هشدار پژوهشگران درباره زمان استفاده کودکان از صفحهنمایش

یک مطالعه جدید با بررسی پژوهشهای چند دهه درباره نزدیک به سه میلیون کودک از ۶۴ کشور نشان میدهد زمان بیشتر استفاده از صفحهنمایش با پیامدهای ضعیفتر در برخی حوزههای رشد، از جمله یادگیری، گفتار، رفتار و تنظیم هیجانات، ارتباط دارد.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از JAMA Pediatrics، یک مطالعه جدید نشان میدهد بین میزان زمانی که کودکان مقابل صفحهنمایش سپری میکنند و وضعیت رشد آنها ارتباط وجود دارد؛ بهطوری که در کودکانی که زمان بیشتری را صرف استفاده از صفحهنمایش میکنند، پیامدهای ضعیفتری در زمینه یادگیری، گفتار و تنظیم هیجانات مشاهده شده است.
پژوهشگران در این مطالعه، دههها تحقیق درباره تأثیر زمان استفاده از صفحهنمایش بر رشد کودکان را بررسی کردند. این مطالعات در مجموع نزدیک به سه میلیون کودک و نوجوان ۱۸ ساله و کمتر از ۶۴ کشور را دربر میگرفت.
«شری مادیگان»، نویسنده ارشد مطالعه و استاد روانشناسی دانشگاه کلگری کانادا، به CNN گفت: «ما دریافتیم که در مجموع، زمان بیشتر استفاده از صفحهنمایش با پیامدهای ضعیفتر در چندین حوزه رشد کودکان ارتباط دارد؛ از جمله نحوه تفکر، یادگیری، صحبت کردن، رفتار و تنظیم هیجانات.»
او افزود: «بیشتر این ارتباطها، مانند بسیاری از عوامل پیشبینیکننده رشد کودکان، نسبتاً کوچک بودند؛ اما کوچک بودن به معنای بیاهمیت بودن نیست، بهویژه زمانی که درباره مواجههای صحبت میکنیم که تقریباً در زندگی همه کودکان وجود دارد.»
مادیگان همچنین گفت مطالعات جدیدتر شواهدی از ارتباط قویتر میان زمان استفاده از صفحهنمایش و رشد کودکان در مقایسه با مطالعات قدیمیتر ارائه کردهاند.
به گفته او، یکی از توضیحات احتمالی این است که ماهیت استفاده از صفحهنمایش در طول زمان تغییر کرده است.
مادیگان توضیح داد: «۲۰ سال پیش، ممکن بود یک کودک یک ساعت را صرف تماشای یک برنامه تلویزیونی کند. اما امروزه دستگاهها همهجا حضور دارند، در دسترس کودکان هستند و در عین حال تعاملی، جذاب و متناسب با فرد هستند.»
او تأکید کرد: «ما باید بهتر درک کنیم که کودکان نهتنها چگونه با فناوری تعامل دارند، بلکه فناوری چگونه با کودکان تعامل میکند.»
همه چیز درباره صفحهنمایش منفی نیست
با این حال، مادیگان تأکید کرد والدین نباید با خواندن این مطالعه به این نتیجه برسند که «صفحهنمایشها ذاتاً برای کودکان مضر هستند»، بلکه باید به نحوه استفاده کودکان از آنها توجه کنند.
او گفت: «فناوری بخش بزرگی از زندگی کودکان است و فناوریهای دیجیتال میتوانند ابزارهای فوقالعادهای برای حمایت از یادگیری، خلاقیت و ارتباط کودکان باشند.»
با این حال، به گفته او، استفاده از صفحهنمایش میتواند جای فعالیتهایی را بگیرد که کودکان برای رشد و سلامت خود به آنها نیاز دارند؛ از جمله خواب، فعالیت بدنی، ارتباط انسانی، یادگیری و بازی.
مادیگان پیشنهاد کرد والدین بهجای حذف کامل دستگاههای دیجیتال، ابتدا زمانها یا موقعیتهایی را شناسایی کنند که استفاده از صفحهنمایش مانع انجام فعالیتهای ضروری کودکان میشود.
او گفت: «برای بسیاری از خانوادهها، شروع مناسب میتواند تعیین زمان صرف شام بدون استفاده از دستگاههای دیجیتال یا ایجاد زمان مشخصی از روز باشد که همه اعضای خانواده دستگاههای خود را کنار بگذارند و با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.»
دولتها نیز در مدیریت زمان استفاده از صفحهنمایش نقش دارند
مادیگان معتقد است والدین نباید بهتنهایی مسئول مدیریت زمان استفاده کودکان از صفحهنمایش باشند و دولتها نیز در این زمینه نقش دارند.
او گفت دولتها باید استفاده کودکان از صفحهنمایش را مانند سایر عواملی که با سلامت و رفاه کودکان ارتباط دارند، جدی بگیرند؛ از جمله با ارائه دستورالعملهایی برای خانوادهها، آموزش، حمایت از پژوهشها و اطمینان از محافظت کودکان در برابر آسیبهای آنلاین.
به گفته او، چنین اقداماتی میتواند این پیام را به والدین، مدارس و شرکتهای فناوری منتقل کند که نحوه و میزان استفاده کودکان از صفحهنمایش موضوعی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
این مطالعه رابطه علت و معلولی را ثابت نمیکند
پژوهشگران در ادامه قرار است بررسی کنند کدام کودکان بیشتر تحت تأثیر انواع مختلف تجربیات دیجیتال قرار میگیرند و دلیل این تفاوت چیست.
مادیگان تأکید کرد که یافتههای مطالعه از نوع همبستگی هستند و نمیتوانند ثابت کنند که استفاده از صفحهنمایش مستقیماً باعث پیامدهای رشدی ضعیفتر میشود.
او گفت: «در حالی که ممکن است استفاده از صفحهنمایش در بروز برخی مشکلات نقش داشته باشد، این احتمال نیز وجود دارد که کودکانی که با مشکلاتی مواجه هستند، بیشتر به استفاده از صفحهنمایش روی بیاورند.»
به گفته او، مشخص کردن جهت این ارتباط، یکی از موضوعات مهم برای تحقیقات آینده است.
«تاتیانا اینیگس بروثپه»، مدرس ارشد جامعهشناسی در دانشگاه ساراگوسا در اسپانیا که در این مطالعه مشارکت نداشته است، این پژوهش را از نظر روششناسی «بسیار قوی» توصیف کرد و گفت مطالعه از یک نمونه «بسیار بزرگ» استفاده کرده است.
او در اظهارنظری که از سوی مرکز رسانههای علمی (SMC) منتشر شد، گفت یافتههای اصلی این پژوهش، نتایجی را تأیید میکند که تحقیقات سالهای گذشته نیز نشان دادهاند؛ یعنی میان زمان استفاده از صفحهنمایش و شاخصهای ضعیفتر سلامت روان و عملکرد تحصیلی ارتباط وجود دارد، اما این ارتباط «بسیار کوچک» است.
«استر ون اسلوئیس»، استاد اپیدمیولوژی رفتاری در دانشگاه لافبورو در بریتانیا که او نیز در این مطالعه مشارکت نداشته است، این پژوهش را «مطالعهای با کیفیت بالا» دانست، اما به برخی محدودیتهای آن اشاره کرد.
او گفت این مطالعه نمیتواند درباره انواع خاص استفاده از صفحهنمایش، مانند شبکههای اجتماعی یا بازیهای ویدیویی، نتیجهگیری محکمی داشته باشد، زیرا داده کافی برای بررسی این موارد وجود نداشته است.
او در اظهارنظری که از سوی SMC منتشر شد، افزود: «بنابراین باید در تفسیر این نتایج در زمینه الگوهای فعلی استفاده جوانان از صفحهنمایش محتاط باشیم.»