پرونده «جنگ رمضان»/۱۹۶؛
از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه‌های آمریکایی، شکست راهبردی به متجاوزان تحمیل شده است.
خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن‌بست راهبردی و شکست‌های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش‌آموزان بی‌گناه آغاز شد، به‌سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده‌ای پیدا کرد و واکنش‌های متفاوتی را در رسانه‌های بین‌المللی برانگیخت.
رسانه‌های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده‌اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب‌ها می‌تواند تصویری روشن‌تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم‌انداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
بلومبرگ در گزارشی به قلم پیتر مارتین نوشت کشورهای خلیج فارس بیم دارند حمله تازه آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، جنگی ویرانگرتر در منطقه به راه بیندازد و آنان را با پیامدهای آن تنها بگذارد. به نوشته این گزارش، رهبر انقلاب اسلامی به فرماندهان دستور داده برای پاسخ فوری و بدون محدودیت جغرافیایی آماده شوند. کشورهای خلیج فارس با اعزام مقام‌های ارشد عربستان، ترکیه و پاکستان به تهران و میانجیگری قطر در تهران و دوحه می‌کوشند از حمله تازه جلوگیری کنند.
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس‌امارات، در نشست امنیتی منامه گفت: «ما خود را در بحرانی می‌بینیم که با تلاش دیپلماتیک بسیار کوشیدیم از آن جلوگیری کنیم. ما آشکارا به دنبال راه خروج سیاسی هستیم.» به نوشته بلومبرگ، ایران از آغاز جنگ بیش از چهار هزار پهپاد شاهد و دست‌کم دو هزار موشک بالستیک شلیک کرده و ارزیابی‌های اطلاعاتی غرب در ژوئن نشان می‌داد تهران همچنان حدود سه‌چهارم مهمات پیش از جنگ را در اختیار دارد. یک تحلیلگر از مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی گفت ایران برای دور تازه «بسیار بهتر آماده» است.
کشورهای خلیج فارس پس از ماه‌ها حملات، در پی پر کردن ذخایر رهگیرهای پدافندی‌اند، در حالی که کمبود جهانی این فناوری و اولویت آمریکا و اسرائیل برای تأمین خودشان، کار را دشوار کرده است. به نوشته بلومبرگ، صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی کرد اقتصاد عربستان امسال ۳.۳ درصد کوچک شود و کویت و قطر انقباض شدیدتری داشته باشند.
فرانس ۲۴ در گزارشی نوشت ایران روز یکشنبه هشدار داد جنگ تازه با آمریکا می‌تواند طولانی‌تر از دور پیشین باشد و دونالد ترامپ گفت واشنگتن هنوز اهدافی برای حمله دارد. محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش ایران، به تلویزیون ایران گفت: «جنگ احتمالی آینده می‌تواند طولانی‌تر از درگیری قبلی باشد و رئیس‌جمهور آمریکا در موقعیتی نخواهد بود که زمان و شرایط پایان آن را تعیین کند.» این اظهارات پس از آن مطرح شد که ترامپ گفت «یکی دو سایت» باقی مانده و می‌تواند «در ۱۰ دقیقه» آنها را بزند و به کوه کلنگ اشاره کرد.
او در تجمعی در آیووا نیز گفت ممکن است زمانی «چکش» را به تهران نشان دهد. بر پایه گزارش اکسیوس، ترامپ و بنیامین نتانیاهو شنبه درباره زمان تشدید عملیات گفت‌وگو کردند؛ نتانیاهو خواستار حمله فوری پس از انتخابات میان‌دوره‌ای بود و ترامپ ترجیح می‌داد مذاکرات ادامه یابد.
حسین محبی، سخنگوی سپاه، گفت در رویارویی با آمریکا «هیچ محدودیت جغرافیایی» وجود ندارد. عباس عراقچی گفت ایران برای دفاع و دیپلماسی آماده است. محسن رضایی نیز گفت نامه جی‌دی ونس را دریافت کرده، لحن آن را مثبت‌تر خوانده اما هنوز پاسخ نداده است. شروط ایران شامل آزادسازی دارایی‌ها، پایان محاصره دریایی، رفع تحریم‌ها و پایان جنگ در همه جبهه‌هاست.
رسانه های عربی
الجزیره در مقاله ای نوشت: اگرچه آمریکا همچنان بزرگ‌ترین اقتصاد جهان است و مصرف خانوارها حدود دوسوم تولید ناخالص داخلی آن را تشکیل می‌دهد، اما تکیه بر مصرف به‌تنهایی نمی‌تواند برتری اقتصادی این کشور را در بلندمدت تضمین کند.
کاهش نرخ پس‌انداز خانوارها و تمرکز رشد مصرف در میان اقشار پردرآمد، نشانه شکل‌گیری اقتصادی نامتوازن و مبتنی بر ثروت گروه‌های بالای جامعه است. در همین حال، چین با تکیه بر فناوری‌های پیشرفته، خودروهای برقی و انرژی‌های تجدیدپذیر و کشورهای نوظهور با توسعه ظرفیت‌های صنعتی، جایگاه آمریکا را به چالش می‌کشند.
نویسنده چهار عامل را برای حفظ برتری اقتصادی آمریکا ضروری می‌داند: نوآوری و پژوهش، افزایش بهره‌وری نیروی کار، استقلال هوشمند در صنایع راهبردی و سرمایه‌گذاری در سلامت و آموزش. او همچنین تأکید می‌کند تعرفه‌های تجاری به‌تنهایی راهبرد توسعه نیستند.
در پایان، مقاله به کشورهای عربی توصیه می‌کند با تنوع‌بخشی به اقتصاد، سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی، تقویت تولید داخلی و اصلاح نهادها، از وابستگی به یک منبع درآمد رهایی یابند.
رأی الیوم در مقاله ای نوشت: افزایش اظهارنظرهای سیاسی و رسانه‌ای درباره بازنگری در دکترین هسته‌ای ایران، به‌ویژه طرح این موضوع از تریبون نماز جمعه تهران، نشان‌دهنده جدی‌تر شدن بحث تغییر راهبرد بازدارندگی است. تجربه دو جنگ علیه ایران و نگرانی از تکرار حملات، گروهی از نخبگان را به این نتیجه رسانده که مذاکره، پذیرش محدودیت‌های هسته‌ای و خودداری از ساخت سلاح اتمی نتوانسته امنیت کشور را تضمین کند.
محمدجواد حاج‌علی‌اکبری از ضرورت بررسی این موضوع و ارائه پیشنهادها به رهبری سخن گفته و تأکید کرده است بیش از ۷۰ درصد مردم از این رویکرد حمایت می‌کنند. محمدجواد لاریجانی نیز بر توانایی ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای تأکید کرده و ابراهیم رضایی خواستار حفظ ذخایر اورانیوم غنی‌شده و بررسی افزایش غنی‌سازی تا سطح ۹۰ درصد شده است.
طرفداران بازنگری معتقدند هدف آمریکا و اسرائیل فراتر از اختلافات هسته‌ای، تضعیف مستمر ایران است و تنها بازدارندگی قدرتمند می‌تواند مانع جنگ شود. نویسنده البته تأکید می‌کند که افزایش غنی‌سازی، تغییر دکترین دفاعی و تصمیم به ساخت بمب اتمی لزوماً یکسان نیستند و هنوز تصمیم نهایی اعلام نشده است. در نهایت، پرسش اصلی این است که آیا آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای با تکیه بر اجتهاد فقهی و تقدم اهم بر مهم، زمینه تبدیل حرمت اولیه ساخت سلاح هسته‌ای به جواز ثانویه را فراهم خواهد کرد؟
المیادین در مقاله ای نوشت: ترامپ احتمالاً تشدید تنش نظامی با ایران را نه جایگزین توافق، بلکه ابزاری برای تحمیل شروط مطلوب خود در مذاکرات می‌داند. الگوی رفتاری او نشان می‌دهد که ابتدا با فشار حداکثری و نمایش قدرت، موازنه را تغییر می‌دهد و سپس از موضع برتر وارد مذاکره می‌شود.
هدف اصلی ترامپ دستیابی به توافقی است که بتواند آن را در داخل آمریکا به‌عنوان پیروزی تاریخی و نتیجه قدرت واشنگتن معرفی کند، نه حاصل امتیازدهی آمریکا. از این منظر، بازگشت حملات نظامی می‌تواند برای افزایش فشار بر تهران و وادار کردن آن به عقب‌نشینی‌های راهبردی به کار گرفته شود.
در مقابل، اسرائیل و جریان‌های تندرو آمریکایی ممکن است تشدید تنش را فرصتی برای تغییر دائمی موازنه قدرت منطقه‌ای بدانند. نتانیاهو نیز می‌تواند از بحران خارجی برای عبور از مشکلات داخلی بهره ببرد.
بااین‌حال، ایران ممکن است عقب‌نشینی تحت فشار را زمینه‌ساز مطالبات بیشتر آمریکا بداند و مقاومت را ترجیح دهد. بنابراین، خطر اصلی آن است که ترامپ با هدف بهبود شرایط توافق، وارد جنگی شود که کنترل پیامدها و پایان آن از دستش خارج شود.
رسانه های چین و روسیه
روزنامه گلوبال تایمز در گزارشی به نقل از مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، اعلام کرد ژای جون، فرستاده ویژه دولت چین در امور خاورمیانه، در نیمه نخست ماه نوامبر به ایران، عمان و عربستان سعودی سفر خواهد کرد.
هم‌زمان، لیو شیانفا، نماینده ویژه دولت چین در امور آفریقا، به اتیوپی، جیبوتی و مصر می‌رود و هو چانگ‌چون، فرستاده ویژه وزارت خارجه چین در امور شاخ آفریقا، نیز اوایل نوامبر از اریتره دیدار خواهد کرد.
مائو نینگ با اشاره به برنامه سفرهای هم‌زمان نمایندگان چین به کشورهای منطقه خلیج فارس، دریای سرخ و شاخ آفریقا، گفت هدف پکن از این رایزنی‌ها، کمک به پیشبرد گفت‌وگوهای صلح، کاهش تنش‌ها و جلوگیری از تشدید بحران‌های منطقه‌ای است.
سخنگوی وزارت خارجه چین تأکید کرد این تحرکات دیپلماتیک با هدف ایفای نقشی سازنده در حفظ صلح و ثبات منطقه‌ای انجام می‌شود.
سفر ژای جون به ایران و دو کشور عربی در شرایطی برنامه‌ریزی شده است که تحولات امنیتی خاورمیانه و تنش‌های مرتبط با تنگه هرمز، تلاش‌های دیپلماتیک برای مهار بحران را در کانون توجه قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قرار داده است.
خبرگزاری اسپوتنیک در گزارشی به اظهارات ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، درباره احتمال ازسرگیری حملات نظامی آمریکا علیه ایران پرداخت و نوشت مسکو از نشانه‌های مربوط به برنامه‌ریزی برای اقدامات نظامی جدید علیه تهران ابراز نگرانی کرده است.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که نشریه آتلانتیک به نقل از مشاوران رئیس‌جمهور آمریکا گزارش داد دونالد ترامپ احتمال ازسرگیری حملات به ایران را اندکی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در سوم نوامبر بررسی می‌کند.
زاخارووا تأکید کرد روسیه از تلاش‌های میانجی‌گران حمایت می‌کند، در روند مذاکرات مشارکت دارد و آمادگی دارد برای یافتن راه‌حل‌هایی درباره ایران نقش‌آفرینی کند.
سخنگوی وزارت خارجه روسیه با اشاره به تجربه ماه‌های گذشته گفت اقدامات نظامی که موجب مرگ و ویرانی در ایران می‌شوند، نمی‌توانند اراده ایرانیان برای دفاع از حاکمیت و استقلال کشورشان را درهم بشکنند. وی از طرف‌هایی که تهدید به حملات جدید می‌کنند خواست این تجربه را مدنظر قرار دهند.
زاخارووا ابراز امیدواری کرد وضعیت تنگه هرمز با رعایت منافع مشروع همه طرف‌ها به حالت عادی بازگردد. وی همچنین از برگزاری نشست سطح بالای ایران و کشورهای مشارکت‌کننده در پیمان مکه استقبال کرد و گفت گفت‌وگوی میان همسایگان اهمیت زیادی دارد.
