یاسوج- خبرگزاری مهر: ثبت سالانه حدود هزار مورد سرطان در کهگیلویه و بویراحمد، در کنار نبود مرکز پرتودرمانی و هزینه‌های سنگین درمان، دسترسی بیماران به خدمات تخصصی را با چالش روبه‌رو کرده است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: سرطان از بیماری‌هایی است که پیامدهای آن به جسم بیمار محدود نمی‌شود و می‌تواند آرامش روانی، شرایط اقتصادی و زندگی اجتماعی خانواده را نیز تحت تأثیر قرار دهد، در کهگیلویه و بویراحمد، پراکندگی جغرافیایی جمعیت و محدودیت دسترسی به برخی خدمات تخصصی، مسیر درمان را برای شماری از بیماران دشوارتر می‌کند.
در این میان، سرطان پستان به دلیل شیوع در میان زنان و اهمیت تشخیص زودهنگام، جایگاه ویژه‌ای در برنامه‌های سلامت دارد، تشخیص بیماری در مراحل اولیه می‌تواند فرصت بیشتری برای درمان مؤثر فراهم کند، اما رسیدن به این هدف تنها با اطلاع‌رسانی محقق نمی‌شود، دسترسی به خدمات تشخیصی، پیگیری موارد مشکوک و امکان ادامه درمان نیز باید فراهم باشد.
تشخیص زودهنگام؛ تفاوت میان مراحل بیماری
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج و جراح فلوشیپ پستان، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، درباره اهمیت تشخیص زودهنگام سرطان پستان اظهار کرد: سرطان پستان از بیماری‌های مهم در میان زنان است و شناسایی آن در مراحل اولیه می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر روند درمان و پیامدهای بیماری داشته باشد.
رضا حسین‌پور دهنو با اشاره به تجربه بالینی خود بیان کرد: کمترین سن ابتلا به سرطان پستان که در بیماران تحت بررسی خود مشاهده کرده، ۱۷ سال بوده است و این تجربه ضرورت توجه به علائم غیرعادی را یادآوری می‌کند، هرچند تعیین خطر ابتلا و تشخیص بیماری در هر فرد باید بر پایه ارزیابی تخصصی انجام شود.
این جراح فلوشیپ پستان با اشاره به آمارهای مربوط به بقای بیماران افزود: بقای پنج‌ساله بیماران در مراحل صفر و یک سرطان پستان می‌تواند بیش از ۹۸ درصد باشد، در حالی که در مرحله چهار بیماری حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد گزارش شده است و این ارقام با توجه به نوع بیماری، شرایط بیمار و درمان دریافتی تفاوت دارند، اما اهمیت شناسایی زودهنگام را نشان می‌دهند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج با اشاره به مشکلات بیماران سرطانی در استان گفت: هزینه‌های درمان، رفت‌وآمد به شهرهای دیگر، نبود مرکز پرتودرمانی و محدودیت پوشش برخی هزینه‌ها از جمله مشکلاتی است که بیماران و خانواده‌های آنان با آن روبه‌رو هستند و این دشواری‌ها می‌تواند روند درمان را تحت تأثیر قرار دهد و فشار مضاعفی بر خانواده‌ها وارد کند.
وی با اشاره به ضرورت دسترسی بیماران به خدمات تخصصی و پیگیری منظم درمان بیان کرد: تشخیص بیماری تنها بخشی از مسیر مراقبت است و بیمار باید بتواند مراحل بعدی بررسی و درمان را نیز طی کند. هرگونه مانع اقتصادی یا محدودیت دسترسی که موجب وقفه در روند درمان شود، نیازمند توجه و برنامه‌ریزی است.
سالانه حدود هزار مورد سرطان در استان ثبت می‌شود
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی یاسوج نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر درباره وضعیت سرطان در کهگیلویه و بویراحمد اظهار کرد: سالانه حدود هزار مورد سرطان در استان ثبت می‌شود و برنامه‌های پیشگیری، غربالگری و شناسایی زودهنگام از محورهای مهم فعالیت‌های حوزه سلامت به شمار می‌روند.
مسلم شریفی با اشاره به وضعیت سرطان‌های شایع در میان زنان بیان کرد: بر اساس داده‌های سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸، سرطان تیروئید در میان زنان استان از سرطان پستان پیشی گرفته بود که علت قطعی آن مشخص نشده و برای بررسی دقیق‌تر به پژوهش‌های علمی نیاز دارد.
وی درباره برنامه‌های غربالگری استان در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نیز گفت: عملکرد غربالگری در این دوره بالاتر از میانگین کشوری گزارش شده و در هفت شهرستان رشد داشته است اما با این حال، دسترسی به خدماتی مانند ماموگرافی و سونوگرافی و همچنین پیگیری مداوم افراد مشکوک از جمله چالش‌های این حوزه است.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی یاسوج با اشاره به اینکه در برنامه غربالگری سرطان پستان ۸۵ هزار و ۶۴۲ نفر در استان ارزیابی شده‌اند، تاکید کرد: از این تعداد پنج هزار و ۲۴۱ نفر در گروه موارد مشکوک قرار گرفته‌اند.
وی یادآور شد: این آمار مربوط به افراد مشکوک است و به معنای ابتلای قطعی همه این افراد به سرطان پستان نیست زیرا تعیین وضعیت نهایی به بررسی‌های تکمیلی و ارزیابی پزشکی نیاز دارد.
شریفی با بیان اینکه اهمیت این ارقام در آن است که غربالگری تنها با تعداد افراد ارزیابی‌شده سنجیده نمی‌شود، گفت: برای بررسی اثربخشی برنامه‌ها، لازم است مشخص شود چه تعداد از افراد مشکوک مراحل تشخیصی را تکمیل کرده‌اند و چه تعداد به تشخیص قطعی رسیده‌اند و چه کسانی به خدمات درمانی نیاز پیدا کرده‌اند.
مقابله با سرطان به آگاهی‌بخشی و حمایت نیاز دارد
مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری کهگیلویه و بویراحمد هم با اشاره به پیامدهای جسمی، روانی و اقتصادی سرطان برای بیماران و خانواده‌های آنان، آگاهی‌بخشی، پیشگیری و تشخیص زودهنگام را از محورهای مهم مقابله با این بیماری عنوان کرد.
شهلا محمدحسینی با اشاره به اهمیت سلامت زنان بیان کرد: افزایش آگاهی درباره عوامل خطر و علائم هشداردهنده، مراجعه به‌موقع به مراکز درمانی و استفاده از خدمات غربالگری متناسب با دستورالعمل‌های علمی می‌تواند در شناسایی زودهنگام بیماری نقش داشته باشد.
وی با اشاره به ضرورت آموزش مستمر در حوزه سلامت افزود: اطلاع‌رسانی باید به‌گونه‌ای انجام شود که زنان در نقاط مختلف استان، از جمله مناطق کم‌برخوردار و دور از مراکز تخصصی، بتوانند به اطلاعات معتبر درباره پیشگیری، علائم هشداردهنده و ضرورت مراجعه به پزشک دسترسی داشته باشند.
مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری کهگیلویه و بویراحمد همچنین بر نقش همکاری دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مرتبط در ارتقای آگاهی عمومی تأکید کرد و ادامه داد: استفاده از ظرفیت رسانه‌ها و مجموعه‌های آموزشی و فرهنگی می‌تواند به افزایش آگاهی زنان و مشارکت آنان در برنامه‌های مراقبت از سلامت کمک کند.
وی با اشاره به مشکلات خانواده‌های درگیر با سرطان، حمایت از بیماران را نیز موضوعی مهم دانسته است و اضافه کرد: هزینه‌های درمان، رفت‌وآمد به مراکز تخصصی و فشارهای روانی ناشی از بیماری می‌تواند شرایط دشواری برای بیمار و اطرافیان او ایجاد کند.
نبود مرکز پرتودرمانی؛ مانعی در مسیر درمان
یکی از چالش‌های مهم بیماران سرطانی در کهگیلویه و بویراحمد، نبود مرکز پرتودرمانی در استان است، در نتیجه، برخی بیماران برای دریافت این خدمت و سایر خدمات تخصصی ناچار به مراجعه به شهرهای دیگر می‌شوند، موضوعی که هزینه‌های حمل‌ونقل، اقامت و همراهی خانواده را به هزینه‌های درمان اضافه می‌کند.
برای بیمارانی که به مراجعات مکرر نیاز دارند، این شرایط می‌تواند فشار مالی و روانی قابل‌توجهی ایجاد کند، خانواده‌هایی که از توان اقتصادی محدودی برخوردارند، ممکن است در تأمین هزینه‌های رفت‌وآمد و پیگیری درمان با دشواری بیشتری روبه‌رو شوند.
در چنین شرایطی، توسعه امکانات درمانی در استان، تسهیل ارجاع بیماران به مراکز تخصصی و حمایت مالی از خانواده‌های نیازمند می‌تواند به کاهش بخشی از موانع موجود کمک کند، همچنین لازم است مسیر پیگیری بیماران از زمان شناسایی مورد مشکوک تا تعیین تشخیص و آغاز درمان، روشن و قابل‌دسترسی باشد.
غربالگری بدون پیگیری، کافی نیست
آمار غربالگری نشان می‌دهد که شمار زیادی از افراد در برنامه‌های شناسایی اولیه ارزیابی شده‌اند، اما نتیجه نهایی این برنامه‌ها به تکمیل مراحل تشخیصی وابسته است، فردی که در غربالگری مشکوک شناخته می‌شود، باید امکان انجام بررسی‌های تکمیلی و دریافت نتیجه را داشته باشد و در صورت نیاز، به خدمات تخصصی و درمانی دسترسی پیدا کند.
اگر فرد مشکوک به دلیل هزینه، فاصله جغرافیایی یا دشواری دسترسی نتواند مراحل بعدی را انجام دهد، بخشی از ظرفیت برنامه غربالگری به نتیجه مطلوب نخواهد رسید، بنابراین، در کنار اعلام تعداد افراد غربالگری‌شده، انتشار اطلاعات درباره پیگیری موارد مشکوک و نتایج نهایی نیز اهمیت دارد.
همچنین باید میان موارد مشکوک و موارد ابتلای قطعی تفاوت روشنی وجود داشته باشد و این تفکیک برای برنامه‌ریزی نظام سلامت و اطلاع‌رسانی دقیق به مردم ضروری است و از برداشت نادرست از آمارها جلوگیری می‌کند.
سلامت زنان؛ از آموزش تا دسترسی عادلانه به درمان
اظهارات کارشناسان حوزه سلامت و مسئولان استان، هر یک بخشی از مسئله سرطان پستان را روشن می‌کند، تشخیص زودهنگام، آموزش عمومی و گسترش غربالگری اهمیت دارند، اما بدون دسترسی مناسب به خدمات تشخیصی و درمانی نمی‌توان همه ظرفیت این اقدامات را به نتیجه رساند.
برای زنان ساکن مناطق دورتر از مراکز تخصصی، دسترسی به ماموگرافی، سونوگرافی و ارزیابی پزشکی ممکن است دشوارتر باشد و ازاین‌رو، برنامه‌ریزی برای توسعه خدمات، تسهیل ارجاع، پیگیری فعال افراد مشکوک و حمایت از خانواده‌های کم‌برخوردار باید در کنار آموزش و اطلاع‌رسانی قرار گیرد.
سرطان پستان تنها با توصیه به غربالگری مهار نمی‌شود زیرا آموزش مستمر، تشخیص زودهنگام، دسترسی به خدمات تخصصی، کاهش موانع اقتصادی و حمایت روانی و اجتماعی از بیماران باید به‌صورت یک زنجیره پیوسته دنبال شود.
کهگیلویه و بویراحمد برای کاهش پیامدهای سرطان به مسیری نیاز دارد که از افزایش آگاهی آغاز شود و با تشخیص دقیق، درمان به‌موقع و حمایت از بیمار ادامه پیدا کند؛ مسیری که در آن، هیچ فردی به دلیل هزینه یا فاصله از خدمات درمانی محروم نماند.
