محلات- دفاع مقدس سرمایهای استراتژیک و تجربهای برآمده از سنگرهای نبرد که با تداوم در بزنگاههایی چون جنگ رمضان و اتکا به توان داخلی برای مقابله با تهدیدها تبدیل شده است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: هفته دفاع مقدس فرصتی برای بازخوانی یکی از حساسترین مقاطع تاریخی کشور است؛ هشت سال دفاع در برابر جنگی که اگرچه با حمله نظامی آغاز شد، اما در نهایت به عرصهای برای شکلگیری و تثبیت فرهنگ مقاومت، ایستادگی، همبستگی ملی و فداکاری تبدیل شد. تجربه آن سالها، مفاهیمی همچون دفاع از سرزمین، حفظ استقلال و ایستادگی در برابر فشار و تهدید را از سطح یک مفهوم نظری به بخشی از تجربه تاریخی و اجتماعی مردم ایران تبدیل کرد.
فرهنگ شکلگرفته در دوران دفاع مقدس در سالهای پس از جنگ نیز در قالبهای مختلف استمرار یافت و در بزنگاههای جدید خود را نشان داد، از جمله در جنگ ۱۲ روزه و همچنین جنگ رمضان که بار دیگر ضرورت انسجام، حفظ روحیه مقاومت و اتکا به توان داخلی را برجسته کرد.
در این میان، یاد و نام شهدا و انتقال تجربه نسل دفاع مقدس به نسلهای بعد، تنها روایت گذشته نیست، بلکه بخشی از سرمایه فرهنگی جامعه برای مواجهه با شرایط دشوار و حفظ روحیه ایستادگی و همبستگی در برابر تهدیدها به شمار میرود.
دفاع مقدس تبلور وحدت و ایستادگی ملت ایران بود
یکی از فرماندهان دوران دفاع مقدس، در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: متولد سال ۱۳۳۸ در شهرستان محلات هستم و زمانی که جنگ آغاز شد، از محافظان حضرت امام خمینی(ره) در جماران بودم و حدود شش ماه بعد، در اوایل سال ۱۳۶۰ به سپاه محلات منتقل شدم و به عنوان پاسدار شهرستان فعالیت خود را ادامه دادم.
سردار مرتضی آهنگران افزود: ازسردار مرتضی آهنگران نخستین روزهای حضورم در جبهه، شرایط بسیار سختی وجود داشت و ارتش بعث عراق حدود ۱۵ کیلومتر در داخل خاک ایران و تا نزدیکی اهواز پیشروی کرده بود و نیروهای ما تلاش میکردند این مناطق را آزاد کنند.
آهنگران ادامه داد: در ابتدا وارد جنگهای نامنظم شهید چمران شدیم و پس از آن به خط شیر در منطقه دارخوین و روستای محمدیه در نزدیکی آبادان رفتیم، در آن زمان سردار رحیم صفوی مسئول خط بود و دو نفر از نیروهای محلات در آن منطقه حضور داشتند که من مسئولیت بخشی از نیروهای اصفهان را بر عهده گرفتم.
وی گفت: پس از حضور در خط شیر، در عملیاتهای مختلف حضور پیدا کردم و در عملیات بیتالمقدس که به آزادسازی بستان، هویزه، سوسنگرد، جاده اهواز ـ آبادان و خرمشهر منجر شد، شرکت داشتم.
سردار بازنشسته سپاه افزود: در مرحله آزادسازی خرمشهر، به عنوان جانشین فرمانده گردان حضرت ولیعصر(عج) در نخستین تیپ تشکیلشده سپاه، یعنی تیپ هفت دزفول، مشغول خدمت بودم و شهید مهدی زینالدین نیز مسئول عملیات این تیپ بود.
آهنگران بیان کرد: پس از آن نیز در عملیاتهای مختلف سپاه و برخی عملیاتهای مشترک با ارتش حضور داشتم و عمده این عملیاتها را به عنوان فرمانده گردان خطشکن انجام وظیفه کردم.
وی درباره نگاه امام خمینی(ره) به جنگ و نقش ایشان در مقاومت مردم گفت: انقلاب اسلامی در راستای استمرار نهضت عاشورا شکل گرفت و حضرت امام(ره) با شناخت و معرفت عمیق نسبت به این مسیر، انقلاب را هدایت کردند.
آهنگران ادامه داد: امام خمینی(ره) با شناختی عمیق نسبت به مسیر الهی انقلاب حرکت میکرد و جنگ و حوادث پس از انقلاب را نیز در چارچوب همین مسیر میدید.
آهنگران با اشاره به شرایط نیروهای ایرانی در آغاز جنگ گفت: در ابتدای جنگ امکانات ما در مقایسه با امکانات دشمن تقریباً صفر بود، اما ما دو سرمایه خداوند متعال و دیگری ولایت فقیه پیرو اهلبیت عصمت و طهارت(ع) را داشتیم که دشمن از آنها برخوردار نبود.
وی افزود: حضرت امام خمینی(ره) به عنوان ولی فقیه و نایب امام عصر(عج)، هدایت و اداره جنگ را بر عهده داشتند و همین اعتقاد، پشتوانه مهم رزمندگان در دوران دفاع مقدس بود.
سردار بازنشسته سپاه اظهار کرد: در طول دوران دفاع مقدس بیش از ۱۰ بار مجروح شدم که برخی از این مجروحیتها به صورت سرپایی درمان شد و برخی نیز نیاز به بستری و عمل جراحی داشت.
وی ادامه داد: سال ۱۳۶۴ پزشکان شرایط بسیار سختی را برای من پیشبینی کردند و یکی از پزشکان برجسته کشور گفت که شاید بیش از شش ماه زنده نمانم، اما من به او گفتم که خداوند تعیینکننده است و پزشک نیست که درباره پایان زندگی تصمیم میگیرد.
آهنگران گفت: امروز حدود ۴۰ سال از آن زمان گذشته است و این مسئله را نمونهای از لطف و عنایت خداوند میدانم که ۵۹ درصد جانبازی سپاه و ۴۵ درصد جانبازی دائم بنیاد برای من ثبت شده است.
آهنگران گفت: سال ۱۳۶۰ ازدواج کردم و در همان دوران جنگ زندگی مشترک خود را تشکیل دادم و سه فرزندم نیز در سالهای جنگ و در شهرهای مختلف به دنیا آمدند.
سردار بازنشسته سپاه با اشاره به حضور خانوادهاش در مناطق جنگی گفت: همسرم نیز چندین مرتبه در جریان بمبارانهای اهواز در معرض خطر قرار گرفت و آسیب دید، خانوادهام عملاً بخشی از شرایط سخت دوران دفاع مقدس را تجربه کردند.
وی درباره ترس از شهادت و حضور در عملیاتها گفت: در میدان جنگ ترس برای انسان طبیعی است، اما مسئله مهم ایمان و غلبه بر ترس است و رزمندگان با ایمان و اعتقاد خود بر این ترس غلبه میکردند که شجاعت در میدان نبرد نیز به همین معنی است.
سردار بازنشسته سپاه گفت: پس از سالها حضور در دفاع مقدس، در جنگ اخیر نیز خود را از میدان کنار نکشیدم و در جریان حملات موشکی در تهران ، محل استقرار ما مورد اصابت موشک قرار گرفت و در این حادثه نیز مجروح شدم.
آهنگران ادامه داد: در حوادث اخیر نیز تهدید شدهام، اما همچنان معتقدم انسان باید در مسیر اعتقادی خود ثابتقدم باشد و نباید اجازه دهد ترس او را از میدان خارج کند.
وی با بیان اینکه رزمندگان و ایثارگران برای حضور در میدان طلبی از انقلاب و نظام نداشتند، گفت: ما خودمان را بدهکار نظام، انقلاب و دین میدانیم و هیچگاه خود را طلبکار ندانستهایم.
سردار بازنشسته سپاه تصریح کرد: امروز نیز با وجود گذشت سالها، همچنان خود را در میدان میدانم و امیدوارم با عنایت شهدا و لطف خداوند بتوانیم مسیر انقلاب را تا رسیدن به اهداف آن ادامه دهیم.
ضرورت انتقال مفاهیم دفاع مقدس به نسل جوان
ایثارگر و رزمنده دوران دفاع مقدس در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در زمان نوجوانی و در سن ۱۴ سالگی به صورت داوطلبانه در جبهه حضور پیدا کردم و در عملیاتهای والفجر ۱۰، کربلای ۵ و مرصاد شرکت داشتم، دوران دفاع مقدس برای نسل ما تجربهای عمیق از ایستادگی، مسئولیتپذیری، فداکاری و دفاع از کشور بود که آثار آن در سالهای پس از جنگ نیز ادامه پیدا کرد.
ابوالقاسم جعفری افزود: یکی از مهمترین دلایل ماندگاری ۸سال دفاع مقدس، حضور انسانهایی بود که با وجود سن کم، احساس مسئولیت نسبت به جامعه و کشور داشتند و بسیاری از رزمندگان بدون چشمداشت و به صورت داوطلبانه راهی جبهه شدند، این روحیه نشان میدهد که دفاع مقدس به یک حرکت اجتماعی تبدیل شد که مردم در آن نقش اساسی داشتند.
این ایثارگر و رزمنده دوران دفاع مقدس با تأکید بر اهمیت پاسداشت هفته دفاع مقدس بیان کرد: بزرگداشت این هفته نباید صرفاً به برگزاری مراسم و بیان خاطرات محدود شود، بلکه فرصتی است برای بازخوانی تجربهای که بخش مهمی از هویت تاریخی کشور را شکل داده است و نسل امروز باید بداند که امنیت و استقلال یک جامعه حاصل تلاش و فداکاری انسانهایی است که در مقاطع حساس، مسئولیت خود را در قبال کشور جدی گرفتند.
جعفری ادامه داد: یکی از مهمترین بخشهای این میراث تاریخی، زنده نگه داشتن یاد شهدا است چراکه شهدا تنها متعلق به یک مقطع زمانی نیستند و یاد و نام آنها میتواند حامل مجموعهای از ارزشها همچون فداکاری، شجاعت، مسئولیتپذیری و ترجیح منافع عمومی بر منافع فردی باشد، وقتی جامعه این ارزشها را به نسلهای بعد منتقل میکند، در واقع بخشی از سرمایه تاریخی و اجتماعی خود را حفظ کرده است.وی با اشاره به ضرورت انتقال این مفاهیم به جوانان گفت: نسل جوان امروز شرایط دوران دفاع مقدس را تجربه نکرده است و طبیعی است که شناخت او از آن دوران با شناخت نسل ما متفاوت باشد بنابراین باید روایت دفاع مقدس را از حالت کلیشهای خارج کرد و اجازه داد جوانان با خاطرات واقعی رزمندگان، خانواده شهدا و اتفاقاتی که در آن سالها بر مردم گذشته است، ارتباط برقرار کنند.
این کارشناس ارشد تاریخ عنوان کرد: اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار میشود که جامعه در شرایط جدید با تهدید و بحران مواجه میشود، در چنین شرایطی، آنچه از گذشته در حافظه تاریخی مردم باقی مانده است میتواند بر نوع واکنش اجتماعی آنان اثر بگذارد، تجربه دفاع مقدس به جامعه آموخت که در شرایط دشوار، حفظ انسجام و روحیه مسئولیتپذیری میتواند نقش مهمی در عبور از بحران داشته باشد.
جعفری با اشاره به دو جنگ تحمیلی اخیر گفت: در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان نیز جلوههایی ناب از همبستگی و ایستادگی مردم مشاهده شد که میتوان میان آن و تجربه اجتماعی دوران دفاع مقدس ارتباط مستقیم پیدا کرد، بخشی از این واکنشها را باید در حافظه تاریخی جامعه جستوجو کرد، جامعهای که تجربه هشت سال جنگ را پشت سر گذاشته و روایت ایستادگی آن دوران نسل به نسل منتقل شده است.
وی افزود: یاد شهدا زمانی میتواند در جامعه اثرگذار باشد که از یک یادبود صرف فراتر رفته و به یک الگوی رفتاری و فرهنگی تبدیل شود، جوانی که از زندگی و انتخابهای شهدا شناخت پیدا میکند، میتواند مفهوم مسئولیت در قبال جامعه، کشور و دیگران را بهتر درک کند و این همان بخشی از فرهنگ دفاع مقدس است که قابلیت استمرار در شرایط مختلف را دارد.
این رزمنده دوران دفاع مقدس با اشاره به جنگ رمضان اظهار کرد: در بررسی تحولات و درگیریهای جدید منطقه نیز نمیتوان نقش تجربه تاریخی و شکلگیری فرهنگ مقاومت را نادیده گرفت، جنگ ۱۲ روزه و رمضان در شرایطی رخ دادهاند که نسلهای بعدی با روایتهای دفاع مقدس و مفهوم مقاومت رشد کردهاند و همین مسئله ضرورت بازخوانی دقیق و تاریخی آن دوران را دوچندان میکند.
