زندگی در یک محله سرسبز ممکن است با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل ارتباط داشته باشد. پژوهش جدیدی از دانشگاه استکهلم و مؤسسه کارولینسکا در سوئد نشان می‌دهد افرادی که در نزدیکی فضای سبز زندگی می‌کنند، ممکن است تا ۲۰ درصد کمتر در معرض ابتلا به زوال عقل باشند.
«سسیلیا استنفورس» (Cecilia Stenfors)، سرپرست پژوهش و یکی از نویسندگان آن، می‌گوید محیط اطراف خانه نقش مهمی در ایجاد شرایط مناسب برای سلامت مغز و سالمندی سالم دارد.
پژوهشگران نزدیک به سه هزار شرکت‌کننده را به مدت ۱۶ سال دنبال کردند. آن‌ها میزان پوشش گیاهی اطراف خانه افراد را بررسی کردند و در طول این مدت، وضعیت شناختی و موارد ابتلا به زوال عقل را زیر نظر گرفتند.
نتایج نشان داد ارتباط میان فضای سبز و کاهش خطر زوال عقل، در همسایگی خانه قوی‌تر است. این ارتباط با پوشش گیاهی در فاصله حداکثر ۱۰۰ متری خانه بیشترین میزان را داشت و با افزایش فاصله از مناطق سبز ضعیف‌تر می‌شد.
محله سرسبز چگونه ریسک زوال عقل را کاهش می‌دهد؟
پژوهشگران چند سازوکار احتمالی را برای توضیح این ارتباط مطرح کرده‌اند. فضای سبز ممکن است با کاهش استرس، بهبود خواب، ترغیب به فعالیت بدنی و فراهم‌کردن فرصت برای تعاملات اجتماعی، به سلامت کمک کند. استنفورس می‌گوید محیط‌های طبیعی ممکن است به بازیابی روانی، کاهش فشار روانی و افزایش احساس رفاه کمک کنند.
فضای سبز همچنین ممکن است به‌طور غیرمستقیم از سلامت محافظت کند؛ برای مثال، با کاهش مواجهه با آلودگی هوا، سروصدای ترافیک و گرمای شدید. بااین‌حال، این مطالعه ارتباط میان پوشش گیاهی و خطر زوال عقل را بررسی کرده و به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که افزودن فضای سبز لزوماً از ابتلا به این بیماری جلوگیری می‌کند.
اهمیت این یافته‌ها با افزایش شمار مبتلایان به زوال عقل بیشتر می‌شود. برآوردها نشان می‌دهد در سال ۲۰۲۵ حدود ۹ میلیون نفر در اتحادیه اروپا با این بیماری زندگی می‌کردند و پیش‌بینی می‌شود این رقم تا سال ۲۰۵۰ به بیش از ۱۴ میلیون نفر برسد.
نویسندگان مقاله می‌گویند این روند، ضرورت توجه به سلامت مغز را در برنامه‌ریزی شهری برجسته می‌کند. به گفته استنفورس، فضای سبز اطراف خانه‌ها همزمان منبعی مشترک برای ارتقای سلامت عمومی، سازگاری با تغییرات اقلیمی و حفظ تنوع زیستی است.
برای رسیدن به این هدف، تنها حفظ پوشش گیاهی موجود کافی نیست؛ بلکه باید محیط‌های سبزی ایجاد شوند که افراد با نیازها و توانایی‌های متفاوت بتوانند به آن‌ها دسترسی داشته باشند و از آن‌ها استفاده کنند.
«اُلف کالوایت» (Ulf Kallweit)، متخصص مغز و اعصاب و یکی از رؤسای کارگروه تأثیرات محیطی در آکادمی عصب‌شناسی اروپا، نیز می‌گوید محیط زندگی و نحوه سازمان‌دهی محل سکونت ممکن است بر خواب و در نهایت سلامت مغز اثر بگذارند.
این یافته‌ها نشان می‌دهند که طراحی محله‌ها ممکن است علاوه‌بر زیبایی و کیفیت زندگی روزمره، با سلامت شناختی افراد نیز ارتباط داشته باشد. هرچند برای روشن شدن سازوکار این ارتباط و نقش مستقیم فضای سبز محله در پیشگیری از زوال عقل، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.
پژوهشگران نتایج این این مطالعه را در ژورنال Alzheimer’s & Dementia منتشر کرده‌اند.
