کبد چرب سال‌هاست که از یک یافته نسبتاً معمول در سونوگرافی‌ها به یکی از دغدغه‌های جدی سلامت تبدیل شده؛ بیماری‌ای که بسیاری از مبتلایان حتی از وجود آن خبر ندارند و ممکن است سال‌ها بدون علامت پیش برود، وضعیتی که در ادامه می‌تواند به التهاب، فیبروز، سیروز، نارسایی کبد و حتی نیاز به پیوند کبد منجر شود.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری، کبد چرب سال‌هاست که از یک یافته نسبتاً معمول در سونوگرافی‌ها به یکی از دغدغه‌های جدی سلامت تبدیل شده؛ بیماری‌ای که بسیاری از مبتلایان حتی از وجود آن خبر ندارند و ممکن است سال‌ها بدون علامت پیش برود، وضعیتی که در ادامه می‌تواند به التهاب، فیبروز، سیروز، نارسایی کبد و حتی نیاز به پیوند کبد منجر شود.
این نکته را سیدامیرپاشا طبائیان، معاون آموزشی و پژوهشی سازمان نظام پزشکی و متخصص گوارش و کبد مطرح می‌کند و با هشدار نسبت به روند افزایشی ابتلا به این بیماری عنوان می‌کند: براساس مطالعات مختلف، شیوع کبد چرب در ایران حدود ۳۳ تا ۳۵درصد برآورد شده که حتما در مطالعات جدیدتر بالاتر هم می‌تواند باشد.
به این ترتیب، بخش قابل‌توجهی از جمعیت کشور با درجاتی از این بیماری زندگی می‌کنند؛ بیماری‌ای که دیگر نمی‌توان آن را یک مشکل ساده و بی‌اهمیت تلقی کرد. او درباره این بیماری نکات و توصیه‌های مهمی را مطرح می‌کند که بخشی از آن را در ادامه می‌خوانید.
کاهش سن ابتلا
طبائیان می‌گوید: در بسیاری از کشورهای جهان شیوع بالای کبد چرب گزارش شده اما ایران در زمره کشورهایی قرار دارد که تعداد مبتلایان قابل توجه است. به‌گفته این متخصص در گذشته کبد چرب در کودکان و نوجوانان کمتر دیده می‌شد، اما امروز حتی کودک ۹ ساله مبتلا به این بیماری نیز وجود دارد؛ موضوعی که عمدتاً با چاقی، کم‌تحرکی و الگوی غذایی نامناسب ارتباط دارد.
وقتی کبد چرب به پیوند می‌رسد
در گذشته هپاتیت B و C از مهم‌ترین علل پیوند کبد بودند، اما با کنترل بهتر این بیماری‌ها، سهم آنها در نیاز به پیوند کاهش یافته و کبد چرب جای آنها را گرفته است. این نکته دیگری است که طبائیان به آن اشاره و عنوان می‌کند: گروهی از مبتلایان به کبد چرب پس از سال‌ها دچار التهاب و سپس فیبروز کبد می‌شوند و در نهایت ممکن است به سیروز و نارسایی کبد برسند.
این بیماران اکنون در میان گروه‌های مهم نیازمند پیوند کبد قرار گرفته‌اند. او به این نکته هم اشاره می‌کند که پیوند کبد راه‌حلی ساده و در دسترس برای همه بیماران نیست، چون کبد مناسب برای پیوند همیشه در دسترس نیست.
چه کسانی باید بیشتر مراقب باشند؟
طبائیان می‌گوید: افراد مبتلا به دیابت و افراد دارای اضافه‌وزن قابل توجه، به‌ویژه کسانی که چربی شکمی زیادی دارند، باید با نظر پزشک بررسی شوند. سونوگرافی و آزمایش‌های مربوط به آنزیم‌های کبدی از بررسی‌های اولیه هستند و درصورت نیاز، فیبرواسکن یا الاستوگرافی می‌تواند میزان چربی و سفتی کبد و احتمال وجود فیبروز را مشخص کند.
البته او تأکید می‌کند که غربالگری کبد چرب برای همه افراد به‌صورت روتین توصیه نمی‌شود و بررسی باید براساس عوامل خطر و نظر پزشک انجام شود.
لاغرها هم کبد چرب می‌گیرند
کبد چرب تنها مشکل افراد چاق نیست و به‌گفته طبائیان، برخی افراد لاغر نیز به‌دلیل عوامل ژنتیک، خانوادگی یا اختلالات چربی خون ممکن است به کبد چرب مبتلا شوند. البته این نوع کبد چرب شیوع کمتری دارد، اما لاغر بودن به تنهایی مصونیت ایجاد نمی‌کند. رعایت تغذیه مناسب، فعالیت بدنی و پرهیز از کم‌تحرکی برای این افراد هم ضروری است.
پاکسازی کبد؛ وعده بی‌پشتوانه
یکی دیگر از نگرانی‌های طبائیان، تبلیغات مربوط به «پاکسازی کبد» در فضای مجازی است و می‌گوید: چیزی به نام پاکسازی کبد به‌معنایی که در تبلیغات فضای مجازی مطرح می‌شود، وجود ندارد و مردم نباید برای درمان کبد چرب به سراغ داروهای ناشناخته بروند.
گیاهی‌بودن یک ماده به‌معنای بی‌ضرر بودن آن نیست و مواردی از آسیب جدی کبدی در اثر مصرف برخی فراورده‌های گیاهی نیز دیده شده است. دارو چه گیاهی باشد و چه شیمیایی، باید از نظر ترکیبات، دوز، کیفیت و عوارض بررسی و تحت نظر پزشک مصرف شود. طبائیان هشدار می‌دهد که توصیه‌های افراد فاقد صلاحیت می‌تواند سلامت بیماران را به خطر بیندازد.
مهم‌ترین عامل شیوع و کاهش سن ابتلا
تغییر سبک زندگی
کم‌تحرکی
اضافه‌وزن
تغذیه نامناسب
روغن‌های نامناسب
افزایش مصرف فست‌فودها و غذاهای فرآوری‌شده
چه باید کرد؟
تغییر سبک زندگی
کاهش کم‌تحرکی
ورزش منظم
جلوگیری از افزایش وزن به‌ویژه چاقی شکمی
حذف فست‌فودهای پرچرب و روغن‌های نامناسب
کاهش مصرف کره و خامه
مصرف متعادل میوه و سبزیجات تازه
مصرف متعادل کربوهیدرات‌ها مثل نان، برنج، ماکارونی و شیرینی
خستگی و ضعف یا احساس ناراحتی در قسمت راست شکم از علائم احتمالی بروز کبد چرب هستند، اما با بسیاری از بیماری‌های دیگر مشترک است
درمراحل پیشرفته، علائم جدی‌تری مانند تجمع مایع در شکم، واریس مری و خونریزی رخ می‌دهد
ورزش یکی از پایه‌های اصلی پیشگیری و درمان کبد چرب است، اما به تنهایی کافی نیست و برخی ورزشکاران به‌دلیل مصرف داروهای آنابولیک و استروئیدی ممکن است دچار آسیب کبدی شوند
افرادی با چاقی شکمی، فشار و چربی خون بالا، قند خون مرزی یا دیابت بیشتر احتمال ابتلا به کبد چرب دارند
کبدچرب در بسیاری از موارد هیچ علامتی ندارد و بیمار زمانی متوجه آسیب کبدی می‌شود که وارد مراحل پیشرفته شده است
