«ما همه پرندهایم» روایت آوارگی، آزادی و معنای خانه

در نشست فصل نو، کتاب نو، یاشار هدایی با بررسی کتاب «ما همه پرندهایم» نوشته مهدی حجوانی با تصویرگری غزاله بیگدلو، به مفاهیمی چون آوارگی، آزادی و نقش کودک در مواجهه با شرایط دشوار پرداخت.
به گزارش خبرگزاری مهر، در نشست فصل نو، کتاب نو، یاشار هدایی با بررسی کتاب «ما همه پرندهایم» نوشتۀ مهدی حجوانی با تصویرگری غزاله بیگدلو، به مفاهیمی چون آوارگی، آزادی، تعلق و نقش کودک در مواجهه با شرایط دشوار پرداخت.
هدایی کتاب «ما همه پرندهایم» را روایتی از پیامدهای جنگ و تجربۀ کودکانی دانست که خانه و کاشانۀ خود را ترک کردهاند و در اردوگاه پناهجویان زندگی میکنند. در این داستان، جنگ نه از منظر رویدادهای آن، بلکه از خلال تأثیرش بر زندگی روزمره، روابط عاطفی، احساس امنیت و تعلق کودکان روایت میشود.
این منتقد یکی از ویژگیهای مهم این کتاب را ایجاز نوشتاری و تعامل متن و تصویر دانست. در این اثر، تصویرها صرفاً بازنمایی متن نیستند، بلکه بخشی از بار روایت را بر دوش میکشند و اطلاعات و معناهایی را منتقل میکنند که متن از بیان مستقیم آنها پرهیز کرده است. او با اشاره به دیدگاه پری نودلمن دربارۀ تعامل متن کلامی و متن تصویری، بر نقش این دو نظام نشانهای در خلق معنایی فراتر از ظرفیت هر یک بهتنهایی تأکید کرد.
در بخش دیگری از این نشست، عنوان کتاب از منظر استعاری بررسی شد. «ما همه پرندهایم» با کمرنگ کردن مرز میان انسان و پرنده و بهکارگیری ضمیر «ما»، دایرۀ معنایی داستان را گسترش میدهد و خواننده را نیز به این تجربه دعوت میکند.
همچنین، مفهوم آوارگی در داستان، فراتر از بیخانمانی فیزیکی، با گسست از روابط عاطفی، خاطرات، احساس امنیت و تعلق پیوند میخورد؛ مفاهیمی که در تقابل میان اردوگاه و خانه شکل میگیرند.
یاشار هدایی توضیح داد که پرنده نمادیترین عنصر داستان است و پیوند میان وضعیت کودک آواره و پرندۀ گرفتار در قفس، زمینهای برای پرداختن به مفاهیم آزادی، محدودیت و انتخاب فراهم میکند.
همچنین، وی به نقش بازی و عاملیت کودک در داستان اشاره کرد؛ از دعوت دخترک به بازی و تلاش برای به دام انداختن پرندگان تا تصمیم او و دیگر کودکان برای آزاد کردن پرندگان. این تحول، حرکتی از میل به تملک به سوی پذیرش آزادی دیگری را نشان میدهد. در پایان داستان نیز کاشت درخت و ساختن لانه برای پرندگان، معنای خانه و تعلق را گسترش میدهد؛ خانهای که نه در تصاحب دیگری، بلکه در فراهم کردن امکان زیستن و احساس امنیت برای او معنا پیدا میکند.
دومین نشست از هفتمین دوره رویداد «فصل نو، کتاب نو» با هدف معرفی تازههای نشر ادبیات کودک و نوجوان روز پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ در انجمن نویسندگان کودک و نوجوان برگزار شد.
رویداد «فصل نو، کتاب نو» به دبیری حمید اباذری، هر فصل با هدف معرفی و رونمایی از کتابهای منتشرشده در فصل پیشین برگزار میشود. کتاب ما همه پرندهایم از نشر افق (کتابهای فندق) یکی از کتابهای معرفی شده در این رویداد بود.







