بیرجند- قنات روستای« میل گز» نهبندان امید دوباره به احیای زمین را در دل اهالی زنده کرد.
به گزارش خبرگزاری مهر، در روستای «میل‌گز»، زمین‌های کشاورزی آن‌طور که باید، سرسبز نبودند. خشکسالی رمق زمین را گرفته بود و از رونق گذشته، نشانی چندانی به چشم نمی‌آمد. در دامنه کوه، یک نخل تنها ایستاده بود؛ تصویری که برای من به نماد استقامت این روستا تبدیل شد. انگار در میان خشکی و دشواری، هنوز چیزی بود که تسلیم نشده بود.
بالاتر، قنات میل‌گز قرار داشت؛ قناتی که کاهش آبدهی، آن را تا مرز خشک‌شدن پیش برده بود. کم‌شدن آب، فقط به معنای خشک‌شدن یک مسیر زیرزمینی نبود؛ زندگی خانواده‌هایی به آن وابسته بود که روزگارشان را با کشاورزی می‌گذراندند.
چند روزی بود که جهادگران برای احیای این قنات تلاش می‌کردند. کار، مرمت یک سازه قدیمی نبود؛ تلاشی بود برای بازگرداندن آب به مسیری که می‌توانست دوباره زمین‌های تشنه پایین‌دست را سیراب کند.
اما آنچه در این بازدید بیش از هر چیز در ذهنم ماند، نه حجم عملیات عمرانی بود و نه برآورد هزینه‌ها؛ پیرمردی بود که هر روز می‌آمد و با دستان لرزانش، چشم‌انتظار نتیجه تلاش جهادگران می‌ماند.
۱۰ سال جوان تر شدم
وقتی از سال‌های زندگی‌اش در روستا گفت، از خشکسالی و تلف‌شدن دام‌ها به دلیل بی‌آبی، می‌شد فهمید این آب برای او چه معنایی دارد. می‌گفت خدا خیرتان بدهد که در این شرایط به داد ما رسیدید؛ از وقتی آمده‌اید، چشمم روشن شده است. و گفت «ده سال جوان شدم!»
گفت‌وگو با پیرمرد می‌توانست همین‌جا تمام شود؛ با رضایت مردی سالخورده از احیای قناتی که امید داشت دوباره آب را به زمین‌های روستایش برساند. اما حرف‌هایش به جایی رسید که معنای این بازدید برایم تغییر کرد.
از پویش جانفدا گفت و اینکه نامش را برای پیوستن به آن نوشته است.
با خودم فکر کردم مردی با این سن‌وسال و دستانی که حتی هنگام حرف‌زدن می‌لرزند، چگونه می‌خواهد در چنین مسیری قدم بردارد؟ مگر چه کاری از او برمی‌آید؟
انگار پرسش ناگفته‌ام را فهمیده باشد، با زبان ساده خودش گفت که تفنگ ندارد؛ اما می‌تواند راه را باز کند تا چند جوان جلو بروند و از کشور و مرزشان دفاع کنند.
همان‌جا بود که فهمیدم برای او، احیای قنات و دفاع از سرزمین، دو موضوع جدا از هم نیستند.
او در تمام این سال‌ها با خشکسالی ساخته، دشواری زندگی در روستا را تحمل کرده و حالا، با وجود کهولت سن، هنوز خودش را از مسئولیت در برابر سرزمینش جدا نمی‌داند. شاید دیگر توان انجام بعضی کارها را نداشته باشد، اما هنوز می‌خواهد سهمی داشته باشد؛ حتی اگر سهمش، به تعبیر خودش، بازکردن راه برای جوان‌ترها باشد.
حرفش در ذهنم ماند: «تفنگ ندارم، اما می‌توانم راه را برای جوان‌ها باز کنم.»
راهی که آب باز می‌کند، راهی که جوان‌ها ادامه می‌دهند
وقتی از روستا برمی‌گشتم، مدام به حرف‌های آن پیرمرد فکر می‌کردم. به نخل تنهایی که بر دامنه کوه ایستاده بود، زمین‌هایی که تشنه مانده بودند و قناتی که حالا برای بازگشت آب به آن تلاش می‌شد.
با خودم فکر کردم آب می‌تواند زمین‌های پایین‌دست را دوباره به چرخه تولید برگرداند، به کشاورزان امید بدهد و زمینه ماندگاری خانواده‌هایی را فراهم کند که زندگی‌شان با این روستا گره خورده است.
شاید جوانی که امروز به دلیل خشکسالی و دشواری معیشت به رفتن فکر می‌کند، فردا با دیدن زمین آباد و امکان کسب‌وکار، تصمیم دیگری بگیرد.
حالا بهتر می‌فهمیدم چرا آن پیرمرد هر روز به قنات سر می‌زد و چرا احیای آن را تا این اندازه جدی می‌گرفت. او فقط منتظر آب نبود؛ چشم‌انتظار جان‌گرفتن دوباره بخشی از زندگی روستایش بود.
و شاید میان حرف‌هایش، معنای عمیق‌تری هم نهفته بود: آبادانی و پاسداری از سرزمین، مسئولیت‌هایی جدا از هم نیستند. یکی با بازگرداندن آب به زمین، راه ماندن را هموار می‌کند و دیگری با قدم‌گذاشتن در مسیر دفاع، از سرزمین و مردمانش پاسداری می‌کند.
امیدی برای رونق دوباره زمین
خودشان در حال بازکردن راهی بودند؛ راهی برای بازگشت آب، برای رونق دوباره زمین و برای امیدی که باید در دل روستاهای این سرزمین زنده بماند.
شاید تمام ماجرای قنات میل‌گز همین باشد؛ اینکه گاهی برای زنده نگه‌داشتن یک روستا، باید راه آب را باز کرد تا راه زندگی همچنان باز بماند.
مهدی هنری، مسئول سازمان بسیج سازندگی سپاه انصارالرضا(ع) خراسان جنوبی ظهر شنبه در حاشیه بازدید از پروژه احیا و مرمت قنات میل‌گز شهرستان نهبندان، با اشاره به اهمیت حفظ منابع آبی در مناطق کم‌آب اظهار کرد: کاهش آبدهی این قنات، آن را در آستانه خشک‌شدن قرار داده بود و ادامه این وضعیت می‌توانست کشاورزی و معیشت خانوارهای بهره‌بردار را با مشکل مواجه کند.
احیای قنات میل‌گز با مشارکت خیرین
وی افزود: برای احیای این منبع آبی، عملیات کول‌گذاری به طول ۲۰۰ متر، اصلاح و مرمت سرگشا به طول ۳۵ متر و طوقه‌چینی با اعتباری بالغ بر ۱۵ میلیارد ریال اجرا شده است.
هنری با اشاره به نقش مشارکت خیرین در آبادانی مناطق روستایی بیان کرد: احیای منابع آبی می‌تواند به حفظ ظرفیت‌های تولیدی، پشتیبانی از کشاورزان و پایداری اشتغال در مناطق کم‌آب کمک کند.
وی ادامه داد: در حال حاضر ۱۵ خانوار در روستای میل‌گز سکونت دارند و ۳۰ خانوار دیگر نیز با وجود سکونت در شهرستان نهبندان، در این روستا به فعالیت کشاورزی مشغول‌اند؛ موضوعی که اهمیت حفظ منابع آبی و تداوم فعالیت‌های اقتصادی منطقه را دوچندان می‌کند.
مسئول سازمان بسیج سازندگی سپاه انصارالرضا(ع) خراسان جنوبی خاطرنشان کرد: احیای قنوات با همراهی مردم و خیرین، علاوه بر حفظ منابع آبی، می‌تواند زمینه‌ساز تقویت تولید، تثبیت اشتغال و امیدآفرینی در روستاها باشد.
