مرگومیر نوزادان در بوشهر؛ کاهش آمار در سایه تداوم کمبودهای درمانی

شاخص مرگومیر نوزادان در استان بوشهر با وجود کاهش در دو سال اخیر، همچنان بالاتر از میانگین کشوری است؛ وضعیتی که کمبود پزشک فوقتخصص نوزادان و تختهای مراقبت ویژه را به یکی از چالشهای جدی نظام سلامت استان تبدیل کرده و ضرورت توسعه زیرساختهای درمانی برای نجات نوزادان، بهویژه نوزادان نارس، را دوچندان کرده است.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایرنا، در شرایطی که سیاستهای جمعیتی کشور بر حمایت از فرزندآوری و جوانی جمعیت تأکید دارد، صیانت از سلامت مادران و نوزادان و فراهم کردن دسترسی برابر به خدمات تخصصی، ضرورتی انکارناپذیر است؛ ضرورتی که تحقق آن نیازمند عبور از اقدامات مقطعی و تبدیل وعدهها و اعتبارات به خدمات درمانی مؤثر و قابل سنجش است.
براساس آمار اعلامشده از سوی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، میزان مرگومیر نوزادان در این استان در سال ۱۴۰۳ به ۱۲.۵ مورد به ازای هر هزار تولد زنده رسید؛ رقمی که در مقایسه با میانگین ۶ موردی کشور، بیش از دو برابر است، اما این شاخص در سال گذشته به ۱۲ مورد کاهش یافت و براساس اعلام رئیس دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، در نیمه نخست سال جاری نیز به ۱۰ مورد به ازای هر هزار تولد زنده رسیدهاست؛ روندی که اگرچه از بهبود نسبی وضعیت حکایت دارد، اما همچنان فاصله قابل توجه این استان با میانگین کشوری را نشان میدهد.
کمبود متخصص و تختهای مراقبت ویژه؛ چالش اصلی درمان نوزادان
رئیس دانشگاه علوم پزشکی بوشهر در تشریح دلایل بالا بودن مرگومیر نوزادان اعلام کردهاست که بررسیهای انجامشده، نبود پزشک فوقتخصص اطفال و کمبود تختهای مراقبت ویژه نوزادان (NICU) را از عوامل مؤثر در وضعیت موجود شناسایی است.
دکتر اللهکرم اخلاقی با اشاره به اقدامات انجامشده برای بهبود این شاخص گفته است که با استقرار یک پزشک فوقتخصص نوزادان در بیمارستان شهدای خلیج فارس بوشهر و افزایش تدریجی ظرفیت تختهای مراقبت ویژه در بیمارستانهای این استان، میزان مرگومیر نوزادان روند کاهشی داشته است.
با وجود این، باقی ماندن شاخص مرگومیر نوزادان در سطح ۱۰ مورد به ازای هر هزار تولد زنده، در شرایطی که میانگین کشوری ۶ مورد است، نشان میدهد اقدامات انجامشده هنوز برای جبران عقبماندگی استان کافی نبوده و تأمین نیروی انسانی متخصص و توسعه ظرفیت مراقبتهای ویژه باید با جدیت بیشتری دنبال شود.
توسعه بخش نوزادان و تجهیز امکانات درمانی
در کنار تأمین نیروی متخصص، توسعه فضای فیزیکی و تجهیزات بخش مراقبتهای ویژه نوزادان نیز از اقداماتی است که در مرکز آموزشی درمانی شهدای خلیج فارس بوشهر دنبال شدهاست، مدیر داخلی این مرکز، همزمان با گرامیداشت روز جهانی نوزاد نارس در آبانماه ۱۴۰۵، از ارتقای تجهیزات پزشکی، نوسازی امکانات و توسعه فضای فیزیکی بخش مراقبتهای ویژه نوزادان خبر داد.
محمد ازمل با اشاره به حضور پزشک فوقتخصص نوزادان بهصورت مقیم در این مرکز، از تلاش پزشکان متخصص اطفال و پرستاران مجرب در مراقبت از نوزادان نارس قدردانی کرد و راهاندازی بیمارستان مادر و کودک را از ظرفیتهای پیشرو برای ارتقای خدمات درمانی این گروه از بیماران دانست.
وی همچنین بر اهمیت مراقبتهای تخصصی از نوزادان نارس، از جمله مراقبت کانگورویی و تماس پوستبهپوست مادر و نوزاد، تأکید کرد.
به گفته مسئولان درمانی، غربالگری بموقع مشکلات بینایی و شنوایی و پیگیری روند تکامل حرکتی این نوزادان نیز برای پیشگیری از عوارض بلندمدت ضروری است.
بیمارستان مادر و کودک؛ پروژهای برای تقویت خدمات تخصصی
یکی از طرحهای مهم حوزه سلامت استان بوشهر برای توسعه خدمات مرتبط با مادران و نوزادان، تکمیل بیمارستان مادر و کودک بوشهر است، نماینده بوشهر، گناوه و دیلم در مجلس شورای شورای اسلامی، از اختصاص ۲۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای تکمیل این پروژه خبر داده است؛ اعتباری که شامل ۱۰۰ میلیارد تومان جدید با تعهد شرکت ملی نفت ایران و ۱۰۰ میلیارد تومان تخصیص قبلی از محل مسئولیتهای اجتماعی صنعت نفت است.
به گفته جعفر پورکبگانی، از اعتبار قبلی تاکنون ۷۰ میلیارد تومان جذب شده و پیشبینی شدهاست عملیات ساختمانی بیمارستان تا پایان سال جاری تکمیل شود که بهرهبرداری از این بیمارستان میتواند ظرفیت جدیدی برای ارائه خدمات تخصصی به مادران و کودکان فراهم کند.
البته باید این مهم را نیز در نظر داشت که میزان تأثیر این مرکز بر کاهش مرگومیر نوزادان به زمان بهرهبرداری، تأمین تجهیزات، استقرار نیروی انسانی متخصص و نحوه سازماندهی خدمات درمانی وابسته است.
اعتبار و تجهیزات جدید؛ ضرورت تبدیل وعدهها به خدمات درمانی
نماینده بوشهر، گناوه و دیلم در مجلس همچنین از جذب بیش از هزار میلیارد تومان اعتبار و تجهیزات در حوزه بهداشت و درمان حوزه انتخابیه طی دو سال نمایندگی خود خبر داده و افزودهاست: اختصاص دستگاههای تصویربرداری و تجهیزات تشخیصی و درمانی، پیگیری تأمین آمبولانس و حمایت از توسعه زیرساختهای دانشگاه علوم پزشکی از جمله موارد مطرحشدهاست.
با این حال، برای بهبود وضعیت نوزادان نارس، صرف افزایش تجهیزات عمومی درمانی کافی نیست و اولویت باید بر تأمین تجهیزات تخصصی مراقبت از نوزادان، افزایش تختهای فعال NICU، تأمین پزشکان فوقتخصص نوزادان و پرستاران آموزشدیده و ایجاد امکان دسترسی به خدمات تخصصی در شهرستانها متمرکز شود.
ضرورت برنامه مشخص برای کاهش مرگومیر نوزادان
آمارهای موجود نشان میدهد، بوشهر در مسیر کاهش مرگومیر نوزادان گامهایی برداشته، اما فاصله این استان با میانگین کشوری همچنان قابل توجه است، به همین دلیل کاهش شاخص از ۱۲.۵ به ۱۰ مورد در هر هزار تولد زنده نباید به معنای رفع مشکلات تلقی شود.
تدوین برنامه زمانبندیشده برای تأمین پزشکان فوقتخصص نوزادان، افزایش تختهای استاندارد مراقبت ویژه، تجهیز بیمارستانهای شهرستانی، تقویت نظام ارجاع مادران باردار پرخطر و نوزادان نارس و انتشار منظم آمار مرگومیر و علل آن، از جمله اقداماتی است که میتواند مسیر مدیریت این مساله را شفافتر کند.
همچنین ضروری است دانشگاه علوم پزشکی بوشهر با بررسی تفکیکی علل مرگ نوزادان، سهم عوامل مرتبط با نارس بودن، ناهنجاریهای مادرزادی، مشکلات دوران بارداری و محدودیتهای خدمات درمانی را مشخص کند تا برنامههای مداخلهای بر اساس شواهد و نیاز واقعی استان طراحی شود.







