خرمآباد- جشنواره «نسل امید» با دعوت از هنرمندان لرستانی در رشتههای مختلف، تلاش دارد موضوع جوانی جمعیت و اهمیت خانواده را از مسیر شعر، تصویر و فیلم به زبان هنر و جامعه منتقل کند.
خبرگزاری مهر- گروه استانها: سالهاست وقتی از جمعیت حرف زده میشود، اعداد به میدان میآیند؛ نرخ تولد، تعداد ازدواجها، نرخ باروری، جمعیت جوان، تعداد سالمندان و پیشبینیهای جمعیتی. اما پشت هر کدام از این اعداد، یک زندگی واقعی قرار دارد؛ جوانی که برای ازدواج تصمیم میگیرد، زوجی که درباره داشتن فرزند اول فکر میکنند یا خانوادهای که میان هزینههای زندگی و تصمیم برای فرزند دوم و سوم مردد میماند.
در لرستان نیز موضوع جوانی جمعیت از همین نقطه آغاز میشود؛ از جایی که سیاستهای جمعیتی باید با زندگی روزمره مردم پیوند بخورد.
حالا مسئولان فرهنگی و حوزه جوانان استان تلاش دارند یکی از ضلعهای کمتر دیدهشده این مسئله را فعال کنند؛ فرهنگ و هنر.
جشنواره «نسل امید» که با همکاری معاونت امور جوانان وزارت ورزش و جوانان و حوزه هنری برگزار میشود، قرار است هنرمندان را به تولید آثاری درباره خانواده و جوانی جمعیت دعوت کند؛ از گرافیک و عکس و کارتون گرفته تا شعر، داستانک، نمایشنامه، موشنگرافی، انیمیشن و فیلم کوتاه.
اما پرسش مهم اینجاست که آیا یک جشنواره هنری میتواند به تغییر نگاه جامعه نسبت به ازدواج و فرزندآوری کمک کند؟
پاسخ مسئولان برگزارکننده مثبت است، اما خود آنها نیز تأکید دارند که هنر قرار نیست جای سیاستهای اقتصادی و حمایتی را بگیرد؛ بلکه باید در کنار اقدامات اجرایی، به تغییر نگرشها و تقویت گفتمان خانواده کمک کند.
جمعیت؛ مسئلهای فراتر از یک عدد
حسنوند، معاون ادارهکل ورزش و جوانان لرستان در گفتوگو با مهر، با اشاره به برنامههای حوزه جوانی جمعیت معتقد است لرستان از نظر ساختار سنی، نسبت به بسیاری از استانهای کشور شرایط مطلوبتری دارد، اما همین وضعیت به معنای بینیازی از برنامهریزی نیست.
او تأکید میکند که برای حفظ و تقویت جمعیت جوان استان، باید مجموعهای از اقدامات هماهنگ در حوزه خانواده، جوانان، فرهنگ و اجتماع دنبال شود.
از نگاه او، یکی از مسیرهای این اقدام، استفاده از ظرفیت برنامههای فرهنگی و هنری است؛ برنامههایی که بتوانند موضوع خانواده را از قالبهای رسمی و اداری خارج کرده و به فضای عمومی جامعه وارد کنند.
در همین چارچوب، جشنواره «نسل امید» در استان طراحی شده و پوستر آن با حضور مسئولان استانی رونمایی شده است.
حسنوند تأکید دارد که اطلاعرسانی گسترده جشنواره نیز اهمیت دارد و رسانهها باید کمک کنند هنرمندان و افکار عمومی از این رویداد مطلع شوند.
اما اهمیت اصلی سخنان او در جایی است که مسئله جمعیت را به «اهمیت دادن به خانواده» پیوند میزند؛ یعنی جمعیت نه صرفاً به عنوان یک شاخص آماری، بلکه به عنوان نتیجه مجموعهای از انتخابهای خانوادگی و اجتماعی دیده میشود.
چرا پای هنر به جوانی جمعیت باز شد؟
سالها درباره جوانی جمعیت، بیشتر از منظر قانون، تسهیلات، مشوقها، خدمات اجتماعی و سیاستهای اجرایی صحبت شده است. اما سپهوند، مدیرکل حوزه هنری لرستان در گفتوگو با مهر، معتقد است یک ضلع مهم در این میان کمتر مورد توجه قرار گرفته و آن نقش هنرمندان در تغییر نگرش فرهنگی است.
وی جشنواره «نسل امید» را حاصل همکاری وزارت ورزش و جوانان و حوزه هنری میداند و تأکید میکند که مسئله خانواده و جمعیت، نیازمند حضور جدی جامعه هنری است.
از نگاه سپهوند، اگر قرار باشد نگرش جامعه نسبت به ازدواج و فرزندآوری تغییر کند، نمیتوان فقط به بخشهای اداری و اجرایی تکیه کرد؛ زیرا بخشی از تصمیمهای افراد در این حوزه تحت تأثیر فرهنگ، سبک زندگی، تصویر خانواده در جامعه و روایتهایی است که از طریق رسانه و هنر بازتولید میشوند.
وی معتقد است در سالهای گذشته، تولیدات فرهنگی در حوزه جمعیت عمدتاً در جهت کاهش تعداد فرزندان شکل گرفته بود و حالا تغییر شرایط جمعیتی کشور، نیازمند تغییر رویکرد فرهنگی است.
سپهوند در توضیح این تغییر مسیر، به شکلگیری برخی شعارها و پیامهای فرهنگی در دهههای گذشته اشاره میکند که خانوادههای کمفرزند را الگوی مطلوب معرفی میکردند. از نگاه او، اکنون که سیاستهای جمعیتی تغییر کرده، صرفاً تغییر دستورالعملهای اجرایی کافی نیست و جامعه نیازمند یک فرآیند فرهنگی جدید است.
از سیاست روی کاغذ تا رفتار در جامعه
نکتهای که در اظهارات مدیرکل حوزه هنری وجود دارد، تفاوت میان «ابلاغ سیاست» و «تغییر رفتار» است.
ممکن است قانون، تسهیلات یا مشوقی برای ازدواج و فرزندآوری در نظر گرفته شود، اما تصمیم یک زوج برای تشکیل خانواده یا داشتن فرزند، تحت تأثیر مجموعهای از عوامل قرار دارد.
سپهوند معتقد است در چنین شرایطی، هنرمندان میتوانند در ایجاد گفتوگو و بازنمایی خانواده نقش داشته باشند.
وی میگوید هدف مرحله نخست جشنواره این است که خود هنرمندان نسبت به موضوع جوانی جمعیت دغدغهمند شوند و وارد میدان تولید اثر شوند. مرحله بعدی، از نگاه او، رساندن همین آثار به جامعه است.
پوسترهایی که در سطح شهر دیده شوند، فیلمهایی که در رسانهها پخش شوند، آثار تصویری که در فضای عمومی دستبهدست شوند و داستانها و شعرهایی که بتوانند تجربه خانواده و فرزندآوری را از زاویهای انسانی روایت کنند، میتوانند موضوع جمعیت را از یک مسئله اداری به موضوعی اجتماعی تبدیل کنند.
البته میزان اثرگذاری چنین اقداماتی به کیفیت آثار، استمرار برنامه و نحوه توزیع آنها در جامعه وابسته است.
جشنواره «نسل امید» دقیقاً چه میخواهد؟
فرهاد دیناروند، مدیرکل ورزش و جوانان لرستان، درباره این جشنواره توضیح میدهد که «نسل امید» با همکاری معاونت امور جوانان وزارت ورزش و جوانان و حوزه هنری کشور طراحی شده و در دو مرحله استانی و ملی برگزار میشود.
از نگاه او، خانواده و جوانی جمعیت یکی از موضوعات مهم در دستور کار حوزه جوانان است و برنامههای مختلفی نیز در این زمینه اجرا میشود.
اما قرار است جشنواره، یک تفاوت مشخص داشته باشد: تمرکز بر تولید محتوا و اثر هنری.
دیناروند هدف جشنواره را رشد و شکوفایی تولیدات هنری در موضوع خانواده و جوانی جمعیت عنوان میکند و میگوید جریانسازی فرهنگی، تشویق هنرمندان، حمایت از تولید آثار و فراهم کردن زمینه توزیع آنها از اهداف اصلی این رویداد است.
این جشنواره در سه حوزه کلی هنرهای تجسمی، آفرینشهای ادبی و هنرهای تصویری برگزار میشود.
در بخش تجسمی، آثاری مانند گرافیک، کارتون، کاریکاتور و عکس مورد توجه قرار گرفته و در بخش ادبی، شعر، طنز، داستانک و نمایشنامه سهدقیقهای پیشبینی شده است.
بخش تصویری نیز موشنگرافی، انیمیشن و فیلم کوتاه را شامل میشود.
به این ترتیب، برگزارکنندگان تلاش کردهاند طیف متنوعی از هنرمندان را درگیر موضوع کنند.
چرا همه دستگاههای فرهنگی باید پای کار باشند؟
یکی از نکاتی که دیناروند بر آن تأکید دارد، ضرورت مشارکت دستگاههای فرهنگی مختلف در این برنامه است.
وی معتقد است مجموعههایی مانند شهرداری، ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان تبلیغات اسلامی میتوانند در اجرای بهتر برنامه نقش داشته باشند و نبود همکاری گسترده میان این مجموعهها، ظرفیت جشنواره را محدود میکند.
این موضوع از منظر اجرایی اهمیت زیادی دارد.
اگر هدف جشنواره صرفاً برگزاری یک مراسم و معرفی چند اثر باشد، دامنه اثرگذاری آن محدود خواهد ماند. اما اگر آثار تولیدشده بعد از جشنواره در فضاهای شهری، رسانهها، شبکههای اجتماعی، مدارس، دانشگاهها و برنامههای فرهنگی مورد استفاده قرار گیرند، جشنواره میتواند از یک رویداد مناسبتی به یک جریان محتوایی تبدیل شود.
در واقع، مسئله اصلی فقط «تولید اثر» نیست؛ توزیع و دیدهشدن اثر نیز به همان اندازه اهمیت دارد.
از یک هنرمند در خرمآباد تا هنرمند یک روستا
دیناروند بر یک نکته دیگر نیز تأکید دارد؛ اینکه اطلاعرسانی جشنواره نباید محدود به مراکز استان یا چهرههای شناختهشده هنری باشد.
او میخواهد فراخوان به گونهای منتشر شود که حتی یک هنرمند در یک شهر کوچک یا روستا نیز بتواند اثر خود را به دبیرخانه ارسال کند.
این نگاه میتواند برای لرستان اهمیت ویژهای داشته باشد؛ استانی که ظرفیتهای هنری آن محدود به مرکز استان نیست.
اگر جشنواره بتواند روایتهای محلی خانوادهها را نیز وارد چرخه تولید محتوا کند، ممکن است آثار تولیدشده از حالت کلیشهای فاصله بگیرند و به تجربه واقعی مردم نزدیکتر شوند.
خانواده لرستانی، با ویژگیهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی خود، میتواند روایت متفاوتی از خانواده و فرزندآوری داشته باشد و همین تنوع میتواند به غنای محتوای جشنواره کمک کند.
سه اثر از هر بخش به مرحله ملی میروند
بر اساس برنامه اعلامشده، پس از پایان مرحله استانی، آثار برگزیده معرفی میشوند و در هر بخش سه اثر برای حضور در مرحله ملی انتخاب خواهند شد.
به گفته دیناروند، جشنواره قرار است ابتدا در سطح استان برگزار شود و سپس آثار برگزیده به مرحله ملی راه پیدا کنند.
این سازوکار میتواند برای هنرمندان لرستان یک فرصت باشد تا تولیدات خود را در یک موضوع مشخص به سطح ملی برسانند.
سپهوند نیز تأکید دارد که جشنواره برای دومین سال برگزار میشود و تاکنون نیز آثاری به دبیرخانه ارسال شده است.
او این میزان مشارکت را نشانهای از آمادگی جامعه هنری برای ورود به موضوع جوانی جمعیت میداند.
جشنوارهای که نباید به یک پوستر ختم شود
پوستر جشنواره «نسل امید» رونمایی شده است؛ اما ارزش واقعی چنین برنامهای نه در مراسم رونمایی، بلکه در اتفاقی است که پس از آن رخ میدهد.
اگر آثار تولیدشده پس از داوری در بایگانی جشنواره باقی بمانند، اثر اجتماعی محدودی خواهند داشت.
اما اگر این آثار در رسانهها، شبکههای اجتماعی، فضاهای شهری و برنامههای فرهنگی منتشر شوند و مخاطب واقعی پیدا کنند، میتوانند به بخشی از گفتوگوی اجتماعی درباره خانواده تبدیل شوند.
در این میان، «نسل امید» تلاش دارد بخشی از این مسئله را از مسیر هنر و فرهنگ دنبال کند؛ مسیری که اگر با استمرار، تولید محتوای باکیفیت و توزیع گسترده آثار همراه شود، میتواند به شکلگیری گفتوگوی اجتماعی کمک کند.
