دانش و فناوری

پژوهش جدید: ورزش سنگین و مداوم می‌تواند تنظیم شیمیایی مغز را مختل کند

پژوهشی جدید نشان می‌دهد تمرین ورزشی بیش‌ازحد و استراحت ناکافی ممکن است تنظیم دوپامین در مغز را مختل کنند. این تغییر در بروز مشکلاتی مانند بی‌خوابی، اضطراب و خستگی مداوم نقش دارد. پژوهشگران این اثر را در موش‌هایی مشاهده کردند که برنامه‌های ورزشی سنگین و طولانی‌مدت داشتند.

به گزارش ساینس‌دیلی، ورزش فراتر از توان بازیابی بدن فقط به عضلات آسیب نمی‌زند. فشار تمرینی مداوم شاید بر فعالیت دستگاه عصبی مرکزی نیز اثر بگذارد. پژوهشگران بر این باورند که استراحت کافی برای سلامت مغز و بدن ضروری است.

ورزش بیش از حد چگونه دوپامین مغز را تغییر می‌دهد؟

پژوهشگران برای بررسی اثر ورزش سنگین بر مغز، دو گروه موش را مطالعه کردند. گروه اول یک جلسه دویدن شدید روی تردمیل داشتند. این فعالیت تا رسیدن حیوانات به مرحله خستگی کامل ادامه پیدا کرد.

گروه دوم برنامه‌ای طولانی‌تر را پشت سر گذاشت. این برنامه طی هشت هفته به‌تدریج سنگین‌تر شد. در هفته پایانی، موش‌ها روزانه دو جلسه تمرین داشتند. فاصله استراحت میان این جلسات فقط چهار ساعت بود.

این برنامه برای شبیه‌سازی «سندرم تمرین‌زدگی» طراحی شده بود. این سندرم زمانی رخ می‌دهد که فشار تمرین از توانایی بدن برای بازیابی فراتر برود. افت عملکرد ورزشی، کاهش اشتها، خستگی مداوم و درد عضلانی از نشانه‌های آن هستند. اختلال در عملکرد سیستم ایمنی و سوخت‌وساز نیز از پیامدهای احتمالی‌اند.

پس از پایان تمرین‌ها، پژوهشگران هیپوکامپ موش‌ها را بررسی کردند. هیپوکامپ ناحیه‌ای از مغز است که در حافظه و تنظیم هیجان نقش دارد. آن‌ها میزان دوپامین و سروتونین را اندازه گرفتند. همچنین پروتئین‌های مؤثر در تولید و تنظیم این مواد شیمیایی را بررسی کردند.

در موش‌هایی که فقط یک جلسه تمرین سنگین داشتند، سطح دوپامین اندکی پس از ورزش افزایش یافت. اما تغییرات در گروه دوم ماندگارتر بود. سطح دوپامین و آنزیم تیروزین هیدروکسیلاز تا ۴۸ ساعت پس از آزمون عملکرد بالا باقی ماند. این در حالی بود که حیوانات در دوره بازیابی قرار داشتند.

تیروزین هیدروکسیلاز در تولید دوپامین نقش دارد. تداوم افزایش آن نشان می‌دهد تمرین سنگین و مکرر، بدون استراحت کافی، ممکن است تنظیم طبیعی این ماده را مختل کند.

سندروم تمرین زدگی
دانشمندان هنوز مطمئن نیستند که آیا می‌توانند نتایج آزمایش روی موش‌ها را به انسان‌ها تعمیم بدهند یا نه.

دوپامین فقط با لذت و انگیزه ارتباط ندارد. این انتقال‌دهنده عصبی در تنظیم هوشیاری و بیداری نیز نقش دارد. بنابراین، افزایش غیرمعمول آن در زمان استراحت ممکن است تعادل فعالیت مغز را برهم بزند. پژوهشگران احتمال می‌دهند چنین تغییری در انسان با مشکلات خواب ارتباط داشته باشد.

نکته دیگر، نبود تغییر معنادار در سطح سروتونین بود. این ماده مدت‌ها به‌عنوان یکی از عوامل احتمالی خستگی ناشی از ورزش بررسی شده است. یافته جدید نشان می‌دهد تنظیم دوپامین نیز ممکن است در این فرایند اهمیت داشته باشد.

البته این مطالعه مستقیماً خواب، اضطراب یا میزان هوشیاری موش‌ها را اندازه‌گیری نکرد. همچنین هنوز مشخص نیست همین تغییرات شیمیایی در مغز انسان رخ می‌دهند یا خیر. برای تأیید این ارتباط، پژوهش‌های بیشتری لازم است.

با این وجود، نتایج بر اهمیت بازیابی پس از تمرین تأکید می‌کنند. افزایش شدت ورزش لزوماً به معنای دستیابی به نتایج بهتر نیست. بدن برای سازگاری با فشار تمرین به زمان کافی نیاز دارد. نادیده‌گرفتن این زمان می‌تواند فواید ورزش را کاهش دهد.

پژوهشگران اکنون در یک پروژه بین‌المللی به دنبال شناسایی نخستین نشانه‌های زیستی فشار بیش از حد بر بدن هستند. هدف آن‌ها تشخیص زمانی است که تمرین مفید به عاملی آسیب‌زا تبدیل می‌شود.

آن‌ها نتایج مطالعه جدید خود را در ژورنال Neuroscience منتشر کرده‌اند.

آگهی
دکمه بازگشت به بالا