بر اساس داده‌های مؤسسه Our World in Data، هزینه تولید برق از نیروگاه‌های جدید بادی ساحلی در سال ۲۰۲۴ حدود ۴۹ دلار به ازای هر مگاوات‌ساعت بوده است. این رقم برای نیروگاه‌های خورشیدی به ۶۰ دلار می‌رسد.
در میان منابع فسیلی نیز نیروگاه‌های گازی سیکل ترکیبی با هزینه تقریبی ۷۴ دلار به ازای هر مگاوات‌ساعت، ارزان‌ترین گزینه محسوب می‌شوند. این نیروگاه‌ها با ترکیب توربین گازی و بخار، می‌توانند نسبت به نیروگاه‌های گازی تک‌چرخه برق بیشتری از سوخت مصرفی تولید کنند.
در مقابل، هزینه تولید برق از زغال‌سنگ حدود ۱۱۵ دلار و از نیروگاه‌های گازی اوج‌بار حدود ۱۶۵ دلار به ازای هر مگاوات‌ساعت برآورد شده است. نیروگاه‌های اوج‌بار معمولاً زمانی وارد مدار می‌شوند که تقاضای برق افزایش پیدا می‌کند.
سقوط چشمگیر هزینه انرژی خورشیدی و بادی
بررسی روند تغییرات قیمت برق در ۱۵ سال گذشته نشان می‌دهد هزینه تولید انرژی از منابع تجدیدپذیر به‌ویژه انرژی خورشیدی با سرعت قابل توجهی کاهش یافته است.
در سال ۲۰۰۹، هزینه تولید هر مگاوات‌ساعت برق از انرژی بادی حدود ۱۸۶ دلار و از انرژی خورشیدی حدود ۴۹۶ دلار بود. این ارقام تا سال ۲۰۲۴ به ترتیب ۷۴ و ۸۸ درصد کاهش پیدا کردند.
چرا انرژی‌های تجدیدپذیر ارزان‌تر شده‌اند؟
یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش هزینه انرژی‌های تجدیدپذیر، پایین بودن هزینه‌های عملیاتی آن‌ها پس از راه‌اندازی نیروگاه است. نیروگاه‌های خورشیدی و بادی پس از احداث، برای تولید برق به خرید، استخراج و انتقال سوخت نیاز ندارند؛ در حالی که نیروگاه‌های فسیلی همواره با هزینه تأمین و حمل‌ونقل سوخت روبه‌رو هستند.
پیشرفت فناوری نیز نقش مهمی در این روند داشته است. سلول‌های فتوولتائیک (PV) که در ابتدا بسیار گران بودند، از دهه ۱۹۵۰ برای تأمین انرژی ماهواره‌ها مورد استفاده قرار گرفتند. ادامه تحقیقات و تولید این فناوری در طول دهه‌های بعد، به افزایش بازده و کاهش هزینه ساخت پنل‌های خورشیدی کمک کرد.
چین نیز یکی از عوامل اصلی رشد اخیر صنعت انرژی خورشیدی بوده است. این کشور با توسعه گسترده زیرساخت‌های تجدیدپذیر و تولید مواد اولیه و قطعات مورد نیاز سامانه‌های فتوولتائیک، نقش مهمی در کاهش هزینه این فناوری ایفا کرده است.
البته گسترش سریع ظرفیت تولید انرژی پاک در چین مشکلاتی نیز به همراه داشته است. در برخی مناطق، به دلیل محدودیت شبکه انتقال و ظرفیت ذخیره‌سازی، بخشی از برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر قابل استفاده نیست و هدر می‌رود. رفع این مشکل به سرمایه‌گذاری بیشتر در زیرساخت‌های انتقال برق، ذخیره‌سازی انرژی و اصلاح سیاست‌های مدیریت شبکه نیاز دارد.
چرا سوخت‌های فسیلی همچنان پرمصرف هستند؟
کاهش هزینه انرژی خورشیدی و بادی به‌تنهایی برای حل بحران تغییرات اقلیمی کافی نیست. هزینه تولید برق از گاز طبیعی و زغال‌سنگ نیز طی ۱۵ سال گذشته کاهش یافته و این منابع همچنان بخش مهمی از سبد انرژی جهان را تشکیل می‌دهند.
از سوی دیگر، تقاضای جهانی برای برق هر سال افزایش پیدا می‌کند. بنابراین، حتی اگر ظرفیت تولید انرژی‌های تجدیدپذیر بیشتر شود، لزوماً به معنای کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی نخواهد بود.
چین نمونه روشنی از این وضعیت است. این کشور با وجود سرمایه‌گذاری گسترده در انرژی‌های پاک، همچنان بیش از هر کشور دیگری زغال‌سنگ مصرف می‌کند.
افزایش مصرف برق مراکز داده و ابررایانه‌های مورد استفاده در توسعه هوش مصنوعی نیز فشار بیشتری بر شبکه‌های انرژی وارد کرده است. در چنین شرایطی، دسترسی گسترده به سوخت‌های فسیلی و امکان تأمین پیوسته انرژی از این منابع، گذار به اقتصاد کم‌کربن را دشوارتر می‌کند.
در مجموع، انرژی خورشیدی و بادی از نظر هزینه تولید برق به گزینه‌هایی بسیار رقابتی تبدیل شده‌اند، اما کاهش وابستگی جهان به سوخت‌های فسیلی علاوه بر ارزان‌تر شدن انرژی پاک، به توسعه شبکه‌های برق، فناوری‌های ذخیره‌سازی و مدیریت رشد تقاضای انرژی نیز نیاز دارد.
.jpg "آیا خودروی برقی میتواند خانه شما را روشن نگه دارد؟ پاسخ شگفتانگیز است")
