آیا سنگهای فوقداغ اعماق زمین میتوانند مشکل کمبود برق هوش مصنوعی را حل کنند؟

افزایش تقاضا برای برق، بهویژه از سوی مراکز داده، شرکتها را به جستوجوی منابع انرژی جدید واداشته است. در این میان، نسل جدید فناوری زمینگرمایی با هدف دسترسی به لایههای سنگی بسیار داغ و پرفشار در اعماق زمین توسعه پیدا میکند؛ لایههایی که انرژی حرارتی ذخیرهشده در آنها میتواند ظرفیت تولید برق بیشتری نسبت به نیروگاههای زمینگرمایی سنتی فراهم کند.
به گزارش ایتنا به نقل از تککرانچ، شرکتهای فعال در این حوزه در تلاشاند با توسعه فناوریهای پیشرفته حفاری، به اعماق بیشتری دسترسی پیدا کنند، هزینه احداث نیروگاهها را کاهش دهند و میزان برق تولیدی هر چاه را افزایش دهند.
تبدیل آب به سیال فوقبحرانی برای تولید برق
ایده اصلی این فناوری بر پمپاژ آب به اعماق زمین استوار است؛ جایی که دما و فشار بسیار بالا میرود. در شرایط خاص، آب به حالتی موسوم به «سیال فوقبحرانی» تبدیل میشود که ویژگیهای مایعات و گازها را بهطور همزمان دارد.
این ویژگی امکان انتقال حجم زیادی از انرژی حرارتی به سطح زمین را فراهم میکند؛ انرژیای که میتوان از آن برای تولید برق استفاده کرد.
برآوردها نشان میدهد یک چاه در سامانههای زمینگرمایی مبتنی بر سنگهای فوقداغ، ظرفیت تولید دستکم ۱۵ مگاوات برق را دارد. چنین ظرفیتی میتواند این فناوری را به گزینهای قابلتوجه برای تأمین انرژی مراکز داده و تأسیسات صنعتی بزرگ تبدیل کند.
قرارداد بیش از ۵۰۰ میلیون دلاری گوگل برای خرید برق زمینگرمایی
یکی از نشانههای جدی شدن این فناوری، توافق گوگل با شرکت Quaise Energy برای تأمین ۵۰ مگاوات برق از یک پروژه زمینگرمایی در مرکز ایالت اورگان آمریکا است. ارزش این قرارداد بیش از ۵۰۰ میلیون دلار اعلام شده و پروژه موردنظر با هدف دسترسی به سنگهای بسیار داغ در عمق تقریبی سه مایلی زمین اجرا میشود.
شرکت کوایز برای دستیابی به این هدف باید بر یکی از مشکلات اصلی حفاری در اعماق زیاد غلبه کند: فرسودگی و از کار افتادن متههای فلزی معمولی در مواجهه با دماهای بسیار بالا.
این شرکت برای حل مشکل، فناوری مبتنی بر دستگاهی به نام «ژیروترون» را توسعه میدهد. این دستگاه با استفاده از امواج الکترومغناطیسی پرانرژی در محدوده موج میلیمتری، سنگها را تخریب میکند و آنها را به موادی شبیه خاکستر تبدیل میسازد.
کوایز قصد دارد پس از رسیدن به عمق حدود ۲.۵ مایلی، از این فناوری برای ادامه حفاری و دسترسی به لایههای داغتر زمین استفاده کند.
دیاکسید کربن؛ راهکاری برای خنک نگه داشتن تجهیزات حفاری
شرکت دیگری به نام Mazama Energy مسیر متفاوتی را برای حل مشکل گرمای شدید در عملیات حفاری دنبال میکند. این شرکت فناوری خود را «سرمای کربنی» نامیده و در آن بهجای سیالات حفاری متداول مبتنی بر آب، از دیاکسید کربن استفاده میکند.
در دما و فشار بسیار بالا، دیاکسید کربن به حالت فوقبحرانی درمیآید. این گاز سپس از دریچهای با طراحی مشابه نازل موشک عبور میکند و پس از خروج، بهسرعت منبسط میشود. این انبساط باعث کاهش دمای آن شده و امکان جذب گرمای اطراف مته حفاری را فراهم میکند.
این فناوری علاوه بر خنکسازی تجهیزات، به انتقال مواد حاصل از تخریب سنگها به سطح زمین نیز کمک میکند. این مواد پس از تصفیه میتوانند دوباره در عملیات حفاری مورد استفاده قرار گیرند.
مدیرعامل مازاما انرژی میگوید این فناوری به شرکت کمک کرده است چاه دوم خود را ۸۰ درصد سریعتر از چاه نخست حفر کند و زمان حفاری را ۲۰ درصد کاهش دهد.
سرمایهگذاری صدها میلیون دلاری روی انرژی زمینگرمایی
پیشرفت فناوریهای جدید حفاری، توجه سرمایهگذاران بزرگ را نیز به خود جلب کرده است. بر اساس دادههای PitchBook، شرکت کوایز انرژی تاکنون بیش از ۲۷۰ میلیون دلار سرمایه جذب کرده است. مازاما انرژی نیز با حمایت سرمایهگذارانی از جمله بیل گیتس، موفق به جذب ۱۷۱ میلیون دلار سرمایه شده است.
برآوردها نشان میدهد آمریکا در صورت موفقیت فناوریهای جدید استخراج انرژی زمینگرمایی، ظرفیت بالقوهای معادل ۵۷ هزار گیگاوات، یا ۵۷ تراوات، از این منبع انرژی در اختیار دارد.
اهمیت توسعه این فناوریها از آن جهت است که حفاری حدود یکچهارم تا یکسوم هزینه احداث نیروگاههای زمینگرمایی را تشکیل میدهد. بنابراین، افزایش میزان برق تولیدی هر چاه میتواند تعداد چاههای موردنیاز را کاهش دهد و اقتصاد پروژهها را بهبود ببخشد.
با وجود سرمایهگذاریهای گسترده و پیشرفتهای فنی، انرژی زمینگرمایی مبتنی بر سنگهای فوقداغ هنوز برای اثبات قابلیت بهرهبرداری تجاری در مقیاس بزرگ با چالشهایی روبهرو است و نمیتوان آن را راهحلی قطعی برای کمبود برق مراکز داده دانست.
با این حال، توافق گوگل برای خرید برق از یک پروژه زمینگرمایی و تلاش شرکتهای تخصصی برای توسعه روشهای حفاری پیشرفته نشان میدهد انرژی ذخیرهشده در اعماق زمین بهتدریج جایگاه مهمتری در برنامههای صنعت فناوری برای تأمین برق موردنیاز نسل بعدی هوش مصنوعی پیدا میکند.







