اختلاف‌نظرها در دولت دونالد ترامپ درباره چگونگی پایان جنگ با ایران افزایش یافته است؛ در حالی که یک جریان بر حفظ فشار نظامی و جلوگیری از بازسازی توانمندی‌های ایران تأکید دارد، گروهی دیگر به دنبال دستیابی به توافق سیاسی هستند و جریان سوم، تشدید محاصره دریایی و فشارهای اقتصادی را راهکار اصلی می‌داند.
به گزارش ایلنا، اختلاف‌نظرها در دولت دونالد ترامپ درباره چگونگی پایان دادن به جنگ با ایران، وارد مرحله تازه‌ای شده است. در حالی که کاخ سفید از پایان مرحله اصلی عملیات نظامی سخن می‌گوید، نشانه‌ها حاکی از آن است که هنوز درباره شکل نهایی این تقابل و شروط پایان آن توافقی در داخل دولت آمریکا وجود ندارد. در این میان، سه رویکرد متفاوت در حال رقابت برای تعیین مسیر آینده هستند؛ ادامه فشار نظامی، دستیابی به توافق سیاسی و تشدید محاصره دریایی و محدودیت‌های اقتصادی.
مسئله اصلی برای واشنگتن صرفا توقف حملات نیست، بلکه چگونگی پایان دادن به جنگ به شکلی است که از نگاه آمریکا، امکان بازسازی توانمندی‌های نظامی ایران و احیای ظرفیت‌های راهبردی آن را محدود کند. همین مسئله به یکی از محورهای اصلی اختلاف میان چهره‌های تأثیرگذار دولت ترامپ تبدیل شده است.
۱. رویکرد نظامی؛ پایان جنگ بدون از دست رفتن دستاوردهای حملات
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نماینده رویکردی است که بر حفظ فشار نظامی حتی پس از اعلام پایان جنگ تأکید دارد. از نگاه او، توقف عملیات نظامی بدون ایجاد سازوکارهای نظارتی و بازدارنده، نمی‌تواند تضمینی برای جلوگیری از بازسازی توانمندی‌های ایران باشد.
در همین چارچوب، پنتاگون به دنبال شناسایی تأسیسات و ظرفیت‌هایی است که به ادعای مقام‌های آمریکایی باید تحت نظارت ویژه قرار گیرند؛ از خطوط تولید موشک‌های بالستیک و انبار قطعات حساس گرفته تا مراکز مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران.
حفظ توان تهاجمی آمریکا در نزدیکی ایران و آماده نگه داشتن نیروها برای واکنش به هرگونه تلاش جهت بازسازی تأسیسات هدف قرارگرفته، از دیگر محورهای این رویکرد است.
در واقع، این جریان با پایان سیاسی جنگ مخالفتی ندارد، اما خواهان آن است که توقف حملات به معنای پایان فشار نظامی و کنار گذاشتن ابزارهای بازدارنده آمریکا نباشد. نگرانی اصلی این طیف آن است که ایران با اتکا به نیروی انسانی متخصص و شبکه‌های تأمین خود، در فاصله‌ای کوتاه بخشی از ظرفیت‌های نظامی آسیب‌دیده را بازسازی کند.
۲. رویکرد دیپلماتیک؛ تبدیل برتری نظامی به توافق سیاسی
در سوی دیگر، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، بر ضرورت تبدیل دستاوردهای نظامی به یک توافق سیاسی قابل اجرا تأکید دارند.
این جریان ادامه جنگ را با پرسش‌هایی درباره اهداف نهایی عملیات، هزینه‌های اقتصادی و پیامدهای سیاسی آن مواجه می‌داند و معتقد است دولت آمریکا باید بتواند نتیجه مشخصی از این تقابل به افکار عمومی ارائه کند.
برای ونس، تعیین جدول زمانی روشن برای مرحله آینده اهمیت دارد؛ به‌ویژه آنکه تحولات سیاسی داخلی آمریکا و نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، فشارها بر دولت جمهوری‌خواه را افزایش داده است.
ویتکاف نیز تلاش دارد با استفاده از میانجیگری قطر، مسیر مذاکراتی مرحله‌بندی‌شده‌ای را پیش ببرد. در این چارچوب، تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز می‌تواند نقطه آغاز توافق باشد و در مراحل بعدی، موضوع بازرسی‌های هسته‌ای و تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالا مورد بررسی قرار گیرد.
با این حال، حتی در این رویکرد نیز اختلاف بر سر زمان و چگونگی کاهش تحریم‌ها پابرجاست. بخشی از مقام‌های آمریکایی نگرانند که آزادسازی زودهنگام منابع مالی ایران، به افزایش توان اقتصادی و نظامی تهران منجر شود.
۳. رویکرد فشار حداکثری؛ محاصره دریایی به‌عنوان جایگزین حملات
سومین رویکرد مطرح در دولت آمریکا، بر تداوم و تشدید فشارهای اقتصادی و تجاری متمرکز است. حامیان این دیدگاه معتقدند به‌جای ورود به دور تازه‌ای از حملات نظامی، می‌توان با طولانی‌تر کردن محاصره دریایی و محدود کردن مسیرهای تجاری و مالی ایران، تهران را به پذیرش شروط واشنگتن نزدیک کرد.
گسترش اقدامات علیه شبکه‌های کشتیرانی و واسطه‌های تجاری، هماهنگی با کشورهای همسایه ایران برای محدود کردن مسیرهای انتقال کالا و منابع مالی و مشروط کردن کاهش تحریم‌ها به تحقق تعهدات قابل راستی‌آزمایی، از جمله گزینه‌های مطرح در این رویکرد است.
اهمیت این راهبرد در آن است که فشار بر ایران را بدون نیاز به آغاز مجدد حملات گسترده نظامی ادامه می‌دهد. به بیان دیگر، محاصره دریایی و محدودیت‌های اقتصادی می‌توانند به ابزار اصلی واشنگتن برای حفظ فشار بر تهران در مرحله پس از توقف عملیات نظامی تبدیل شوند.
البته میزان تأثیرگذاری این سیاست و مدت زمانی که اقتصاد ایران می‌تواند فشارهای ناشی از آن را تحمل کند، همچنان از موضوعات مورد اختلاف در محافل تصمیم‌گیری آمریکا است.
۴. مسئله اصلی ترامپ؛ چگونه می‌توان جنگ را پایان داد، بدون آنکه ایران توان بازسازی داشته باشد؟
مجموع این اختلافات نشان می‌دهد که چالش اصلی دولت ترامپ، انتخاب میان ادامه جنگ یا توافق نیست؛ بلکه یافتن مدلی است که در آن بتوان بدون تداوم حملات گسترده، اهداف اعلام‌شده آمریکا را از طریق ترکیبی از فشار نظامی، دیپلماسی و محدودیت‌های اقتصادی دنبال کرد.
در این میان، محاصره دریایی می‌تواند نقش حلقه اتصال میان دو مرحله جنگ و مذاکرات را ایفا کند؛ ابزاری برای حفظ فشار بر ایران، در حالی که مسیرهای دیپلماتیک همچنان باز نگه داشته می‌شوند.
با این حال، چنین راهبردی با یک پرسش اساسی روبه‌رو است: آیا واشنگتن می‌تواند بدون ورود به دور تازه‌ای از درگیری نظامی، ایران را به پذیرش محدودیت‌های مورد نظر خود وادار کند؟
از سوی دیگر، پایان جنگ در شرایطی که ایران همچنان بخشی از توانمندی‌های نظامی و ظرفیت‌های راهبردی خود را حفظ کرده باشد، ممکن است با انتظارات جریان‌های سخت‌گیر در دولت آمریکا فاصله داشته باشد.
بنابراین، سرنوشت مرحله آینده بیش از آنکه به اعلام رسمی پایان جنگ وابسته باشد، به چگونگی تعیین تکلیف محاصره دریایی، تحریم‌ها، حضور نظامی آمریکا در منطقه و شروط هرگونه توافق احتمالی بستگی خواهد داشت. آنچه در واشنگتن جریان دارد، در واقع رقابت بر سر شکل دادن به نظم پس از جنگ و تعیین حدود فشار بر ایران است؛ رقابتی که هنوز نتیجه نهایی آن مشخص نیست.
زیبا اکبرزاده
انتهای پیام/
