خروج نیروهای آمریکایی از عراق پیروزی بزرگ برای بغداد و تهران است/احتمال ظهور مجدد داعش و برجسته شدن نقش حشدالشعبی
کارشناس مسائل عراق گفت: پس از خروج نیروهای آمریکایی، یکی از مسائل مهم، نحوه سازمان‌دهی و استفاده از ظرفیت نیروهای مسلح این کشور برای مدیریت شرایط امنیتی و جلوگیری از بازگشت تهدیدات تروریستی خواهد بود.
محمدصالح صدقیان، کارشناس مسائل عراق با اشاره به خروج نظامیان آمریکایی از عراق در موعد ۳۰ سپتامبر در گفت‌وگو با ایلنا عنوان کرد: واقعیت این است که در خصوص خروج این نیروها از عراق، تفاسیر، مواضع، تحلیل‌ها و بیانیه‌های مختلفی مطرح شده اما با این حال میتوان خروج نیروهای آمریکایی از عراق را یک پیروزی بزرگ برای عراق و حتی ایران دانست.
وی ادامه داد: این اتفاق، پیش از هر چیز، برای عراق اهمیت دارد؛ چراکه آخرین نیروهای عملیاتی آمریکا از این کشور خارج شده‌اند. از سوی دیگر، ایران نیز از ابتدای حضور نیروهای آمریکایی در منطقه با ادامه این حضور مخالفت کرده است و به همین دلیل، خروج نیروهای آمریکایی از عراق را میتوان از منظر تهران نیز یک تحول مهم تلقی کرد.
این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: بر اساس مستندات رسانه‌ای، نیروهای آمریکاییِ رزمی و عملیاتی از عراق خارج شده‌اند و تنها تعدادی از نیروهای آمریکایی برای مأموریت‌های آموزشی در این کشور باقی مانده‌اند؛ نیروهایی که بنا بر توافق میان دولت عراق و آمریکا، وظیفه آموزش نیروهای عراقی را بر عهده دارند. بنابراین، بحث حضور نیروهای رزمی با عملیاتی در عراق مطرح نیست و مأموریت نیروهای باقی‌مانده صرفاً آموزشی عنوان شده است.
وی افزود: همچنین گفته می‌شود نیروهای آمریکایی از پایگاه‌های خود در شمال و غرب عراق و منطقه کرکوک خارج شده‌اند و در مجموع، حضور نظامی عملیاتی آمریکا در عراق پایان یافته است. پیش از این نیز در سال ۲۰۱۱، بر اساس توافق میان بغداد و واشنگتن، نیروهای آمریکایی از عراق خارج شده بودند، اما در سال ۲۰۱۴، در پی درخواست دولت عراق و هم‌زمان با گسترش فعالیت گروه داعش، نیروهای آمریکایی بار دیگر به عراق بازگشتند.
رییس مرکز عربی مطالعات ایران گفت: در آن مقطع، داعش از سوریه وارد عراق شده بود و تحولات امنیتی جدیدی در این کشور شکل گرفته بود. حضور نیروهای آمریکایی از سال ۲۰۱۴ ادامه داشت تا اینکه اکنون روند خروج آنها بار دیگر به پایان رسیده است. در این چارچوب، پس از خروج نیروهای آمریکایی، مسئولیت اصلی تأمین و مدیریت امنیت عراق بر عهده دولت و نیروهای مسلح این کشور قرار می‌گیرد و از این پس، توانایی بغداد برای مدیریت وضعیت امنیتی و کنترل تحولات داخلی، اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
وی اضافه کرد: در کنار این تحولات، نگرانی‌هایی نیز در میان مقام‌های اقلیم کردستان عراق درباره خروج نیروهای آمریکایی مطرح شده و این نگرانی را میتوان از دو جنبه بررسی کرد. نخست، نگرانی درباره آینده روابط میان دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان است. یکی از دغدغه‌های مطرح‌شده این است که با خروج نیروهای آمریکایی، دولت مرکزی عراق بار دیگر تلاش کند نفوذ و کنترل بیشتری بر اقلیم کردستان اعمال کند. این نگرانی، از نگاه طرفداران این دیدگاه، ریشه‌های تاریخی دارد. نیروهای آمریکایی سال‌ها در عراق حضور داشته‌اند و انها نیز بر این باور هستند که حضور آمریکا در عراق، عاملی برای تضمین امنیت اقلیم کردستان محسوب می‌شده است.
صدقیان گفت: دومین نگرانی، به احتمال بازگشت داعش و دیگر گروه‌های مسلح و تروریستی مربوط می‌شود. با توجه به موقعیت جغرافیایی عراق، یکی از مسیرهای احتمالی ورود چنین گروه‌هایی، مرزهای شمالی و منطقه سوریه است. در سال ۲۰۱۴ نیز داعش از سوریه وارد عراق شد و در ادامه، تهدیدی علیه اربیل ایجاد کرد. در آن مقطع، مسعود بارزانی از سردار سلیمانی درخواست کمک کرد و بر اساس روایت مطرح‌شده، ایشان در پاسخ اعلام کرد که نیروهای اقلیم باید برای مدت کوتاهی مقاومت کنند و او برای کمک خواهد آمد.
وی گفت: اکنون نیز نگرانی مشابهی درباره احتمال بازگشت داعش، القاعده یا گروه‌های مشابه مطرح است؛ به‌ویژه از این جهت که در صورت وقوع چنین تحولی، اقلیم کردستان احتمالاً می‌تواند یکی از نخستین مناطق در معرض تهدید باشد. در روزهای اخیر نیز گزارش‌هایی درباره تحرکات نیروهای مسلح در منطقه کرکوک و مناطق نزدیک به کوه‌های قندیل مطرح شده است. بر این اساس، ممکن است در صورت افزایش فعالیت داعش یا دیگر گروه‌های مسلح، واشنگتن این استدلال را مطرح کند که خروج نیروهای آمریکایی موجب ایجاد خلأ امنیتی شده و پیش از خروج، آمریکا نقش مهمی در تأمین امنیت عراق داشته است.
این تحلیلگر مسائل خاورمیانه افزود: از این پس، مسائل جزئی‌تر، از جمله اینکه چه تعداد نیروی خارجی در عراق باقی خواهند ماند و مأموریت آنها چه خواهد بود، در درجه دوم اهمیت قرار دارد. مسئله اصلی این است که دولت عراق و نیروهای مسلح این کشور تا چه اندازه می‌توانند مسئولیت تأمین امنیت و کنترل تحولات داخلی را بر عهده بگیرند. در همین چارچوب، مسئله حشدالشعبی نیز اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. بر اساس این دیدگاه، دولت عراق اخیراً با قانونی درباره حشدالشعبی موافقت کرده و این قانون برای تصویب به مجلس عراق ارجاع شده است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: در صورت تصویب این قانون، حشدالشعبی به‌صورت رسمی در ساختار نیروهای مسلح عراق قرار خواهد گرفت و می‌تواند در چارچوب قانونی و رسمی، در تأمین و حفظ امنیت این کشور نقش ایفا کند. به این ترتیب، پس از خروج نیروهای آمریکایی، یکی از مسائل مهم پیش‌روی عراق، نحوه سازمان‌دهی و استفاده از ظرفیت نیروهای مسلح این کشور برای مدیریت شرایط امنیتی و جلوگیری از بازگشت تهدیدات تروریستی خواهد بود.
انتهای پیام/
