بوشهر- پرداخت زکات خرما در دشتستان، سنتی ریشه‌دار میان نخلداران این شهرستان است؛ سنتی که کشاورزان با جدا کردن سهم نیازمندان از محصول خود، برکت را با مسئولیت اجتماعی پیوند می‌زنند.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: نخلستان‌های دشتستان، از دشت‌های سرسبز تا روستاهای دور و نزدیک، تنها منبع درآمد هزاران خانواده کشاورز نیستند؛ این نخلستان‌ها بخشی از هویت، فرهنگ و زندگی مردمانی هستند که سال‌هاست حاصل دسترنج خود را با دیگران تقسیم می‌کنند.
در روزهای برداشت خرما، هنگامی که خوشه‌های طلایی از درختان پایین آورده می‌شوند و محصول یک سال تلاش نخلداران به ثمر می‌نشیند، برای بسیاری از کشاورزان دشتستانی، بخشی از این محصول پیش از هر چیز به نام زکات کنار گذاشته می‌شود.
برای این کشاورزان، زکات صرفاً پرداخت سهمی از محصول نیست؛ بلکه عملی برخاسته از باور دینی، احساس مسئولیت در برابر جامعه و اعتقاد به برکت‌بخشی انفاق است.
آنان بر این باورند که همان‌گونه که رسیدگی به نخل، آبیاری به‌موقع و مراقبت از محصول برای برداشت مناسب ضرورت دارد، توجه به نیازمندان و ادای حقوق شرعی نیز بخشی از مسئولیت صاحب محصول است.
دشتستان به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم تولید خرما در استان بوشهر، ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه فرهنگ زکات دارد. در این شهرستان، نخلداری تنها یک فعالیت اقتصادی نیست؛ بلکه با سنت‌های اجتماعی و باورهای دینی مردم پیوند خورده است.
بسیاری از کشاورزان، هر سال پس از برداشت محصول، زکات مربوط به آن را محاسبه و پرداخت می‌کنند تا بخشی از دسترنجشان برای کمک به نیازمندان و تقویت همبستگی اجتماعی هزینه شود.
این سنت دیرینه، ظرفیتی ارزشمند برای گسترش فرهنگ مشارکت اجتماعی است؛ ظرفیتی که اگر با اطلاع‌رسانی دقیق، ارتباط مستمر با کشاورزان و تبیین آثار پرداخت زکات همراه شود، می‌تواند نقش بیشتری در حمایت از خانواده‌های نیازمند و کاهش بخشی از مشکلات معیشتی آنان ایفا کند.
نخلداران دشتستان؛ زکات از دل محصول و باور
یکی از نخلداران دشتستانی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: ما اعتقاد زیادی به پرداخت زکات داریم و هر سال زکات محصول خود را پرداخت می‌کنیم تا خیر و برکت در زندگی و محصولاتمان جاری باشد.
محمد افزود: این کار را با رغبت و میل انجام می‌دهیم و پرداخت زکات خرما برای ما اهمیت زیادی دارد. وقتی محصول یک سال تلاشمان به دست می‌آید، اعتقاد داریم باید سهم زکات آن را جدا کنیم و به وظیفه خود عمل کنیم.
وی با بیان اینکه پرداخت زکات در میان بسیاری از کشاورزان منطقه ریشه‌دار است، ادامه داد: نخلدار در طول سال برای نگهداری از درختان، آبیاری، رسیدگی به نخلستان و برداشت محصول زحمت زیادی می‌کشد، اما در کنار این تلاش‌ها، کمک به نیازمندان را هم وظیفه خود می‌داند.
این کشاورز دشتستانی با تأکید بر ضرورت تداوم این سنت گفت: امیدواریم فرهنگ پرداخت زکات در میان همه کشاورزان تقویت شود و هرکس متناسب با وظیفه شرعی خود، سهم نیازمندان را از محصولش پرداخت کند.
حسن، یکی دیگر از کشاورزان دشتستانی نیز در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: زکات برای انسان برکت دارد و ما پس از برداشت محصول، سهم زکات خرمای خود را جدا می‌کنیم و آن را می‌پردازیم.
وی افزود: کشاورزان دشتستانی به این موضوع اعتقاد دارند و بسیاری از آنان هر سال این کار را انجام می‌دهند. برای ما مهم است که در کنار تأمین معاش خانواده خود، به فکر کسانی هم باشیم که شرایط اقتصادی دشوارتری دارند.
این نخلدار با اشاره به جایگاه کشاورزی در زندگی مردم منطقه تصریح کرد: محصول نخلستان نتیجه زحمت یک سال کشاورز است و پرداخت زکات نیز بخشی از مسئولیت ما در برابر این نعمت به شمار می‌رود. اگر این فرهنگ بیشتر ترویج شود، افراد بیشتری در این کار مشارکت می‌کنند و کمک‌های بیشتری به دست نیازمندان می‌رسد.
زکات؛ پیوند میان ایمان و مسئولیت اجتماعی
امام جمعه دشتستان در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: زکات یکی از واجبات مورد تأکید در آموزه‌های اسلامی است که در کنار نماز، جایگاهی ویژه در قرآن کریم دارد و نشان‌دهنده پیوند میان ایمان، بندگی خداوند و مسئولیت‌پذیری اجتماعی انسان است.
حجت‌الاسلام مصلح با بیان اینکه نماز ارتباط انسان با خداوند و زکات جلوه‌ای از ارتباط مسئولانه با بندگان خداست، افزود: این دو فریضه در کنار یکدیگر نشان می‌دهند که دینداری تنها به عبادت فردی محدود نمی‌شود و توجه به نیازمندان و کمک به حل مشکلات جامعه نیز از مسئولیت‌های مهم انسان مؤمن است.
وی با اشاره به آثار فردی و اجتماعی پرداخت زکات بیان کرد: زکات موجب پاکی و تزکیه مال و جان انسان می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز گسترش خیر، برکت در زندگی و تقویت همبستگی اجتماعی باشد. هنگامی که افراد بخشی از دارایی و محصول خود را برای کمک به نیازمندان اختصاص می‌دهند، روحیه همدلی و مسئولیت‌پذیری در جامعه تقویت می‌شود.
امام جمعه دشتستان با اشاره به جایگاه نخلداری و تولید خرما در این شهرستان ادامه داد: کشاورزان و نخلداران از جمله گروه‌هایی هستند که می‌توانند در ترویج این فریضه نقش مهمی داشته باشند. پرداخت زکات از محصولات کشاورزی، علاوه بر انجام یک وظیفه دینی، زمینه‌ای برای حمایت از خانواده‌هایی فراهم می‌کند که با مشکلات معیشتی مواجه هستند.
مصلح با تأکید بر ضرورت تقویت فرهنگ زکات در میان اقشار مختلف جامعه گفت: علما، روحانیون، مسئولان و افراد اثرگذار باید در معرفی اهمیت زکات و تبیین آثار آن نقش‌آفرینی کنند تا این فریضه با شناخت، اعتقاد و رغبت بیشتری انجام شود.
وی خاطرنشان کرد: هر اندازه فرهنگ پرداخت زکات در جامعه گسترش پیدا کند، ظرفیت بیشتری برای کمک به نیازمندان و تقویت پیوندهای اجتماعی فراهم خواهد شد. باید تلاش کنیم این سنت ارزشمند در کنار سایر فعالیت‌های خیرخواهانه، بیش از گذشته در زندگی مردم جایگاه پیدا کند.
ظرفیت ۶۰۰ میلیارد تومانی زکات خرما در استان بوشهر
مدیرکل کمیته امداد امام خمینی(ره) استان بوشهر نیز در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: استان بوشهر از ظرفیت قابل‌توجهی در حوزه زکات محصولات کشاورزی، به‌ویژه خرما، برخوردار است و بهره‌گیری از این ظرفیت می‌تواند نقش مهمی در گسترش حمایت‌های اجتماعی و کمک به نیازمندان داشته باشد.
فرید محبی با اشاره به تولید سالانه حدود ۲۲۰ هزار تن خرما در استان بوشهر افزود: برآوردها نشان می‌دهد ظرفیت زکات خرمای استان حدود ۶۰۰ میلیارد تومان است؛ در حالی که تاکنون حدود ۲۰ میلیارد تومان زکات از این محل وصول شده است.
وی با بیان اینکه فاصله میان ظرفیت موجود و میزان زکات وصول‌شده، ضرورت برنامه‌ریزی بیشتر را نشان می‌دهد، تصریح کرد: برای استفاده بهتر از این ظرفیت، باید ارتباط مستقیم با مؤدیان زکات تقویت شود و فرهنگ‌سازی مستمر با مشارکت علما، روحانیون، کشاورزان و فعالان بخش کشاورزی در دستور کار قرار گیرد.
مدیرکل کمیته امداد استان بوشهر ادامه داد: پرداخت زکات زمانی می‌تواند به یک جریان اجتماعی گسترده‌تر تبدیل شود که مردم از آثار و نتایج آن آگاهی داشته باشند و بدانند منابع حاصل از این فریضه در چه زمینه‌هایی هزینه می‌شود. شفافیت در هزینه‌کرد و تبیین آثار کمک‌ها می‌تواند اعتماد عمومی را تقویت کند و زمینه مشارکت بیشتر مؤدیان را فراهم آورد.
محبی با اشاره به آمار جمع‌آوری زکات در استان گفت: از ابتدای سال جاری تاکنون ۲۲۱ میلیارد تومان زکات در استان بوشهر جمع‌آوری شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۰۵ درصد افزایش نشان می‌دهد. از این میزان، ۵۸ میلیارد تومان مربوط به شهرستان دشتستان بوده است.
وی افزود: این آمار نشان‌دهنده ظرفیت مشارکت مردم استان و جایگاه کشاورزان و مؤدیان در انجام این فریضه است؛ با این حال، برای بهره‌گیری از ظرفیت بالای زکات خرما باید برنامه‌های ترویجی هدفمندتری اجرا شود و ارتباط با نخلداران در زمان مناسب، به‌ویژه در فصل برداشت محصول، افزایش یابد.
مدیرکل کمیته امداد استان بوشهر با بیان اینکه منابع زکات باید مطابق ضوابط شرعی و در سرفصل‌های تعیین‌شده هزینه شود، خاطرنشان کرد: بیش از ۹۸ درصد منابع زکات استان به امور حمایتی اختصاص دارد و توسعه طرح‌های عام‌المنفعه نیز از برنامه‌های مورد پیگیری شورای زکات استان است.
محبی اضافه کرد: مشارکت مؤدیان در برخی پروژه‌های عام‌المنفعه می‌تواند زمینه بهره‌گیری از اعتبارات دولتی متناسب با این مشارکت را نیز فراهم کند؛ ازاین‌رو، توسعه فرهنگ زکات علاوه بر حمایت مستقیم از نیازمندان، ظرفیت‌هایی برای گسترش خدمات عمومی و تقویت فعالیت‌های اجتماعی ایجاد می‌کند.
از برکت نخلستان تا گره‌گشایی از زندگی نیازمندان
زکات خرما در دشتستان، نقطه اتصال سه ظرفیت مهم این منطقه است؛ تولید کشاورزی، باورهای دینی و روحیه همیاری اجتماعی. نخلدارانی که هر سال سهم زکات محصول خود را جدا می‌کنند، علاوه بر انجام وظیفه شرعی، در شکل‌گیری چرخه‌ای از کمک و حمایت سهیم می‌شوند که آثار آن می‌تواند در زندگی خانواده‌های نیازمند نمایان شود.
با وجود این ظرفیت، فاصله میان برآورد زکات خرمای استان و میزان وصول‌شده نشان می‌دهد که برای توسعه این سنت، تنها اتکا به باورهای موجود کافی نیست. اطلاع‌رسانی درباره احکام زکات، ارتباط نزدیک با کشاورزان، تسهیل پرداخت، شفافیت در هزینه‌کرد منابع و معرفی نتایج ملموس کمک‌ها می‌تواند مشارکت مؤدیان را افزایش دهد.
تجربه نخلداران دشتستانی نشان می‌دهد که فرهنگ زکات از دل باورهای مردم و پیوند آنان با زمین و محصول شکل گرفته است.
تقویت این فرهنگ می‌تواند به حفظ یک سنت ارزشمند و تبدیل بخشی از ظرفیت اقتصادی خرما به پشتوانه‌ای برای حمایت اجتماعی کمک کند؛ تا برکت خوشه‌های طلایی نخلستان‌ها، افزون بر زندگی کشاورزان، در سفره خانواده‌های نیازمند نیز جاری شود.
