اختلاف در اردوگاه مخالفان نتانیاهو؛ ائتلاف آیزنکوت در آستانه فروپاشی؟


در حالی که گادی آیزنکوت مأمور تشکیل کابینه جدید اسرائیل شده، اختلاف متحدانش بر سر ترکیب دولت و چگونگی کنار زدن نتانیاهو، این مأموریت را با بنبست مواجه کرده است؛ اختلافاتی که فرصت تازهای برای بازگشت نتانیاهو به معادلات قدرت فراهم میکند.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، با وجود مأموریت گادی آیزنکوت برای تشکیل کابینه اسرائیل با حمایت ۶۷ نماینده، اختلاف میان احزاب مخالف نتانیاهو بر سر ترکیب دولت آینده، مسیر رسیدن او به نخستوزیری را با ابهام روبهرو کرده است؛ بهگونهای که برخی متحدانش همزمان با مذاکره بر سر گزینههای جایگزین، در حال تقویت موقعیت سیاسی خود برای انتخابات احتمالی هستند.
اکثریت بدون ائتلاف
اردوگاه آیزنکوت در مجموع ۴۸ کرسی دارد؛ ۲۱ کرسی حزب «یشار» به رهبری او، ۱۲ کرسی ائتلاف «بیحاد» به رهبری نفتالی بنت و یائیر لاپید، هشت کرسی حزب دموکراتها به ریاست یائیر گولان و هفت کرسی حزب «اسرائیل خانه ما» به ریاست آویگدور لیبرمن.
این تعداد با ۶۷ نمایندهای که آیزنکوت را به رئیسجمهور معرفی کردند، متفاوت است؛ چراکه حمایت از نامزدی او لزوماً به معنای رأی اعتماد به کابینهاش نیست.
انتخاب ماتان کاهانا به ریاست کنست، توانایی احزاب مخالف برای کنار زدن نامزد لیکود را نشان داد، اما اختلافات آنها بر سر تشکیل دولت همچنان پابرجاست. بن کاسپیت، تحلیلگر سیاسی روزنامه معاریو، این وضعیت را «۴۸ کرسی، چهار رهبر و بدون چشمانداز» توصیف کرده است؛ وضعیتی که در آن هر حزب ضمن پذیرش ظاهری رهبری آیزنکوت، شروطی مطرح میکند که با خواستههای دیگر متحدانش در تضاد است.
مانورهای بنت و بازگشت نتانیاهو به معادله
نفتالی بنت در ۱۸ نوامبر در دیداری دو ساعت و نیمه با بنیامین نتانیاهو در کنست، پیشنهاد تشکیل دولت وحدت را مطرح کرد؛ دولتی که بر اساس آن آیزنکوت ابتدا نخستوزیر شود و سپس نتانیاهو بهصورت چرخشی این سمت را برعهده بگیرد. این طرح شامل توافقهایی درباره کمیته تحقیق و قانون سربازی حریدیها نیز بود.
با این حال، آیزنکوت با نخستوزیری چرخشی مخالف است و نتانیاهو نیز خواهان تصدی نخستوزیری در مرحله نخست است.
این دیدار در شرایطی انجام شد که آیزنکوت ابتکار تشکیل کابینه را در دست گرفته و لیبرمن نیز پرونده سربازی حریدیها را به محور فعالیتهای خود تبدیل کرده بود. برخی تحلیلگران معتقدند بنت با این اقدام تلاش کرده بار دیگر به مرکز معادلات سیاسی بازگردد و خود را بهعنوان جانشین احتمالی نتانیاهو در اردوگاه راست مطرح کند؛ چه دولت وحدت تشکیل شود و چه انتخابات جدیدی برگزار شود.
با این حال، نزدیکان بنت تأکید کردهاند که او حاضر نیست در دولتی به ریاست نتانیاهو حضور یابد و همچنان تشکیل دولت وحدت را دنبال میکند.
در مقابل، برخی منابع در اردوگاه مخالفان معتقدند بنت میخواهد هزینه امتیازدهی به حریدیها را بر دوش آیزنکوت و لیبرمن بگذارد تا در انتخابات احتمالی، با حفظ موضع خود درباره سربازی اجباری، از این موضوع بهعنوان برگ برنده انتخاباتی استفاده کند.
همزمان، گزارشهایی نیز درباره طرحهای جایگزین منتشر شده است؛ از جمله پیشنهادی که بر اساس آن نتانیاهو دو سال نخستوزیر باشد و پس از پایان دوره ریاستجمهوری اسحاق هرتزوگ، به ریاست رژیم اسرائیل برسد. البته موافقت طرفهای اصلی با این پیشنهاد مشخص نیست.
دیدار بنت با نتانیاهو همچنین موجب نارضایتی یائیر لاپید، شریک او در ائتلاف «بیحاد»، شد؛ زیرا لاپید پیش از این ملاقات در جریان آن قرار نگرفته بود. لاپید تأکید کرده است که کنار نرفتن نتانیاهو از قدرت، اتفاقی غیرقابلقبول خواهد بود. از سوی دیگر، بنت نیز نمیتواند مطمئن باشد که تمام نمایندگان ائتلافش با همکاری مستقل او با لیکود موافقت کنند.
لیبرمن و شرط دشوار حریدیها
آویگدور لیبرمن با تشکیل دولت اقلیتی متکی بر حمایت احزاب عربی مخالف است و ترجیح میدهد احزاب حریدی به کابینه بپیوندند یا دستکم هنگام رأیگیری از مخالفت با آن خودداری کنند.
او اخیراً پذیرفته است که برای جلوگیری از انتخابات جدید، یکی از سه خط قرمز انتخاباتی خود، یعنی مخالفت با حضور حریدیها در دولت، را کنار گذاشته است؛ با این حال، همچنان با اتکای کابینه به نمایندگان عرب مخالفت میکند.
برخی تحلیلگران احتمال دادهاند لیبرمن با طرح مجدد موضوع سربازی عمومی، در پی افزایش فشار بر آیزنکوت و کسب امتیازهای سیاسی باشد. حتی این گمانه مطرح شده که او ممکن است از شکست مأموریت آیزنکوت و مطرح شدن نام خودش برای نخستوزیری در مرحله بعد استقبال کند؛ هرچند لیبرمن علناً اعلام کرده است که آیزنکوت نامزد اوست و قصد تصدی این سمت را ندارد.
از نگاه لیبرمن، ترکیب ۴۸ کرسی اردوگاه تغییر با ۱۳ کرسی احزاب حریدی میتواند زمینه تشکیل دولت را فراهم کند، اما این سناریو مستلزم همراهی هر دو حزب حریدی است.
در حال حاضر، حزب «یهدوت هتوراه» با وجود مذاکره با آیزنکوت، در رأیگیری ریاست کنست به نامزد لیکود رأی داده است. آریه درعی، رهبر حزب شاس، نیز با طرح موضوع تعلیق بازداشت فراریان از خدمت سربازی، تلاش میکند از منافع حامیان حریدی خود دفاع کند، بیآنکه از اردوگاه نتانیاهو جدا شود.
قانون سربازی؛ مانع اصلی توافق با حریدیها
مذاکرات آیزنکوت با یهدوت هتوراه بر سر معافیتهای سربازی و تأمین مالی مؤسسات دینی، به یکی از پیچیدهترین بخشهای تشکیل کابینه تبدیل شده است.
این حزب خواهان آن است که در صورت لغو توافق سربازی از سوی دیوان عالی، زمینه برگزاری انتخابات فراهم شود؛ شرطی که میتواند بقای دولت آینده را به قانونی گره بزند که احتمال دارد از نظر قضایی تأیید نشود.
یهدوت هتوراه همچنین بدون همراهی حزب شاس حاضر به ورود به کابینه نیست؛ در حالی که آریه درعی تمایلی به ترک اردوگاه نتانیاهو نشان نداده است.
در مذاکرات، دو راهکار مطرح شده است: تعلیق برخی مجازاتها به مدت پنج ماه در ازای خودداری حریدیها از رأی دادن، یا امضای توافقی مکتوب پیش از تصویب قانون سربازی. با این حال، دیدگاههای حقوقی مطرحشده درباره نبود مبنای قانونی برای معافیتهای فراگیر، اجرای این توافقها را با تردید مواجه کرده است.
به این ترتیب، آیزنکوت باید همزمان رضایت ارتش، دستگاه قضایی، خاخامها و رأیدهندگان را جلب کند؛ مأموریتی که دستیابی به آن بسیار دشوار به نظر میرسد.
آرای احزاب عربی؛ اختلاف دیگر متحدان
در سوی دیگر، یائیر گولان از تشکیل دولت اقلیتی با حمایت بیرونی احزاب عربی حمایت میکند، اما بنت و لیبرمن با چنین گزینهای مخالفاند.
این اختلاف نشان میدهد که مخالفت مشترک با نتانیاهو الزاماً به معنای توافق بر سر دولت جایگزین نیست.
بر اساس محاسبات منتشرشده در معاریو، حمایت ۱۹ نماینده عرب در کنار مخالفت هفت نماینده حزب لیبرمن، آرای دو طرف را به ۶۰ در برابر ۶۰ میرساند. در این شرایط، خودداری حتی یک نماینده اسرائیل خانه ما از رأی دادن میتواند نتیجه را به ۶۰ در برابر ۵۹ تغییر دهد.
از سوی دیگر، امتناع ۱۱ نماینده فهرست مشترک از رأی دادن نیز با هشت رأی حزب رعام جبران نخواهد شد. منصور عباس، رهبر رعام، نیز درباره تشکیل دولت بدون حریدیها ابراز تردید کرده است؛ زیرا چنین دولتی از اکثریت باثبات برای تصویب بودجه و قوانین برخوردار نخواهد بود.
در همین حال، برخی محافل اردوگاه تغییر در حال بررسی جلب حمایت دو نماینده تازهوارد حزب لیبرمن، برخلاف موضع رهبر این حزب، هستند. با این حال، این تلاش هنوز در مرحله بررسی قرار دارد و موضع برخی نمایندگان حزب یشار نیز کاملاً روشن نیست.
همکاری احزاب عربی در تقسیم مسئولیتهای کنست نیز به معنای حمایت بیقیدوشرط آنها از کابینه نیست؛ چراکه این احزاب در مقابل، خواهان امتیازهایی در سیاستهای داخلی و مدنی هستند و متحدان آیزنکوت نگران هزینه انتخاباتی چنین توافقهاییاند.
فرصتطلبی نتانیاهو در آستانه پایان مهلت
نتانیاهو از اختلافات اردوگاه مخالفان برای تقویت موقعیت خود استفاده میکند؛ او همچنان پیشنهاد دولت وحدت را مطرح کرده و با نمایندگان راستگرای اردوگاه آیزنکوت در ارتباط است.
در مقابل، آیزنکوت اعلام کرده است که قصد ندارد زمان را تلف کند و حتی در صورت شکست مذاکرات برای گسترش ائتلاف، طرح تشکیل «دولت اضطرار ملی» را به رأی کنست خواهد گذاشت.
مهلت ۲۸ روزه او برای تشکیل کابینه ۶ دسامبر به پایان میرسد و امکان تمدید آن تا ۲۰ دسامبر وجود دارد.
آیزنکوت امیدوار است ابتدا با تشکیل دولتی محدود به نخستوزیری برسد و سپس ائتلاف خود را گسترش دهد؛ اما حتی کسب رأی اعتماد نیز تضمینی برای ادامه کار دولت نخواهد بود. چنین کابینهای برای تصویب بودجه، قانون سربازی و توافق با حریدیها همچنان به حمایت نمایندگانی نیاز دارد که ممکن است در نخستین رأیگیریهای حساس از همراهی با آن خودداری کنند.
در واقع، برخی احزاب میتوانند با رأی ممتنع زمینه تشکیل دولت را فراهم کنند، اما در ادامه با مخالفت در رأیگیریهای مالی و قانونگذاری، بقای آن را به خطر بیندازند.
در مجموع، اختلاف بر سر ترکیب ائتلاف آینده، رقابت برای رهبری اردوگاه مخالفان و شروط متضاد احزاب درباره حریدیها و نمایندگان عرب، مأموریت آیزنکوت را با چالش جدی روبهرو کرده است. در حالی که نتانیاهو از این شکافها و گذشت زمان سود میبرد، متحدان آیزنکوت نیز بیش از آنکه بر تشکیل یک دولت مشترک متمرکز باشند، در حال محاسبه منافع سیاسی و انتخاباتی خود هستند. اکنون رأی اعتماد کنست مشخص خواهد کرد کدام احزاب واقعاً خواهان کنار زدن نتانیاهو هستند و کدامیک ترجیح میدهند برای کسب قدرت در فرصت بعدی صبر کنند.
انتهای پیام/