نیک کلگ (Nick Clegg)، معاون پیشین نخست‌وزیر بریتانیا و رئیس سابق امور جهانی شرکت متا، به‌تازگی در اظهاراتی جنجال‌برانگیز هشدار داده است که الزام به کسب اجازه از هنرمندان، می‌تواند آینده صنعت هوش مصنوعی را در بریتانیا به خطر اندازد.
دیدگاه کلگ: غیرممکن بودن جلب رضایت پیشینی
کلگ در نشستی که به‌مناسبت رونمایی از کتاب جدیدش برگزار شده بود، تأکید کرد که اگر شرکت‌های فناوری موظف شوند پیش از استفاده از آثار هنری، رضایت صاحبان اثر را جلب کنند، عملاً امکان آموزش مؤثر مدل‌های هوش مصنوعی از بین خواهد رفت.
وی گفت: «فکر می‌کنم جامعه خلاق می‌خواهد یک گام جلوتر برود. بسیاری می‌گویند تنها زمانی می‌توان از محتوای آن‌ها استفاده کرد که ابتدا از آن‌ها اجازه گرفته شود. اما به‌نظر من این خواسته در عمل غیرممکن است، چرا که مدل‌های هوش مصنوعی بر اساس حجم عظیمی از داده‌ها آموزش می‌بینند.»
کلگ افزود: «نمی‌توانم تصور کنم که این سازوکار چگونه باید اجرایی شود. و اگر بریتانیا بخواهد به‌تنهایی چنین الزامی را اعمال کند، در حالی که دیگر کشورها چنین محدودیتی ندارند، در عمل صنعت هوش مصنوعی را در این کشور از بین خواهد برد.»
زمینه قانونی و مخالفت‌های اخیر
این اظهارات در حالی بیان شده که پارلمان بریتانیا در حال بررسی اصلاحیه‌ای بر «لایحه داده‌ها (استفاده و دسترسی)» است؛ قانونی که هدف آن الزام شرکت‌های هوش مصنوعی به افشای استفاده از آثار دارای حق نشر در آموزش مدل‌هاست. این اصلاحیه به پیشنهاد بیبان کیدرون، فیلم‌ساز برجسته بریتانیایی مطرح شده و حمایت گسترده‌ای از سوی هنرمندان، نویسندگان، موسیقی‌دانان و روزنامه‌نگاران برجسته – از جمله پل مک‌کارتنی، دوآ لیپا، التون جان و اندرو لوید وبر – به‌دنبال داشته است.
با این حال، این پیشنهاد در جلسه اخیر پارلمان رد شد. پیتر کایل، وزیر فناوری بریتانیا، با بیان اینکه «اقتصاد کشور به توازن میان فناوری و خلاقیت نیاز دارد»، از رد این اصلاحیه دفاع کرد.
استدلال موافقان اصلاحیه
در سوی دیگر، کیدرون و حامیانش معتقدند که شفاف‌سازی درباره داده‌های مورد استفاده در آموزش مدل‌های هوش مصنوعی نه تنها حقوق هنرمندان را حفظ می‌کند، بلکه از سوءاستفاده از آثار هنری نیز جلوگیری می‌نماید. آن‌ها بر این باورند که بدون الزام قانونی، بسیاری از آثار خلاقانه بدون رضایت صاحبانشان مورد استفاده قرار می‌گیرند، که این موضوع مصداقی از نقض حق مالکیت معنوی است.
کیدرون در یادداشتی که در روزنامه گاردین منتشر شد، تأکید کرد که «مبارزه هنوز تمام نشده است» و اعلام کرد این لایحه بار دیگر در اوایل ماه ژوئن در مجلس اعیان مطرح خواهد شد.
جمع‌بندی
تضاد میان سرعت پیشرفت فناوری و الزامات اخلاقی و حقوقی، چالشی است که نه تنها بریتانیا، بلکه تمام کشورهای پیشرفته با آن روبه‌رو هستند. اظهارات نیک کلگ، اگرچه از منظر توسعه صنعت هوش مصنوعی قابل‌تأمل است، اما نگرانی‌های جامعه خلاق درباره سوءاستفاده از آثارشان نیز بی‌پایه نیست. توازن میان حمایت از نوآوری و صیانت از حقوق هنرمندان، ضرورتی است که سیاست‌گذاران باید با دقت و درایت آن را مدیریت کنند.
