قزوین- همزمان با پایان برداشت انگور و تبدیل محصول باغداران به کشمش، قیمت پایین این فرآورده در کنار افزایش هزینه‌های تولید، کشاورزان تاکستان و مناطق اطراف را با چالش جدی فروش مواجه کرده است.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها– نازنین رقیه: پایان فصل برداشت انگور برای باغداران تاکستان به معنای پایان دغدغه‌های اقتصادی نیست. بسیاری از کشاورزان که محصول خود را برای افزایش ماندگاری و عرضه به بازار به کشمش تبدیل کرده‌اند، اکنون با مسئله دیگری روبه‌رو هستند؛ محصولی که تولید آن هزینه‌های قابل‌توجهی به همراه داشته، در بازاری عرضه می‌شود که قیمت‌های فعلی آن از نگاه باغداران با مخارج تولید تناسب ندارد.
کشاورزان از افزایش هزینه آب، سموم، کود، دستمزد کارگران و تجهیزات کشاورزی سخن می‌گویند و معتقدند کاهش قدرت مالی آنان، امکان نگهداری محصول برای فروش در زمان مناسب‌تر را نیز محدود کرده است. در مقابل، رئیس تعاونی اسفرورین از افزایش عرضه کشمش، محدودیت‌های صادراتی و انتظار برای تأمین اعتبار دولتی به‌عنوان بخشی از دلایل وضعیت کنونی بازار یاد می‌کند؛ اعتباری که در صورت تحقق، می‌تواند مسیر خرید محصول و حمایت از تولیدکنندگان را تغییر دهد.
کشاورزان از قیمت پایین و دشواری فروش می‌گویند
محمد صادقی‌نژاد، کشاورز تاکستانی، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: قیمت کشمش در بازار تاکستان و مناطق اطراف، با وجود افزایش شدید هزینه‌های تولید و تورم در بخش‌های مختلف اقتصادی، همچنان پایین است و محصول کشاورزان نیز به‌سختی خریداری می‌شود.
وی افزود: کشاورزان برای تولید و نگهداری باغ‌های خود هزینه‌های زیادی متحمل شده‌اند، اما قیمت‌های فعلی کشمش پاسخگوی این مخارج نیست و فشار اقتصادی زیادی به باغداران وارد می‌کند.
این کشاورز تاکستانی با اشاره به شرایط دشوار کشاورزان در زمان برداشت محصول گفت: بسیاری از باغداران در این مقطع به درآمد حاصل از فروش کشمش نیاز دارند و پایین بودن قیمت و دشواری فروش، مشکلات آنان را دوچندان کرده است.
صادقی‌نژاد با انتقاد از عملکرد صندوق حمایت از تولید کشمش ادامه داد: این صندوق با هدف حمایت از تولیدکنندگان در شهرستان تاکستان شکل گرفت، اما به اعتقاد من، کشاورزان تاکنون اثر ملموسی از فعالیت‌های حمایتی آن ندیده‌اند.
وی در پایان خواستار ورود جدی مسئولان برای ساماندهی بازار شد و تأکید کرد: با توجه به افزایش هزینه‌های تولید و نگهداری باغ، لازم است مسئولان و متولیان بازار برای تعیین قیمت مناسب و حمایت از کشاورزان چاره‌اندیشی کنند.
از هزینه آب و سموم تا دستمزد ۲.۵ میلیون تومانی کارگران
علی جوادی‌صدر، کشاورز قزوینی، نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با انتقاد از قیمت فعلی کشمش اظهار کرد: افزایش هزینه آب، سموم مورد استفاده در باغ‌ها و سایر مخارج، درآمد باغداران را تحت فشار قرار داده و قیمت فعلی کشمش با هزینه‌های تولید تناسب ندارد.
وی با اشاره به تکرار این مشکل در سال‌های گذشته افزود: به اعتقاد من، برخی دلالان ممکن است با پایین آوردن قیمت در زمان برداشت و خرید محصول از کشاورزان، زمینه افزایش قیمت را پس از خروج محصول از دست باغداران فراهم کنند.
این کشاورز ادامه داد: برخی افراد به دلیل برخورداری از توان مالی می‌توانند کشمش خود را برای مدت بیشتری نگهداری کنند تا در زمان مناسب‌تری به فروش برسانند، اما کشاورزانی که درآمد محدودی دارند و با هزینه‌های روزمره زندگی مواجه‌اند، چنین امکانی ندارند و ناچارند محصول خود را زودتر بفروشند.
جوادی‌صدر با اشاره به افزایش دستمزد کارگران باغی گفت: امسال دستمزد روزانه برخی کارگران به حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است؛ کارگرانی که حدود پنج تا شش ساعت در باغ کار می‌کنند و دستمزد خود را دریافت می‌کنند.
وی با بیان اینکه برای تولید هر کیلوگرم کشمش حدود چهار تا چهار و نیم کیلوگرم انگور مصرف می‌شود، تأکید کرد: با در نظر گرفتن هزینه‌های تولید، قیمت‌های فعلی کشمش نه برای کشاورزان رضایت‌بخش است و نه وضعیت مناسبی برای بازار ایجاد می‌کند.
کاهش قیمت کشمش از ۳۸۰ به ۲۵۰ هزار تومان
رحیم عمویی، دیگر کشاورز قزوینی، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با انتقاد از کاهش قیمت کشمش و افزایش هزینه‌های تولید اظهار کرد: قیمت کشمش در سال گذشته بین ۳۵۰ تا ۳۸۰ هزار تومان بود، اما امسال به حدود ۲۵۰ هزار تومان رسیده و با وجود این کاهش قیمت، محصول کشاورزان نیز به‌راحتی خریداری نمی‌شود.
وی با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید افزود: قیمت ادوات کشاورزی، کود و سایر نهاده‌های مورد نیاز باغداری طی سال‌های اخیر چند برابر شده، اما قیمت محصول متناسب با این افزایش هزینه‌ها رشد نکرده است.
این کشاورز با بیان اینکه کمبود آب نیز مشکلات باغداران را تشدید کرده است، گفت: کشاورزان هم با محدودیت منابع آبی مواجه‌اند و هم باید نهاده‌های مورد نیاز خود را با قیمت‌های بالا تهیه کنند؛ در چنین شرایطی، فروش محصول با قیمت فعلی نمی‌تواند هزینه‌های تولید را جبران کند.
عمویی با تأکید بر ضرورت حمایت مسئولان از باغداران تصریح کرد: با توجه به تورم و افزایش هزینه‌های تولید، قیمت کشمش باید به سطحی برسد که برای کشاورز صرفه اقتصادی داشته باشد. به اعتقاد من، قیمت کمتر از یک میلیون تومان برای هر واحد وزنی موردنظر، با شرایط فعلی هزینه‌ها همخوانی ندارد.
وی در پایان هشدار داد: اگر وضعیت بازار و هزینه‌های تولید به همین شکل ادامه پیدا کند، برخی کشاورزان ممکن است از ادامه فعالیت در باغداری منصرف شوند. مسئولان باید صدای کشاورزان را بشنوند و برای حل مشکلات آب، تأمین نهاده‌ها و خرید محصول آنان اقدام کنند.
چرا صندوق کشمش هنوز نرخ قطعی اعلام نکرده است؟
در سوی دیگر این ماجرا، حجت‌الاسلام سعید زال‌بیگی، رئیس تعاونی اسفرورین و عضو هیئت مدیره صندوق کشمش قزوین با اشاره به چالش‌های بازار کشمش در سال جاری اظهار کرد: افزایش میزان تولید کشمش در کشور و کشورهای منطقه، در کنار محدودیت‌های صادراتی، بازار این محصول را با مشکلاتی در زمینه خرید و قیمت‌گذاری مواجه کرده است.
وی با بیان اینکه قیمت فعلی کشمش در بازار حدود ۲۴۰ تا ۲۵۰ هزار تومان است، افزود: با توجه به هزینه‌های بالای تولید، این قیمت از نظر بسیاری از کشاورزان رضایت‌بخش نیست و نمی‌تواند بازده اقتصادی مناسبی برای باغداران داشته باشد.
رئیس تعاونی اسفرورین با اشاره به جلسات کارگروه کشمش استان قزوین به ریاست معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار گفت: در جلسات برگزارشده مقرر شد صندوق کشمش فعلاً نرخ مشخصی اعلام نکند و منتظر تأمین اعتبار دولتی برای حمایت از خرید این محصول بماند.
زال‌بیگی ادامه داد: هفته گذشته جلسه‌ای در سازمان مرکزی تعاون روستایی برگزار شد و وعده‌هایی برای تأمین منابع مطرح شد. همچنین قرار است جلسه دیگری در وزارت جهاد کشاورزی برگزار شود تا وضعیت اعتبار مورد نیاز برای خرید کشمش مشخص شود.
عضو هیئت مدیره صندوق کشمش قزوین با اشاره به رقم مطرح‌شده برای این اعتبار بیان کرد: در صورت تزریق منابعی در حدود یک‌هزار میلیارد تومان و اختصاص آن به شهرستان تاکستان و استان قزوین، می‌توان انتظار داشت شرایط بازار کشمش و روند خرید محصول از کشاورزان تغییر کند.
زال‌بیگی درباره علت خودداری صندوق کشمش از اعلام نرخ خرید نیز گفت: اگر صندوق با فاصله محدودی بالاتر از قیمت روز بازار نرخ‌گذاری می‌کرد، احتمال داشت کشمش کشاورزان همچنان فروش نرود و محصول آنان برای فروش با قیمت واقعی با مشکل مواجه شود؛ به همین دلیل، صندوق ترجیح داد تا مشخص‌شدن وضعیت منابع و قیمت نهایی، نرخ قطعی اعلام نکند.
خرید امانی؛ راهکار موقت برای تأمین نقدینگی باغداران
رئیس تعاونی اسفرورین با تشریح برنامه فعلی صندوق کشمش اظهار کرد: در حال حاضر، طرح خرید امانی برای سهامداران صندوق در نظر گرفته شده است و کشاورزان سهامدار می‌توانند با مراجعه به صندوق در تاکستان ثبت‌نام کنند.
وی افزود: پس از ثبت‌نام، ناظران صندوق برای بازدید از محصول و تحویل کشمش به باغداران مراجعه می‌کنند و محصول در سردخانه نگهداری می‌شود. در این طرح، به ازای هر تن کشمش، مبلغ ۳۰ میلیون تومان به‌صورت علی‌الحساب به کشاورز پرداخت می‌شود تا بخشی از هزینه‌های اولیه او تأمین شود.
عضو هیئت مدیره صندوق کشمش قزوین خاطرنشان کرد: پس از تعیین و اعلام نرخ نهایی کشمش، تسویه‌حساب با باغداران بر مبنای قیمت مصوب انجام خواهد شد.
بازار کشمش در انتظار تصمیم نهایی
اظهارات سه کشاورز قزوینی نشان می‌دهد که مسئله بازار کشمش تنها به میزان قیمت اعلامی محدود نیست؛ هزینه‌های تولید، نیاز فوری باغداران به نقدینگی، دشواری نگهداری محصول و نگرانی از ادامه روند فعلی، مجموعه‌ای از مشکلات را پیش روی تولیدکنندگان قرار داده است.
در مقابل، مسئول تعاونی اسفرورین از انتظار برای تأمین اعتبار یک‌هزار میلیارد تومانی و اجرای طرح خرید امانی سخن می‌گوید؛ برنامه‌هایی که نتیجه آن‌ها به تأمین منابع، نحوه اجرای خرید و تعیین نرخ نهایی وابسته است.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا اعتبار وعده‌داده‌شده به‌موقع تأمین می‌شود و سازوکار خرید حمایتی می‌تواند ضمن کمک به نقدینگی کشاورزان، زمینه فروش محصول با قیمتی متناسب با هزینه‌های تولید را فراهم کند؟ پاسخ به این پرسش، برای باغداران تاکستان که فصل برداشت را پشت سر گذاشته‌اند، اهمیتی فراتر از قیمت روز کشمش دارد؛ چراکه آینده صرفه اقتصادی باغداری و انگیزه ادامه تولید نیز به آن گره خورده است.
