اهواز – خوزستان با پیوند دیرینه میان سنت‌های بومی و پرورش نژادهای اصیل از ظرفیتی کم‌نظیر برای تبدیل اسب عرب به محور رونق گردشگری و ارزآوری ورزشی برخوردار است.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها – محراب علوی: خوزستان، سرزمین آفتاب، نخل و هور، تنها مهد تمدن‌های کهن و شریان‌های خروشان آب نیست؛ این دیار از دیرباز خاستگاه یکی از اصیل‌ترین نمادهای نجابت، استقامت و زیبایی در جهان یعنی «اسب اصیل عرب» بوده است. یال‌های افشان و گام‌های استوار این اسب‌ها در دشت‌های خوزستان، بخشی از هویت تاریخی، فرهنگی و زیست‌بوم مردمان این خطه به شمار می‌رود؛ میراثی گران‌بها که از دل قرن‌ها زندگی مردم و پیوند ژرف انسان و طبیعت به یادگار مانده است.
در جغرافیای فرهنگی خوزستان، اسب فراتر از یک حیوان یا ابزار سوارکاری، عنصری آمیخته با غیرت، حماسه و مهمان‌نوازی است. برخلاف بسیاری از مناطق که پرورش اسب صرفاً در قالب باشگاه‌های مدرن محصور مانده، در گوشه و کنار خوزستان و به ویژه در مناطقی چون شوش، دشت آزادگان و اهواز، سنت نگهداری خانوادگی و سینه‌به‌سینه اسب همچنان زنده است؛ مزیتی بومی که شجره‌نامه‌های معتبر و خطوط خونی بی‌بدیلی از این نژاد را تا به امروز صیانت کرده است.
با این همه، دنیای امروز از مرزهای نگهداری سنتی عبور کرده و صنعت اسب را به یکی از پول‌سازترین بخش‌های اقتصادی، ورزشی و گردشگری بدل ساخته است. اسب عرب خوزستان با پیشینه تاریخی درخشان، قابلیت آن را دارد که کانون جاذبه‌ای نو برای گردشگری تخصصی، رویدادمحور و اشتغال‌زا باشد؛ ظرفیتی که فعال‌سازی آن نیازمند تدوین نقشه راه، برگزاری جشنواره‌های ملی و بین‌المللی و حمایت همه‌جانبه متولیان امر است.
در ادامه، گفتگوی خبرگزاری مهر با حشمت حسن‌زاده، پیشکسوت حوزه اسب و سوارکاری و قهرمان مسابقات استقامت کشور، پیرامون ظرفیت‌ها، چالش‌ها و چشم‌انداز اقتصادی اسب عرب در خوزستان را می‌خوانید:
جایگاه تاریخی و ساختار پرورش اسب عرب در استان خوزستان در مقایسه با سایر نقاط کشور چه تمایزهایی دارد؟
خوزستان از حیث پیشینه پرورش اسب عرب موقعیتی کاملاً استثنایی و بی‌بدیل در کشور دارد. در بسیاری از استان‌ها، فعالیت در این حوزه به صورت باشگاهی و مدرن شکل گرفته و توسعه یافته است اما ویژگی منحصربه‌فرد خوزستان این است که در کنار فعالیت باشگاه‌ها، نگهداری سنتی اسب سابقه‌ای کهن دارد. هنوز هم خانواده‌ها و عشایری در خوزستان زندگی می‌کنند که نسل در نسل به شیوه سنتی، اصیل‌ترین اسب‌ها را پرورش داده و از خطوط خونی آن‌ها مراقبت می‌کنند.
از منظر جغرافیایی نیز کهن‌شهر شوش در گذشته یکی از کانون‌های اصلی و پایگاه‌های مهم پرورش اسب عرب بوده و در سال‌های اخیر اهواز نیز از حیث تعداد باشگاه‌ها، زیرساخت‌ها و جمعیت اسب‌های مستقر رشد چشمگیری داشته است.
از منظر ژنتیکی و اسناد تاریخی، اعتبار اسب اصیل ایرانی و خوزستانی در سطح بین‌المللی چگونه ارزیابی می‌شود؟
اسب‌های عرب موجود در کشور دو دسته‌اند؛ بخشی نژادهای وارداتی هستند و بخشی دیگر ریشه‌دارترین اسب‌های اصیل ایرانی به شمار می‌روند. اعتبار اسب ایرانی مرزهای جغرافیایی را درنوردیده است؛ در گذشته برخی اسب‌های اصیل ایرانی به کشورهای اروپایی منتقل شدند که پایه‌گذار خطوط خونی ارزشمندی در آن کشورها شدند و نسل‌های آن‌ها هنوز موجود است.
از منظر اسناد تاریخی، مدارک معتبری از دوره قاجار وجود دارد؛ از جمله سندی رسمی که نشان می‌دهد سفارت فرانسه از دربار ایران تقاضا کرده تعدادی نریان اصیل ایرانی برای اصلاح نژاد و جفت‌گیری در اختیار آن‌ها قرار گیرد. این واقعیت تاریخی، سند گویایی بر مرغوبیت ژنتیکی، شهرت و اعتبار جهانی اسب این سرزمین است.
به عنوان قهرمان مسابقات استقامت کشور، وضعیت فنی سوارکاران و ظرفیت‌های میدانی این رشته در استان را چگونه می‌بینید؟
اسب عرب خوزستان به قدرت بدنی، تاب‌آوری در شرایط اقلیمی سخت و استقامت شهره است.
بنده سال‌ها در مسافت‌های سنگین ۱۱۰، ۱۱۵ و ۱۲۰ کیلومتر به مقام قهرمانی کشور دست یافته‌ام و همچنان به عنوان یک ورزشکار فعال در میدان حضور دارم؛ کما اینکه اخیراً در رقابت‌های قهرمانی کشور در استان البرز نیز موفق به کسب رتبه هشتم شدم. این سوابق ثابت می‌کند ژنتیک اسب خوزستان و توان فنی سوارکاران استان در میدان‌های دشوار استقامت حرف اول را می‌زند و در صورت سرمایه‌گذاری مناسب، سکوهای بین‌المللی دور از دسترس نخواهد بود.
با توجه به تحولات اقتصادی، صنعت اسب چگونه می‌تواند به عنوان یک پیشران در حوزه گردشگری خوزستان عمل کند؟
امروزه در دنیا گردشگری سوارکاری و اکوتوریسم اسب به یک جریان اقتصادی پردرآمد بدل شده است. ما اکنون شاهد علاقه‌مندان بی‌شماری هستیم که حاضرند برای بازدید از مراکز پرورش، تماشای اسب اصیل و تجربه سوارکاری در اقلیم‌های متفاوت، سفر کنند. حتی در حال حاضر سوارکارانی هستند که اسب‌های خود را با تریلر به استان‌های دیگر حمل می‌کنند و تمام هزینه‌های گزاف سفر، اسکان و نگهداری را شخصاً می‌پردازند.
این نشان‌دهنده یک بازار بکر و تقاضای واقعی است. اگر زیرساخت‌های بوم‌گردی اسب در خوزستان فراهم شود، گردشگری ورزشی می‌تواند اشتغال پایدار و زنجیره‌ای از خدمات مالی را در استان فعال کند.
برای تحقق این چشم‌انداز و جبران عقب‌ماندگی‌ها نسبت به سایر استان‌های سرمایه‌گذار، چه راهکار عملیاتی پیشنهاد می‌کنید؟
واقعیت این است که برخی استان‌ها در سال‌های اخیر با درک درست از اقتصاد ورزش، سرمایه‌گذاری سنگینی در این حوزه کرده و با اختصاص جوایز ارزنده، توجه فعالان را جلب کرده‌اند. خوزستان با وجود این همه پیشینه نباید عقب بماند. پیشنهاد مشخص ما طراحی و اجرای یک «جشنواره ملی اسب عرب» در خوزستان است؛ رویدادی جامع که هم‌زمان مسابقات زیبایی، رقابت‌های استقامت، کارگاه‌های علمی تبارشناسی و سمینارهای تخصصی گردشگری را در بر بگیرد. چنین رویدادی نه تنها هویت فرهنگی و میراث ناملموس خوزستان را زنده نگه می‌دارد، بلکه زمینه تعامل فعالان، جذب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و تبدیل ظرفیت‌های تاریخی اسب به ثروت عمومی را محقق خواهد کرد.
به گزارش خبرنگار مهر، اسب اصیل عرب در خوزستان بخشی از تبار تاریخی، مزیت ژنتیکی و ثروت نهفته این دیار است که سال‌ها در سایه نگاه‌های سنتی و کم‌توجهی به اقتصاد ورزش مغفول مانده است. پیوند دیرینه مردم خوزستان با پرورش اسب، سرمایه اجتماعی ارزشمندی است که در صورت تلفیق با برنامه‌ریزی علمی و بازاریابی گردشگری، می‌تواند نقشی محوری در توسعه پایدار و اشتغال‌زایی روستایی ایفا کند.
زمان آن فرا رسیده است که متولیان ورزش، میراث فرهنگی و بخش خصوصی استان با کنار گذاشتن رویکردهای مقطعی، خوزستان را به کانون بلامنازع رویدادهای ملی و منطقه‌ای اسب عرب بدل سازند. برپایی رویدادهای استاندارد و تجهیز زیرساخت‌های گردشگری سوارکاری، گامی استراتژیک برای بهره‌وری اقتصادی از این گنجینه زیستی است تا اسب خوزستان بار دیگر شکوه تاریخی خود را در عرصه‌های بین‌المللی بازیابد.
