کجور -اول مهر در فیروزآباد با سه کوله، سه نیمکت و یک معلم آغاز میشود، جایی که زنگ مدرسه، صدای زندگی است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: «بابا آب داد، بابا نان داد…» شاید برای خیلیها آغاز مدرسه با همین جملههای ساده گره خورده باشد؛ با بوی دفتر نو، مداد تراشیده، کیفهایی که هنوز نو و بیخطوخشاند و صبحی که خانه را با عجله برای رسیدن به مدرسه ترک میکردیم.
اما اول مهر برای همه کودکان شبیه هم نیست.جایی در ارتفاعات کجور، جایی که جادههای پیچدرپیچ کوهستانی خودشان بخشی از قصه زندگیاند، مدرسهای هست که اول مهر در آن با سه دانشآموز آغاز میشود؛ سه دانشآموز، سه نیمکت و یک معلم.
اینجا مدرسه فیروزآباد است؛ در روستایی که به «بام کجور» معروف است.
سه دانشآموز و یک چراغ روشن
صبح که میشود، کولهها بر دوش بچهها مینشیند و مسیر روستا تا مدرسه، برای آنها معنای رفتن به آینده را پیدا میکند. کلاس کوچک است، تعداد دانشآموزان کم است، اما چیزی که در این مدرسه کم نیست، امید است.
یک معلم ایستاده است تا کلاس برقرار بماند؛ تا تخته، دفتر مشق و صدای خواندن بچهها همچنان بخشی از زندگی روستا باشد.
اینجا شاید خبری از شلوغی حیاط مدارس بزرگ شهری نباشد؛ نه صدها دانشآموزی که با صدای زنگ از کلاس بیرون بریزند و نه صفهای طولانی صبحگاهی. اما همان سه دانشآموز، برای مدرسه و روستا به اندازه یک حیاط پر از هیاهو معنا دارند.
وقتی صدای مدرسه، روستا را زنده میکند
مش محمدعلی، از اهالی فیروزآباد، مدرسه را فقط یک ساختمان نمیداند؛ برای او صدای مدرسه بخشی از زندگی روستاست.
او میگوید:پاییز و زمستان که میشود، روستا خلوتتر میشود. خیلیها برای کار و زندگی از اینجا میروند و رفتوآمدها کمتر میشود. اما همین که صدای زنگ مدرسه بلند میشود و صدای بچهها در روستا میپیچد، انگار چهره فیروزآباد عوض میشود. همین چند دانشآموز، با آمدن و رفتنشان، به روستا جان میدهند؛ امید میدهند که هنوز زندگی در اینجا جریان دارد.
شاید راز ماندگاری چنین مدرسهای همین باشد؛ اینکه مدرسه در روستا فقط محل درس خواندن نیست. بخشی از نشانههای زنده بودن روستاست. وقتی صدای بچهها در کوچههای خلوت میپیچد، انگار روستا هم دوباره نفس میکشد.
امسال در بخش کجور نوشهر ۳۵ دانش آموز نیز به مجموع دانش آموزان اضافه شدند.
۳۵ دانشآموز تازه در کجور
امسال اما قصه آموزش در کجور تنها به سه دانشآموز فیروزآباد محدود نمیشود. ۳۵ دانشآموز جدید به جمع دانشآموزان این بخش اضافه شدهاند؛ دانشآموزانی که هرکدام، قصهای از یک روستا، یک خانواده و مسیری برای رسیدن به مدرسه دارند.
از اینجا به بعد، قصه از یک مدرسه کوچک و سه دانشآموز فاصله میگیرد و به تصویر بزرگتر آموزش در کجور میرسد؛ منطقهای که جغرافیای کوهستانی، فاصله روستاها و جمعیت پراکنده دانشآموزی، شکل آموزش را متفاوت از بسیاری از مناطق شهری کرده است.
تراکم پایین؛ مسئلهای جدی برای مدارس کجور
عبدالله نقیپور، مدیر آموزش و پرورش کجور، درباره وضعیت مدارس این بخش میگوید یکی از مسائل اصلی منطقه، پایین بودن تراکم دانشآموزی است؛ موضوعی که بهویژه در مدارس متوسطه خود را بیشتر نشان میدهد.
به گفته وی، در حالی که برای مدارس شهری تراکم حدود ۱۷ دانشآموز در کلاس بهعنوان یکی از ملاکهای برنامهریزی آموزشی در نظر گرفته میشود، در کجور برخی کلاسها با تعداد بسیار کمتری از دانشآموزان تشکیل میشوند.
نقیپور با اشاره به وضعیت برخی مدارس منطقه، از تشکیل کلاسهایی با سه یا چهار دانشآموز خبر میدهد و میگوید در دبیرستان آیتالله خامنهای، پایه دهم رشته علوم انسانی با سه دانشآموز و در برخی دیگر از مدارس نیز کلاسهای پایه دهم و هفتم با چهار دانشآموز تشکیل شده است.
وی تأکید میکند که با حمایت مسئولان آموزش و پرورش و اداره کل، امکان تخصیص کلاسها برای سال تحصیلی جاری فراهم شده است، اما پایین بودن تراکم دانشآموزی همچنان یکی از مسائل پیش روی آموزش و پرورش منطقه در سالهای آینده خواهد بود.
تجمیع مدارس برای کیفیت بیشتر
مدیر آموزش و پرورش کجور همچنین به اجرای طرح تجمیع در برخی مدارس کمجمعیت اشاره میکند. به گفته او، هدف از این اقدام تعطیلی مدارس نیست، بلکه فراهم کردن شرایط بهتر آموزشی و افزایش دسترسی دانشآموزان به فعالیتهای پرورشی، ورزشی، فرهنگی و هنری است.
نقیپور توضیح میدهد که در برخی مدارس، حضور تنها یک یا دو دانشآموز باعث میشود آنها از بخش قابل توجهی از فعالیتهای گروهی مدرسه محروم بمانند. به همین دلیل، با همکاری اولیا، همکاران آموزش و پرورش، اداره کل و مسئولان محلی، تعدادی از این دانشآموزان به مدارس نزدیکتر منتقل شدهاند تا در قالب کلاسهای تکپایه، امکان بهرهمندی بیشتری از برنامههای آموزشی و پرورشی داشته باشند.
از کتاب تا مهارت
در این میان، ارتقای کیفیت آموزشی، خلاقیت در مدارس و مهارتآموزی از محورهای مورد تأکید آموزش و پرورش کجور در سال تحصیلی جدید عنوان شده است؛ رویکردی که در کنار عدالت آموزشی، تلاش دارد آموزش را متناسب با نیازها و ظرفیتهای منطقه پیش ببرد.
یکی از برنامههای مورد اشاره مدیر آموزش و پرورش کجور، هدایت تحصیلی دانشآموزان به سمت رشتههای فنی و حرفهای و کاردانش است. بر اساس توضیحات نقیپور، حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد دانشآموزان منطقه در مسیر هدایت تحصیلی به سمت این رشتهها هدایت شدهاند.
وی استقبال دانشآموزان از برخی رشتههای مهارتی را مطلوب توصیف میکند و از رشتههای مکانیک و برق در شهر پول بهعنوان نمونه یاد میکند؛ رشتههایی که دانشآموزان در آنها علاوه بر آموزش نظری، فعالیتهای عملی نیز انجام میدهند؛ از نصب دوربین و دروازه برقی گرفته تا کارهای برقی ساختمان و نصب آیفون.
در بخش دختران نیز رشته طراحی و دوخت مورد توجه قرار گرفته است و دانشآموزان این رشته، آموزش مهارتهای عملی را در کنار دروس خود دنبال میکنند.
نیمکتهای کمجمعیت، دغدغه کیفیت
موضوع کیفیت آموزشی نیز در ارزیابی عملکرد مدارس منطقه مورد توجه قرار دارد. نقیپور با اشاره به عملکرد دبیران مقطع متوسطه، وضعیت آموزشی برخی پایهها را مطلوب ارزیابی میکند و به میانگین نمرات دانشآموزان برخی پایهها در امتحانات خردادماه اشاره دارد.
«مهر با نشاط» در مدارس کوهستانی
در کنار آموزش، تأمین امکانات و ایجاد نشاط در مدارس نیز بخشی از برنامههای امسال آموزش و پرورش کجور است.
به گفته مدیر آموزش و پرورش منطقه، حدود ۵۰۰ میلیون تومان تجهیزات و لوازم ورزشی به مدارس اختصاص یافته و این تجهیزات تا روز پیش از آغاز سال تحصیلی در مدارس توزیع شده است.
برگزاری برنامههای ورزشی و طرح «مهر با نشاط» نیز از دیگر برنامههایی است که برای روزهای ابتدایی سال تحصیلی در نظر گرفته شده تا فعالیتهای ورزشی و اجتماعی، بخشی از فضای مدارس منطقه باشد.
چهار ماه ذخیره برای مدارس شبانهروزی
مدارس شبانهروزی کجور نیز به دلیل شرایط جغرافیایی منطقه، جایگاه ویژهای در شبکه آموزشی دارند. بخش قابل توجهی از مدارس متوسطه منطقه به شکل شبانهروزی فعالیت میکنند و تأمین تغذیه دانشآموزان یکی از الزامات استمرار فعالیت آنهاست.
نقیپور با اشاره به برنامهریزی انجامشده برای این مدارس میگوید با حمایت مسئولان، حدود چهار ماه مواد غذایی مورد نیاز مدارس شبانهروزی خریداری شده و از این بابت برای آغاز سال تحصیلی مشکل خاصی وجود ندارد.
وقتی زمستان هم پای تخته میآید
اما در کجور، مدرسه تنها با زنگ و کتاب و نیمکت اداره نمیشود؛ زمستان هم بخشی از معادله آموزش است.
برف، سرمای هوا، وضعیت سوخت و دشواری رفتوآمد در مسیرهای کوهستانی، همگی میتوانند بر روند فعالیت مدارس اثر بگذارند. به همین دلیل، برنامهریزی برای استقرار دانشآموزان در مدارس مناسبتر و نزدیکتر، در کنار تأمین نیازهای مدارس شبانهروزی، بخشی از مدیریت آموزش در این منطقه است.
در این میان، همکاری بخشدار، شهرداران، دهیاران، خانوادهها و دیگر مسئولان محلی نیز از سوی مدیر آموزش و پرورش کجور مورد تأکید قرار گرفته است؛ همکاریهایی که به گفته او برای استمرار فعالیت مدارس و بهبود کیفیت آموزشی در منطقه ضروری است.
نقیپور همچنین با گرامیداشت یاد و خاطره دانشآموزان شهید میناب، آغاز سال تحصیلی جدید را به دانشآموزان، فرهنگیان و خانوادهها تبریک گفت و همزمانی آغاز سال تحصیلی با هفته دفاع مقدس را گرامی داشت.
و دوباره صدای زنگ مدرسه
با این حال، پشت تمام این آمار و برنامهها، هنوز همان تصویر ساده اول گزارش پابرجاست؛ سه دانشآموز در مدرسه فیروزآباد، در ارتفاعات کجور.
سه دانشآموزی که شاید تعدادشان در مقایسه با کلاسهای شلوغ مدارس شهر بسیار کم باشد، اما برای روستایی که در روزهای سرد سال خلوت میشود، حضورشان چیزی بیشتر از یک عدد در آمار آموزش و پرورش است.
صدای زنگ مدرسه که در هوای سرد پاییز و زمستان میپیچد، یعنی هنوز بچههایی هستند که صبح از خانه بیرون میآیند، کیفشان را برمیدارند و به سمت کلاس میروند.
یعنی هنوز تختهای هست که روی آن «الف» و «ب» نوشته شود، دفتری هست که در آن مشق نوشته شود و معلمی هست که پای همان تخته بایستد.
و شاید برای همین است که مش محمدعلی میگوید صدای مدرسه چهره روستا را عوض میکند.
در فیروزآباد، مدرسه فقط یک ساختمان کوچک با سه دانشآموز نیست؛ نشانهای است از اینکه زندگی، حتی در بلندترین و خلوتترین نقاط کجور، هنوز ادامه دارد.
اینجا مهر از جایی آغاز میشود که جاده تمام میشود؛ جایی که سه دانشآموز و یک معلم، چراغ مدرسه را روشن نگه داشتهاند.
