حضور ساختمانسازی به جای معماری در ایران / پشتوانه تاریخی و تمدنی معماری ایرانی تا حدود دهه 1340

یک پژوهشگر معماری ایران گفت: ساختمانسازی از دهه 1340 به بعد، به تدریج جای معماری را در کشور گرفته است. در شرایط کنونی، با وجود حجم گسترده ساختوساز، نمونههای معماری باکیفیت به ندرت دیده میشود. برای بررسی وضعیت معماری کشور باید میان 3 مفهوم «معماری»، «معماری ایران» و «معماری معاصر ایران» تفاوت قائل شد، چرا که هر یک مفهوم و ویژگیهای خاص خود را دارند.
به گزارش ایلنا، محمدرضا حائری در جریان برگزاری نشست داوری آثار سومین دوره مسابقات نمای ساختمان شهر اراک، افزود: معماری ایرانی تا حدود دهه 1340 همچنان از پشتوانه تاریخی و تمدنی خود بهره میبرد. از این دوره به تدریج اقتصاد و سیاست، معماری را به عنوان یک ضرورت و مسئولیت فرهنگی و اجتماعی به رسمیت نشناختند. به گونهای که اقتصاد بیشتر در پی سودآوری و سیاست نیز در پی گسترش ساختوساز بود و در نتیجه، ساختمانسازی جای معماری را گرفت.
وی ادامه داد: بسیاری از ساختمانهایی که امروز ساخته میشوند، عمر مفیدی حدود 30 تا 50 سال دارند، در حالی که بناهای مبتنی بر اصول معماری ایرانی میتوانستند قرنها دوام بیاورند. این تفاوتها نشان میدهد که معماری صرفاً ساخت یک بنا نیست، بلکه اندیشهای عمیق درباره ماندگاری و کیفیت محیط زندگی است. تحقق معماری باکیفیت در ساختوسازها هزینه دارد، اما این هزینه در بلندمدت به صرفهجویی در مصرف انرژی، افزایش دوام بناها و ارتقاء کیفیت زندگی منجر میشود.
این پژوهشگر معماری ایران اظهار داشت: معماری یک مفهوم جهانی است که در طول تاریخ، با هدف ایجاد تعادل میان محیط طبیعی و محیط مصنوع شکل گرفته است. انسان با گسترش تمدن، بخشهایی از محیط طبیعی را به فضای ساخته شده تبدیل کرده است. وظیفه معماری این بوده است که ضمن پاسخگویی به نیازهای زندگی، از تخریب طبیعت جلوگیری کند و به محیط مصنوع کیفیت ببخشد. باید در نظر داشت که معماری نیازمند احترام، مسئولیتپذیری و سرمایهگذاری است.
حائری به پیشینه تاریخی معماری ایران اشاره داشته و در این رابطه تصریح کرد: معماری ایرانی حاصل قرنها تجربه، اندیشه و انباشت دانش تمدنی است. تجربهای که ریشه در شناخت عمیق جامعه از تاریخ، جغرافیا و ویژگیهای سرزمینی داشته است. از دوران مادها، هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان تا پس از ورود اسلام به کشور، معماری ایران از پشتوانه تمدنی بسیار غنی برخوردار بود و این جریان با وجود تحولات تاریخی متعدد، تداوم پیدا کرد و در دورههای مختلف توسعه یافت.
وی بیان داشت: معمار باید مصالحی سخت، خشک و بیروح مانند سنگ را به فضایی سرشار از کیفیت تبدیل کند. در معماری ایرانی، مصالح ساختمانی در کنار عناصری مانند آب، نور، فضا، چشمانداز، حریم و اشراف قرار میگرفتند و ترکیب هوشمندانه این عناصر، به بناها هویت و کیفیت میبخشید. کیفیت معماری را میتوان در احساسی که یک فضا ایجاد میکند، شناخت. فضایی که در آن احساس آرامش و رضایت وجود دارد، حضور در آن لذتبخش بوده و تمایل بازگشت دوباره به آن ایجاد شود.
این پژوهشگر معماری ایران تأکید کرد: آشنایی شهروندان با تفاوت معماری و ساختمانسازی بسیار ضروری است و همواره مورد تأکید قرار دارد. باید قدرت تشخیص این 2 مفهوم در جامعه تقویت شود تا شهروندان بدانند بابت چه چیزی هزینه میکنند. این موضوع را باید در نظر داشت که ممکن است معماری باکیفیت در ابتدا هزینه بیشتری داشته باشد، اما دستاورد آن میتواند برای چندین دهه و حتی نسلهای آینده باقی بماند. باید این مفهوم را پذیرفت که معماری نوعی کیمیاگری است.
حائری ابراز داشت: معماری معاصر ایران هنوز نتوانسته به جایگاه شایسته خود دست یابد. آنچه امروز به عنوان معماری معاصر ایران مطرح میشود، هنوز به صورت کامل تحقق نیافته و بخش عمده فعالیتهای ساختمانی کشور را نمیتوان مصداق معماری دانست. در چنین شرایطی، برگزاری مسابقات معماری، دعوت از معماران و فراهم کردن زمینه خلاقیت و نوآوری از اقداماتی است که میتواند به شکلگیری مسیر تازهای در معماری کشور کمک کند و زمینهساز معماری آینده ایران باشد.
انتهای پیام/
