دانش و فناوری

اخترشناسان برای اولین‌بار لحظه بلعیدن یک ستاره توسط ستاره‌ای دیگر را رصد کردند

اخترشناسان احتمالاً برای نخستین‌بار یک ادغام ستاره‌ای را رصد کرده‌اند؛ رویدادی که در آن یک ستاره غول‌پیکر، همدم کوچک‌تر خود را می‌بلعد. آن‌ها ابتدا افزایش تدریجی درخشندگی ستاره را ثبت و سپس انفجاری بزرگ از نور را مشاهده کردند. داده‌های تلسکوپ فضایی جیمز وب به پژوهشگران کمک کرد جزئیات این رویداد را بررسی کنند.

ستاره‌ها در مراحل پایانی عمر خود ممکن است صدها برابر بزرگ‌تر شوند. در این فرایند، اجرام نزدیک به خود را می‌بلعند. اگر ستاره بخشی از یک سامانه دوتایی باشد، ممکن است همدمش نیز درون آن فرو برود. بااین‌حال، اخترشناسان تاکنون نتوانسته بودند چنین ادغامی را مستقیم مشاهده کنند.

سامانه دوتایی بائو محل نخستین رصد پدیده ادغام <a href='https://sayeb.ir/tag/%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d8%b1%d9%87'></div>ستاره</a>‌ای
نخستین شواهد رصدی از پدیده ادغام ستاره‌ای در سامانه دوتایی «بائو» در کهکشان آندرومدا

دانشمندان چگونه ادغام ستاره‌ای را رصد کردند؟

به گزارش اسپیس، گروهی از پژوهشگران به سرپرستی «ویراج کارامبلکار» (Viraj Karambelkar)، اخترفیزیک‌دان دانشگاه کلمبیا، ستاره‌ای غول‌پیکر و سرخ به نام WNTR23bzdiq را بررسی کردند. این ستاره در فاصله حدود ۲.۵ میلیون سال نوری از زمین و در کهکشان آندرومدا قرار دارد. جرم آن حدود هفت برابر خورشید و قطرش ۳۵۰ برابر قطر خورشید است.

پژوهشگران در سال ۲۰۲۳ با استفاده از تلسکوپ فضایی NEOWISE ناسا و تلسکوپ WINTER، متوجه افزایش درخشندگی این ستاره شدند. بررسی داده‌های قدیمی‌تر نشان داد این روند از سال ۲۰۱۸ آغاز شده است.

دانشمندان احتمال می‌دادند ستاره همدم خود را بلعیده باشد. در این سناریو، ستاره کوچک‌تر هنگام نزدیک شدن به هسته غول سرخ، اصطکاک و گرما تولید می‌کند. این فرایند افزایش تدریجی نور ستاره را توضیح می‌دهد.

اما در اواخر سال ۲۰۲۵، انفجار بزرگی از نور در این سامانه رخ داد. تلسکوپ فضایی جیمز وب تنها ۴۷ روز پس از انفجار، ستاره را رصد کرد. پژوهشگران با تحلیل داده‌ها پیشنهاد دادند که یک ستاره همدم، با جرمی حدود ۷۰ درصد جرم خورشید، به هسته غول سرخ برخورد کرده است.

برآوردها نشان می‌دهد این انفجار، ماده‌ای معادل ۰.۱ تا ۰.۲ برابر جرم خورشید را به فضا پرتاب کرده است. به گفته کارامبلکار، نظریه بلعیده شدن ستاره‌های همدم چندین دهه مطرح بود؛ اما این رویداد نخستین شواهد رصدی را برای چنین فرایندی فراهم می‌کند.

بااین‌حال، هنوز مشخص نیست دو ستاره کاملاً به یکدیگر پیوسته‌اند یا هر دو باقی مانده‌اند و اکنون در مداری بسیار نزدیک‌تر به دور هم می‌چرخند. پژوهشگران برای تعیین سرنوشت این سامانه که «بائو» (Bao) نام گرفته، باید رصد آن را پس از فروکش کردن انفجار ادامه دهند.

اخترشناسان امیدوارند تلسکوپ‌های آینده، از جمله تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن و رصدخانه ورا سی. رابین، نمونه‌های بیشتری از این رویدادهای نادر را شناسایی کنند.

پژوهشگران نتایج این مطالعه را در ژورنال Nature منتشر کرده‌اند.

آگهی
دکمه بازگشت به بالا