زنجان- نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس شورای اسلامی با تشریح دو دیدگاه موجود درباره آینده سیاست هسته‌ای کشور، گفت: بازدارندگی هسته‌ای باید متناسب با شرایط جدید امنیتی کشور بازتعریف شود.
به گزارش خبرگزاری مهر، مصطفی طاهری در تشریح دیدگاه‌های مطرح درباره آینده سیاست هسته‌ای ایران گفت: موضوع هسته‌ای صرفاً به ساخت سلاح محدود نمی‌شود، بلکه دانش و فناوری هسته‌ای یکی از نیازهای مهم دنیای امروز است و در رشته‌ها و حوزه‌های مختلف علمی، صنعتی و پزشکی کاربرد دارد؛ از این رو جمهوری اسلامی ایران همواره بر دستیابی به این فناوری و استفاده صلح‌آمیز از آن تأکید داشته است.
وی با اشاره به ابعاد بازدارندگی فناوری هسته‌ای افزود: یکی از وجوه مهم سیاست هسته‌ای کشور در دوره رهبر شهید، ایجاد نوعی بازدارندگی از طریق نزدیک شدن به آستانه توانمندی ساخت سلاح هسته‌ای بود؛ به این معنا که کشور از نظر دانش، نیروی انسانی متخصص، تجهیزات و تأسیسات به سطحی برسد که در صورت ضرورت و تغییر شرایط، توانایی فنی لازم را داشته باشد، اما عملاً به سمت تولید سلاح هسته‌ای نرود.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: در آن دوره، فتوای رهبر شهید بر حرام بودن ساخت سلاح هسته‌ای استوار بود و سیاست کشور نیز بر همین مبنا دنبال می‌شد. در واقع، هدف این بود که دشمن بداند ایران با وجود نداشتن سلاح هسته‌ای، از ظرفیت علمی و فنی لازم برای دستیابی به آن برخوردار است و در صورت مواجهه با تهدید وجودی، توان تغییر سطح این سیاست را خواهد داشت.
طاهری با بیان اینکه این رویکرد بخشی از محاسبات بازدارندگی کشور بود، ادامه داد: بسیاری از افرادی که تحولات ایران، ظرفیت‌های جمهوری اسلامی، جغرافیا، توان نظامی و جایگاه رهبری را می‌شناختند، وقوع جنگی با ابعاد و ویژگی‌های جنگ اخیر را پیش‌بینی نمی‌کردند؛ چراکه تصور می‌شد هزینه چنین اقدامی برای طرف مقابل بسیار سنگین خواهد بود.
دو دیدگاه درباره آینده سیاست هسته‌ای ایران
وی با اشاره به شکل‌گیری دو دیدگاه درباره سیاست هسته‌ای کشور پس از تحولات اخیر گفت: یک دیدگاه معتقد است سیاست آستانه‌ای گذشته متناسب با شرایط خود بوده، اما اکنون که کشور مورد حمله قرار گرفته، تأسیسات هسته‌ای آن بمباران شده و رهبر کشور نیز به شهادت رسیده است، باید در ابزارهای بازدارندگی بازنگری کرد.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس افزود: بر اساس این دیدگاه، وقتی دشمن به صراحت از تهدید نظامی، حمله به تأسیسات و حتی تهدید موجودیت کشور سخن می‌گوید، باید بررسی کرد که آیا صرف برخورداری از فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای و توانایی فنی نزدیک به آستانه ساخت سلاح، همچنان برای بازدارندگی کافی است یا خیر.
طاهری ادامه داد: در مقابل، دیدگاهی نیز وجود دارد که معتقد است حرکت به سمت ساخت سلاح هسته‌ای ممکن است هزینه‌های بسیار سنگینی برای کشور داشته باشد و حتی دشمن را به اقدامات گسترده‌تر نظامی وادار کند. بنابراین باید هزینه‌ها و پیامدهای احتمالی چنین تصمیمی به‌دقت بررسی شود.
وی با اشاره به مطالعات برخی اندیشکده‌های امنیتی رژیم صهیونیستی اظهار کرد: در مطالعات منتشرشده از سوی مؤسساتی مانند مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، بر وجود اختلاف‌نظر در ایران درباره کارآمدی سیاست آستانه‌ای تأکید شده و پیشنهادهایی برای تشدید این اختلافات مطرح شده است.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس خاطرنشان کرد: در این تحلیل‌ها، طرف مقابل تلاش می‌کند با برجسته کردن خطر حمله نظامی و هزینه‌های احتمالی حرکت ایران به سمت سلاح هسته‌ای، میان تصمیم‌سازان و فضای عمومی کشور شکاف ایجاد کند؛ به‌گونه‌ای که بخشی از جامعه و نخبگان به این جمع‌بندی برسند که حرکت به سمت چنین توانمندی‌ای به صلاح کشور نیست.
طاهری با اشاره به برخی شبهات مطرح درباره کارآمدی بازدارندگی هسته‌ای گفت: یکی از استدلال‌هایی که مطرح می‌شود، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی با وجود برخورداری از زرادخانه هسته‌ای است؛ در حالی که فروپاشی شوروی ناشی از مجموعه‌ای از مسائل و مشکلات داخلی، اقتصادی و ساختاری بود و نمی‌توان آن را به حمله نظامی خارجی یا ناکارآمدی بازدارندگی هسته‌ای نسبت داد.
وی افزود: داشتن سلاح هسته‌ای به معنای حل تمام مشکلات یک کشور نیست و نمی‌توان انتظار داشت که این سلاح، مشکلات اقتصادی، مدیریتی و ساختاری را برطرف کند. بحث اصلی این است که آیا چنین ظرفیتی می‌تواند در برابر تهدید نظامی خارجی بازدارندگی ایجاد کند یا خیر.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس درباره حملات متقابل ایران و رژیم صهیونیستی نیز گفت: برخی می‌پرسند اگر سلاح هسته‌ای بازدارنده است، چرا ایران و رژیم صهیونیستی با وجود برخورداری اسرائیل از این سلاح، وارد درگیری نظامی شده‌اند؟ پاسخ این است که بازدارندگی هسته‌ای به معنای جلوگیری از هرگونه درگیری محدود نیست، بلکه محاسبه اصلی مربوط به زمانی است که سطح تنش به مرحله تهدید موجودیت طرف مقابل برسد.
طاهری ادامه داد: درگیری‌های نظامی می‌تواند در سطوح مختلف اتفاق بیفتد و هر اقدام نظامی الزاماً به معنای استفاده از سلاح هسته‌ای نیست. با این حال، اگر یک طرف احساس کند موجودیتش در معرض نابودی قرار گرفته است، موضوع بازدارندگی هسته‌ای در محاسبات نظامی اهمیت پیدا می‌کند.
وی با اشاره به نمونه هند و پاکستان بیان کرد: گاهی گفته می‌شود این دو کشور با وجود برخورداری از سلاح هسته‌ای همچنان با یکدیگر درگیر می‌شوند؛ در حالی که باید میان درگیری‌های محدود و جنگی که موجودیت یک کشور را تهدید می‌کند، تفاوت قائل شد. وجود سلاح هسته‌ای لزوماً همه اختلافات و درگیری‌ها را از بین نمی‌برد، اما می‌تواند محاسبات طرفین را در تشدید تنش تغییر دهد.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس شورای اسلامی با اشاره به عضویت ایران در معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) گفت: ایران به‌عنوان عضو این معاهده، متعهد به استفاده صلح‌آمیز از فناوری هسته‌ای بوده و در مقابل، از حقوقی از جمله بهره‌مندی از همکاری‌های علمی و فنی برخوردار است.
وی افزود: در چارچوب این معاهده، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی وظیفه نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای کشورها را بر عهده دارد تا از انحراف فعالیت‌های صلح‌آمیز به سمت ساخت سلاح هسته‌ای جلوگیری شود.
طاهری با اشاره به حجم بازرسی‌های آژانس از ایران اظهار کرد: بر اساس آمارهایی که در این زمینه مطرح شده، سهم ایران از بازرسی‌های آژانس بسیار بالا بوده و علاوه بر بازرسی‌های حضوری، دوربین‌های نظارتی و حسگرهای مختلف نیز در تأسیسات هسته‌ای کشور نصب شده بود تا فعالیت‌ها به‌صورت مستمر رصد شود.
وی ادامه داد: با وجود این سطح از نظارت‌ها و تأکید رسمی جمهوری اسلامی بر حرام بودن ساخت سلاح هسته‌ای، تأسیسات هسته‌ای کشور مورد حمله قرار گرفتند و رهبر شهید نیز به شهادت رسیدند؛ بنابراین اکنون این پرسش مطرح است که ادامه عضویت در معاهده و پذیرش تعهدات آن با توجه به شرایط جدید چه توجیهی دارد.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس با اشاره به ماده ۱۰ معاهده NPT گفت: این ماده شرایطی را برای خروج از معاهده در نظر گرفته است که از جمله آن وقوع رویدادهای فوق‌العاده مرتبط با موضوع معاهده و به خطر افتادن منافع عالی کشور است. از این منظر، برخی معتقدند تحولات اخیر، ضرورت بررسی حقوقی و سیاسی موضوع خروج از معاهده را ایجاد کرده است.
طاهری تأکید کرد: البته تغییر چنین سیاستی یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد و نیازمند طی کردن مراحل حقوقی، سیاسی، فنی و دیپلماتیک و همچنین رایزنی با کشورهای دارای روابط راهبردی با ایران است.
وی با اشاره به مواضع برخی کشورهای دارای روابط راهبردی با ایران گفت: حتی کشورهایی مانند روسیه نیز ممکن است در برخی زمینه‌ها با حرکت ایران به سمت تولید سلاح هسته‌ای موافق نباشند؛ چراکه دستیابی یک کشور دیگر به چنین سلاحی، معادلات قدرت جهانی را تغییر می‌دهد. بنابراین نباید تصور کرد که در این مسیر همه شرکای راهبردی ایران همراه خواهند بود.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس با تأکید بر اینکه بازدارندگی صرفاً به سلاح هسته‌ای محدود نیست، گفت: تقویت توان دفاعی، ایجاد ظرفیت‌های اطلاعاتی و ضدجاسوسی، مقابله با عملیات تروریستی و افزایش هزینه اقدامات دشمن نیز از ابزارهای بازدارندگی محسوب می‌شود.
طاهری افزود: کشور باید در حوزه مقابله با ترور و اقدامات فرامرزی دشمن نیز ظرفیت‌های لازم را تقویت کند؛ چراکه صرف محکوم کردن اقدامات دشمن یا صدور بیانیه نمی‌تواند مانع تکرار چنین اقداماتی شود.
چهار محور مورد توجه طرف مقابل در مذاکرات هسته‌ای
وی با اشاره به موضوعات مورد توجه آمریکا و رژیم صهیونیستی در پرونده هسته‌ای ایران اظهار کرد: در شرایط فعلی، چهار موضوع مهم در محاسبات طرف مقابل وجود دارد؛ نخست مسئله دسترسی بازرسان آژانس به تأسیسات هسته‌ای، دوم وضعیت مواد غنی‌شده با درصد بالا، سوم محل استقرار و میزان حفاظت از تأسیسات و چهارم اصل برخورداری ایران از فناوری
طاهری با تأکید بر اهمیت خودکفایی در حوزه دفاعی گفت: یکی از ویژگی‌های مهم توان نظامی جمهوری اسلامی ایران، بومی بودن بخش قابل توجهی از تجهیزات و فناوری‌های دفاعی است. در حوزه موشکی، دانشمندان و متخصصان داخلی توانسته‌اند به ظرفیت‌هایی دست پیدا کنند که کشور را از وابستگی کامل به خارج بی‌نیاز کرده است.
وی ادامه داد: در گذشته نیز تأکید بر این بود که حتی اگر امکان خرید تجهیزات نظامی از کشورهای دیگر وجود داشته باشد، باید دانش و فناوری آن در داخل کشور بومی شود؛ چراکه برخورداری از دانش تولید و توسعه تجهیزات، ارزش راهبردی بیشتری دارد.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس خاطرنشان کرد: در موضوع هسته‌ای نیز بحث صرفاً بر سر تولید بمب نیست، بلکه برخورداری از دانش و فناوری و ایجاد ظرفیت بازدارنده اهمیت دارد. باید بررسی کرد که چه ابزارهایی می‌تواند بدون تحمیل هزینه‌های غیرضروری، امنیت کشور را تضمین کند.
حفظ انسجام داخلی و توجه به ابعاد اقتصادی و دیپلماتیک
طاهری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی و دیپلماتیک تحولات اخیر گفت: نباید تصور کرد که همه مسائل کشور تنها از طریق یک ابزار نظامی یا یک تصمیم در حوزه هسته‌ای حل می‌شود. دشمن در کنار فشار نظامی، از ابزارهای اقتصادی، تحریم و فشارهای بین‌المللی نیز برای تضعیف کشور استفاده می‌کند.
وی افزود: در چنین شرایطی باید ظرفیت‌های دیپلماتیک کشور نیز فعال باشد و روابط با کشورهای مختلف، به‌ویژه شرکای اقتصادی و راهبردی، با جدیت دنبال شود.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس با اشاره به اهمیت روابط اقتصادی ایران و چین گفت: بخش عمده‌ای از تجارت خارجی ایران با چین انجام می‌شود و بنابراین باید در حوزه دیپلماسی اقتصادی نیز برنامه‌ریزی جدی داشته باشیم تا فشارهای خارجی نتواند ارتباطات اقتصادی کشور را مختل کند.
طاهری با اشاره به اهمیت تنگه هرمز در معادلات اقتصادی جهان اظهار کرد: تحولات اخیر نشان داد که ایران از ظرفیت‌های مهمی برای اثرگذاری بر معادلات اقتصادی و بین‌المللی برخوردار است و این ظرفیت‌ها می‌تواند در کنار توان دفاعی و دیپلماسی مورد استفاده قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت حفظ انسجام داخلی گفت: دشمن تلاش می‌کند از اختلاف‌نظرهای داخلی و شکاف میان جامعه و تصمیم‌گیران استفاده کند. از این رو باید ضمن بررسی دقیق دیدگاه‌های مختلف، تصمیمات راهبردی کشور با در نظر گرفتن شرایط جدید، منافع ملی و مصالح بلندمدت جمهوری اسلامی اتخاذ شود.
