نام مهرداد اخلاقی کتابچی در پی معرفی او از سوی رئیس‌جمهور برای تصدی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است؛ مدیری که بخش مهمی از سابقه حرفه‌ای‌اش به ساختار
خبرگزاری مهر؛ گروه سیاست-هادی رضائی: مهرداد اخلاقی کتابچی، وزیر پیشنهادی دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، با سابقه‌ای طولانی در صنایع دفاعی و هوافضایی، اکنون در آستانه آزمون اعتماد مجلس قرار دارد. او در نشست ویژه نمایندگان، از بازآفرینی وزارت دفاع، بازسازی زیرساخت‌های صنعتی با رعایت پدافند غیرعامل، دستیابی سریع‌تر به فناوری‌های نوظهور، تقویت پدافند هوایی و توجه به معیشت کارکنان و بازنشستگان نیروهای مسلح سخن گفت؛ مجموعه‌ای از اولویت‌ها که نشان می‌دهد برنامه اعلامی او، علاوه بر توسعه توان دفاعی، بر مدیریت صنعتی، بهره‌وری و پشتیبانی انسانی نیز تأکید دارد.
از تجربه صنعتی تا مسئولیت وزارت دفاع
بررسی سوابق مهرداد اخلاقی کتابچی، پیش از هر چیز، به سال‌های فعالیت او در مجموعه‌های دفاعی و هوافضایی کشور بازمی‌گردد. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده درباره مسیر حرفه‌ای او، حدود ۴۳ سال سابقه فعالیت در این مجموعه‌ها دارد؛ مسیری که حوزه‌های فنی، پژوهشی، طراحی، اجرای پروژه و مدیریت صنعتی را دربر می‌گیرد.
بخش مهمی از سوابق مطرح‌شده درباره اخلاقی به فناوری موشکی، به‌ویژه پیشران‌های سوخت جامد، مربوط است. در اطلاعات منتشرشده درباره او، حدود سه دهه فعالیت در این حوزه و مشارکت در روند توسعه فناوری‌های موشکی مطرح شده است. همچنین نام خانواده‌های موشکی نازعات، زلزال، ذوالفقار و سجیل در ارتباط با حوزه فعالیت حرفه‌ای او ذکر می‌شود.
با این حال، تعیین سهم مستقیم اخلاقی در طراحی یا تولید هر یک از این سامانه‌ها، به اسناد رسمی و شرح مسئولیت‌های او در پروژه‌های مربوط نیاز دارد. در صنایع دفاعی، توسعه محصولات پیچیده معمولاً حاصل همکاری مجموعه‌ای از متخصصان و سازمان‌هاست و نمی‌توان تمام دستاوردهای یک مجموعه را بدون مستندات به یک فرد نسبت داد.
در کنار حوزه موشکی، فعالیت‌های مرتبط با فناوری‌های فضایی، پرتابگرها و زیرساخت‌های پرتاب نیز در معرفی حرفه‌ای او مطرح شده است. درباره مشارکت او در ایجاد یا توسعه پایگاه فضایی امام خمینی(ره) نیز مطالبی بیان شده که تأیید جزئیات آن به مستندات معتبر نیاز دارد.
اخلاقی در آبان ۱۳۹۳ با حکم حسین دهقان، وزیر وقت دفاع، به مدیرعاملی سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع منصوب شد. این مسئولیت یکی از نقاط مهم مسیر مدیریتی او به شمار می‌رود و تجربه فعالیتش در ساختار صنایع دفاعی را وارد مرحله تازه‌ای کرد.
مدیریت چنین مجموعه‌ای مستلزم هماهنگی میان بخش‌های پژوهشی، طراحی، تولید، تأمین و پشتیبانی است. از این منظر، تجربه فعالیت در صنایع دفاعی می‌تواند در شناخت مسائل اجرایی و صنعتی وزارتخانه مؤثر باشد؛ هرچند ارزیابی عملکرد یک مدیر، علاوه بر سوابق شغلی، به نتایج دوره مسئولیت و برنامه‌های اجرایی او نیز وابسته است.
بازآفرینی وزارت دفاع و نوسازی زیرساخت‌های صنعتی
اخلاقی در نشست ویژه مجلس برای تشریح برنامه‌های خود، با گرامی‌داشت یاد رهبر شهید و دیگر شهدا، درباره پذیرش مسئولیت وزارت دفاع گفت که هیچ‌گاه علاقه‌ای به گرفتن مسئولیت نداشته و در صورت تأیید نمایندگان، این مأموریت را با تمام توان انجام خواهد داد.
او همچنین توضیح داد که طی دو هفته گذشته با فرماندهان نظامی دیدار کرده و انتظارات آنان را مورد بررسی قرار داده است. به گفته وزیر پیشنهادی، این گفت‌وگوها به او کمک کرده تا درباره امکان انجام مأموریت‌های پیش رو به جمع‌بندی برسد.
اخلاقی اعلام کرد که ۱۶ اولویت برای اداره وزارت دفاع در نظر گرفته است که یکی از مهم‌ترین آنها «بازآفرینی وزارت دفاع آینده» است.
این رویکرد، موضوعاتی فراتر از حفظ ساختارهای موجود را مطرح می‌کند؛ از جمله نحوه سازمان‌دهی فعالیت‌ها، سازگاری با تحولات فناوری، بهره‌وری منابع و پاسخ‌گویی به نیازهای جدید دفاعی. البته تحقق چنین هدفی به برنامه اجرایی مشخص، زمان‌بندی و شاخص‌های ارزیابی نیاز دارد.
یکی دیگر از محورهای برنامه او، بازسازی زیرساخت‌های تولیدی و صنعتی با رعایت اصول پدافند غیرعامل است. این موضوع با ضرورت حفظ تداوم تولید و افزایش تاب‌آوری صنایع دفاعی ارتباط دارد؛ حوزه‌ای که به زیرساخت پایدار، زنجیره تأمین قابل اتکا و مدیریت دقیق منابع نیازمند است.
اخلاقی همچنین افزایش بهره‌وری را از اولویت‌های کوتاه‌مدت خود دانست و بر استفاده بهتر از امکانات موجود تأکید کرد. از این منظر، برنامه او دو جهت مکمل را دنبال می‌کند: تقویت زیرساخت‌های صنعتی و استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های موجود.
فناوری‌های نوظهور و تقویت توان دفاعی
یکی از بخش‌های قابل توجه سخنان وزیر پیشنهادی، تأکید بر سرعت توسعه فناوری و تبدیل دستاوردهای جدید به محصول قابل تولید بود.
اخلاقی گفت: «امروزه فقط به دنبال محصولاتی هستیم که توانایی تولید و فناوری جدید را حداکثر در طول شش ماه داشته باشیم.»
او اتصال فناوری‌های بدیع و نوظهور به فرایند نوآوری در سامانه‌های دفاعی را از اهداف مهم برنامه خود در ۲۲ ماه باقی‌مانده از دوره دولت عنوان کرد.
این هدف‌گذاری بر اهمیت کاهش فاصله میان پژوهش و تولید تأکید دارد. در صنایع دفاعی، دستیابی به فناوری جدید تنها مرحله نخست است و تبدیل آن به محصول قابل اتکا، به طراحی، آزمون، تولید و پشتیبانی نیاز دارد. از همین رو، ارتباط میان مراکز پژوهشی، دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع دفاعی در تحقق این هدف اهمیت پیدا می‌کند.
اخلاقی نیز با تأکید بر پویایی در تحقیقات و نوآوری، استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان را ضروری دانست. به گفته او، مسیر دستیابی به سلاح و فناوری باید به‌گونه‌ای دنبال شود که تاب‌آوری کشور در برابر دشمن افزایش یابد.
او همچنین بر استمرار تولید تجهیزات و پشتیبانی از نیروهای مسلح در شرایط تحریم تأکید کرد و گفت کشورمان با وجود ۴۷ سال تحریم، تولید تجهیزات و پشتیبانی موشکی را ادامه داده است. به گفته وی، تأمین نیازهای دفاعی با روش‌ها و تدابیر مختلف دنبال شده و این مسیر ادامه خواهد یافت.
وزیر پیشنهادی دفاع درباره رصد تهدیدات نیز گفت تحولات مربوط به توان و ابزارهای دشمن به‌صورت لحظه‌ای دنبال می‌شود و تجهیزات نیروهای مسلح متناسب با تغییرات این تهدیدات به‌روزرسانی خواهند شد.
تقویت پدافند هوایی و مشارکت بخش خصوصی
تقویت پدافند هوایی از دیگر محورهای مطرح‌شده در سخنان اخلاقی بود. او اعلام کرد که این موضوع از طریق ستاد کل نیروهای مسلح و پیگیری تخصیص بودجه‌ها با جدیت دنبال خواهد شد و ابراز امیدواری کرد که در دوره پیش رو توجه بیشتری به این حوزه اختصاص یابد.
این برنامه، اهمیت هماهنگی میان وزارت دفاع و ستاد کل نیروهای مسلح را در تأمین نیازهای دفاعی برجسته می‌کند. میزان تحقق آن نیز به منابع اختصاص‌یافته، برنامه‌های اجرایی و روند توسعه ظرفیت‌های مورد نیاز وابسته خواهد بود.
اخلاقی همچنین بر ضرورت افزایش مشارکت بخش خصوصی در صنعت دفاعی تأکید کرد و گفت این موضوع از سال‌های گذشته در اهداف وزارت دفاع قرار داشته، اما اهمیت آن در شرایط کنونی بیشتر شده است.
مشارکت بخش خصوصی و شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند زمینه استفاده از ظرفیت‌های تخصصی کشور را گسترش دهد؛ البته دامنه این همکاری‌ها باید با توجه به الزامات امنیتی، ملاحظات فنی و ضوابط قانونی مشخص شود.
سلامت اقتصادی و توجه به معیشت نیروهای مسلح
وزیر پیشنهادی دفاع در بخش دیگری از سخنان خود، سلامت اقتصادی وزارت دفاع را از موضوعات مهم مطرح‌شده از سوی نمایندگان دانست و تأکید کرد که این مسئله را در طول سال‌های خدمت خود دنبال کرده است. او همچنین بر افزایش بهره‌وری و نظارت جدی‌تر بر عملکرد مدیران تأکید کرد.
این محور، مدیریت منابع و نظارت بر عملکرد مجموعه‌های وابسته را به یکی از موضوعات مهم برنامه پیشنهادی تبدیل می‌کند. ارزیابی عملی این وعده‌ها به مشخص‌شدن سازوکارهای نظارتی، کنترل هزینه‌ها و شاخص‌های سنجش عملکرد نیاز خواهد داشت.
در کنار مسائل اقتصادی، اخلاقی توجه به معیشت، مسکن و درمان کارکنان و بازنشستگان نیروهای مسلح را هم‌وزن سایر محورهای برنامه خود دانست.
او ساخت مسکن برای کارکنان نیروهای مسلح را یکی از اولویت‌های کاری خود اعلام کرد و گفت در برنامه امسال نیروهای مسلح، واگذاری ۱۰۰ هزار واحد مسکونی مطرح شده است. وی همچنین بر استفاده از ظرفیت اراضی و املاک نیروهای مسلح از طریق مولدسازی برای تأمین منابع مورد نیاز تأکید کرد.
اجرای این برنامه‌ها به تأمین منابع مالی، تعیین زمین‌های قابل استفاده، زمان‌بندی ساخت و واگذاری و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول وابسته است. ازاین‌رو، میزان تحقق وعده‌های رفاهی نیز باید بر اساس اقدامات اجرایی و نتایج قابل ارزیابی سنجیده شود.
اخلاقی در تشریح رویکرد خود نسبت به جنگ نیز بر تبعیت از دیدگاه‌های امام شهید و رهبر معظم انقلاب تأکید کرد و خود را مجری اوامر فرمانده کل قوا دانست.
آزمون مجلس؛ از سوابق تا برنامه‌های اجرایی
معرفی مهرداد اخلاقی کتابچی برای تصدی وزارت دفاع، تجربه او در صنایع دفاعی و هوافضایی را در کنار برنامه‌های آینده‌اش قرار داده است. سابقه صنعتی، فعالیت‌های تخصصی مطرح‌شده و مدیریت سازمان صنایع هوافضا از محورهای بررسی کارنامه او هستند؛ اما ارزیابی نهایی به چگونگی تبدیل این تجربه به برنامه‌های اجرایی نیز بستگی دارد.
بازآفرینی وزارت دفاع، نوسازی زیرساخت‌های تولیدی، توسعه فناوری‌های نوظهور، تقویت پدافند هوایی، سلامت اقتصادی و بهبود وضعیت رفاهی کارکنان، از مهم‌ترین اولویت‌هایی هستند که او در مجلس مطرح کرده است.
اکنون پرسش اصلی آن است که این اهداف چگونه به برنامه‌های زمان‌بندی‌شده و قابل سنجش تبدیل خواهند شد. تحقق هدف شش‌ماهه برای تولید محصولات جدید، بازسازی زیرساخت‌ها و اجرای برنامه مسکن، همگی به منابع، هماهنگی سازمانی و سازوکار نظارتی روشن نیاز دارند.
در نهایت، سوابق گذشته اخلاقی بخشی از مبنای ارزیابی او را تشکیل می‌دهد، اما آنچه مسیر احتمالی وزارتش را مشخص خواهد کرد، توان تبدیل اولویت‌های اعلام‌شده به نتایج عملی در حوزه دفاعی، صنعتی و پشتیبانی نیروهای مسلح است؛ موضوعی که در فرایند بررسی صلاحیت و رأی اعتماد مجلس اهمیت محوری دارد.
