ساوه-بارش‌های پائیزی اگرچه زخم خشکسالی ساوه را التیام بخشیده است، اما ۶ میلیارد مترمکعب کسری آب زیرزمینی همچنان پابرجا مانده است و مدیریت مصرف باید ادامه یابد.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: بارندگی‌های اخیر اگرچه جان تازه‌ای به رودخانه‌ها بخشیده و ورودی آب سدهای استان مرکزی و ساوه را افزایش داده است، اما مسئولان آب منطقه‌ای تأکید می‌کنند که با وجود سال‌ها خشکسالی پیاپی و کسری ۶ میلیارد مترمکعبی سفره‌های زیرزمینی، این بارش‌ها به‌معنای رفع کامل بحران کم‌آبی نبوده و مدیریت مصرف و حفاظت از منابع آبی به ویژه در ساوه و اراک همچنان باید در اولویت باشد.
ذخیره مفید سد الغدیر ساوه تنها ۲.۵ میلیون مترمکعب است
رئیس امور بهره‌برداری سد الغدیر ساوه در منطقه در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: در حال حاضر از مجموع ۲۷۷ میلیون مترمکعب ظرفیت سد الغدیر، تنها ۱۸ و نیم میلیون مترمکعب آب ذخیره شده که حدود ۱۶ میلیون مترمکعب آن حجم مرده و غیرقابل برداشت است.
جمال محمدی افزود: اکنون ششمین سال خشک پیاپی را پشت سر می‌گذاریم و سد الغدیر ساوه در طول دوران بهره‌برداری خود تنها در دو مقطع به‌طور کامل آبگیری و سرریز شده است.
وی افزود: نخستین بار در سال ۱۳۷۴ و آخرین بار در سال ۱۳۹۸ شاهد سرریز سد الغدیر ساوه بودیم و از آن سال تاکنون، میزان ورودی آب به سد در هر سال روند کاهشی داشته است.
رئیس امور بهره‌برداری سد الغدیر ساوه با اشاره به وضعیت منابع آبی این سد در سال آبی گذشته، تصریح کرد: در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵، از ابتدای مهر ۱۴۰۴ تا پایان شهریور ۱۴۰۵، مجموع حجم ورودی آب به سد تنها ۱۳ میلیون مترمکعب بود که از این میزان، ۵.۱ میلیون مترمکعب به تأمین آب شرب اختصاص یافت و بخشی نیز به دلیل تبخیر و خروج از طریق زهکش از دسترس خارج شد.
محمدی ادامه داد: در پایان سال آبی گذشته، یعنی ۳۱ شهریور ۱۴۰۵، حجم مفید آب سد (حجم قابل بهره‌برداری) به ۴.۱ میلیون مترمکعب رسید،این در حالی است که این میزان در سال قبل از آن ۱.۹۵ میلیون مترمکعب بود.
وی با اشاره به محدودیت‌های تأمین آب کشاورزی تصریح کرد: از ابتدای بهار سال ۱۴۰۳ تاکنون، به دلیل تنش آبی در سد الغدیر ساوه، با محدودیت شدید در تأمین آب بخش کشاورزی مواجه بوده‌ایم.
محمدی میزان بارندگی ثبت‌شده در ایستگاه هواشناسی سد الغدیر در سال آبی گذشته را ۱۱۰ میلی‌متر اعلام کرد و گفت: این میزان در مقایسه با سال آبی قبل ۱۶ درصد و نسبت به میانگین بلندمدت ۳۸ درصد کاهش داشته است.
وی تصریح کرد: با توجه به تغییرات آب‌وهوایی پیش‌بینی‌شده و بارش‌های سال آبی جدید، میزان ورودی آب به سد افزایش یابد و تا ابتدای بهار سال
آینده ذخیره آب پشت سد به سطح مناسبی برسد.
رئیس امور بهره‌برداری سد الغدیر ساوه با اشاره به وضعیت دبی ورودی سد پیش از بارندگی‌های اخیر گفت: در اوایل خردادماه، دبی ورودی سد به حدود ۳۰ تا ۴۰ لیتر بر ثانیه کاهش یافت و این میزان تا پیش از بارش‌های چند روز اخیر به حدود ۱۵ لیتر بر ثانیه رسیده بود.
وی افزود: با آغاز بارندگی‌های اخیر، متوسط دبی ورودی سد طی دو روز به حدود ۳۰۰ لیتر بر ثانیه افزایش یافت، اما در ۱۷ آبان این میزان به حدود ۱۲۰ لیتر بر ثانیه کاهش پیدا کرد.
محمدی با اشاره به آخرین وضعیت ذخایر سد الغدیر اظهار کرد: ظرفیت کل این سد ۲۷۷ میلیون مترمکعب است و در حال حاضر ۱۸.۵ میلیون مترمکعب آب، معادل حدود ۶.۷ درصد ظرفیت سد، در پشت آن ذخیره شده است.
وی تصریح کرد: از مجموع آب ذخیره‌شده، حدود ۱۶ میلیون مترمکعب حجم مرده و غیرقابل برداشت است و بنابراین بخش قابل بهره‌برداری از ذخایر سد همچنان بسیار محدود است.
رئیس اداره بهره‌برداری سد الغدیر ساوه میزان دبی خروجی سد برای تأمین آب شرب شهر ساوه را در تاریخ اعلام‌شده ۲۰۰ لیتر بر ثانیه عنوان کرد و گفت: میزان بارندگی ثبت‌شده در ایستگاه هواشناسی سد الغدیر از ابتدای سال آبی جاری تاکنون به ۴۱ میلی‌متر رسیده است.
محمدی ادامه داد: با توجه به شرایط منابع آبی سد، تداوم بارندگی‌ها و افزایش ورودی آب نقش مهمی در بهبود وضعیت ذخایر سد الغدیر و تأمین نیازهای آبی منطقه خواهد داشت.
ضرورت مدیریت منابع آبی در کنار بهره‌مندی از بارندگی‌ها
فرماندار ساوه در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اهمیت مدیریت منابع آبی شهرستان ساوه اظهار کرد: اگرچه بارندگی‌های اخیر موجب افزایش جریان آب در رودخانه‌ها و بهبود نسبی شرایط منابع آبی شده است، اما نباید این بارش‌ها را به معنای برطرف شدن مشکل کم‌آبی و خشکسالی تلقی کرد.
سید مهدی حسینی افزود: با توجه به سال‌های متوالی خشکسالی و کاهش ذخایر منابع آب سطحی و زیرزمینی، مدیریت مصرف و استفاده بهینه از منابع آبی باید همچنان در اولویت برنامه‌های دستگاه‌های اجرایی و شهروندان قرار داشته باشد.
وی اظهار کرد: لازم است ضمن بهره‌گیری مناسب از روان‌آب‌ها و بارندگی‌های اخیر، اقدامات لازم برای جلوگیری از هدررفت آب، حفاظت از منابع آبی و مدیریت مصرف در بخش‌های شرب، کشاورزی و صنعت با جدیت دنبال شود.
حسینی تصریح کرد: بارندگی‌های اخیر فرصتی برای بهبود وضعیت منابع آبی شهرستان است، اما پایداری منابع آب نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت، مشارکت مردم و همکاری همه بهره‌برداران در مدیریت مصرف است.
افزایش ۶ هزار درصدی بارندگی در استان مرکزی نسبت به سال گذشته
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان مرکزی، در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: سال آبی از ابتدای مهرماه آغاز می‌شود و در مدت مشابه سال گذشته تاکنون، میانگین بارندگی ثبت‌شده در سطح استان حدود یک میلی‌متر بود، اما با بارش‌های اخیر، این میزان در سال آبی جاری به حدود ۵۹ و نیم میلی‌متر رسیده است.
حسین اسدی با اشاره به مقایسه بارندگی‌ها با شرایط نرمال تصریح کرد: میانگین بارندگی استان مرکزی در این بازه زمانی در شرایط نرمال حدود ۲۰ میلی‌متر است؛ بنابراین میزان بارش‌های امسال حدود سه برابر میانگین نرمال بوده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان مرکزی با اشاره به وضعیت منابع آبی استان پیش از بارش‌های اخیر گفت: این استان در آستانه ورود به هفتمین سال متوالی خشکسالی قرار داشت و منابع آب سطحی و زیرزمینی شرایط نامطلوبی را تجربه می‌کردند؛ به‌گونه‌ای که ذخیره سد کمال‌صالح از ظرفیت ۹۵ میلیون مترمکعبی آن به ۱۷ و سه دهم میلیون مترمکعب رسیده بود.
وی ادامه داد: از این میزان، حدود ۱۶ میلیون مترمکعب آب غیرقابل استحصال بود و تنها یک میلیون و ۳۰۰ هزار مترمکعب آب قابل بهره‌برداری و برنامه‌ریزی در اختیار داشتیم.
اسدی تصریح کرد: با بارندگی‌های اخیر، حجم ذخیره آب سد کمال‌صالح به ۱۸.۱ میلیون مترمکعب افزایش یافته و پیش‌بینی می‌کنیم با توجه به روان‌آب‌های ایجادشده در بالادست سد، این میزان در روزهای آینده به بیش از ۱۹ میلیون مترمکعب برسد.
وی با اشاره به افزایش چشمگیر ورودی آب به سد کمال‌صالح گفت: پیش از بارندگی‌ها، میزان دبی رودخانه بالادست سد حدود ۴۰ لیتر بر ثانیه بود، اما بر اساس گزارش همکاران، این میزان به حدود ۹ هزار و ۵۰۰ لیتر بر ثانیه رسیده که نشان‌دهنده شرایط سیلابی رودخانه است.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان مرکزی با بیان اینکه بارندگی‌های اخیر تقریباً تمام نقاط این استان را دربر گرفته است، اظهار کرد: شهرستان خمین از بیشترین میزان بارندگی برخوردار بوده و در برخی مناطق از جمله بخش زرندیه و ساوه میزان بارش کمتر گزارش شده است.
وی افزود: رودخانه‌های استان مرکزی جاری شده‌اند و تاکنون گزارشی از گرفتگی در تقاطع‌ها و سازه‌های عبور آب دریافت نشده است.
اسدی با قدردانی از همکاری حلقه مدیریتی استان و ساوه تصریح کرد: با برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده و حضور نیروهای مسئول در میدان، مدیریت روان‌آب‌ها و سیلاب در حال انجام است و تاکنون مشکل خاصی گزارش نشده است.
وی به وضعیت سد الغدیر ساوه اشاره کرد و گفت: پیش از بارندگی‌های اخیر، میزان ورودی آب به این سد حدود ۳۰ لیتر بر ثانیه بود که اکنون به ۴۵۰ لیتر بر ثانیه افزایش یافته است.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان مرکزی افزود: اگرچه میزان ورودی آب به سد الغدیر در مقایسه با سد کمال‌صالح کمتر است، اما با توجه به شرایط سال‌های گذشته، این میزان نیز قابل توجه بوده و امیدواریم تداوم بارندگی‌ها زمینه افزایش ذخایر این سد را فراهم کند.
وی با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف آب گفت: اگرچه بارندگی‌های اخیر بسیار مطلوب و امیدوارکننده بوده است، اما نباید تصور کنیم که با این بارش‌ها مشکل کم‌آبی استان برطرف شده و منابع آب سطحی و زیرزمینی به شرایط مطلوب بازگشته‌اند.
اسدی با اشاره به وجود حدود ۶ میلیارد مترمکعب کسری در ذخایر آب زیرزمینی استان مرکزی اظهار کرد: لازم است مدیریت بهینه مصرف آب همچنان در بخش‌های شرب خانگی، صنعت و کشاورزی با جدیت دنبال شود.
وی گفت: تعامل و همراهی همه شهروندان، بهره‌برداران بخش کشاورزی و فعالان صنعتی در مصرف بهینه آب ضروری است تا بتوانیم تابستان پیش‌رو را بدون قطعی آب، تنش آبی و بحران در استان مرکزی سپری کنیم.
