قزوین- شهردار آینده قزوین در حالی سکان مدیریت شهری را در دست میگیرد که علاوه بر پروژههای نیمهتمام و مسائل مالی، با ترافیک، صیانت از باغستان و ضرورت تغییر شیوه مدیریت شهری مواجه است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: انتخاب شهردار جدید قزوین در روزهایی در دستور کار شورای اسلامی شهر قرار گرفته که مسئله مدیریت شهری دیگر صرفاً به اجرای چند پروژه عمرانی یا اداره روزمره شهر محدود نمیشود.
قزوین امروز مجموعهای از پروژههای نیمهتمام، مسائل ترافیکی، چالشهای درآمدی، دغدغههای مربوط به توسعه کالبدی، ضرورت صیانت از باغستان سنتی، حملونقل عمومی، هوشمندسازی و البته تجربهای از اختلافات درون شورای شهر را پیش روی مدیریت آینده قرار داده است.
قزوین نباید دائماً به کارگاه ساختمانی تبدیل شود
محمدرضا نوروزیان، فعال حوزه مدیریت شهری در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به پروژههای موجود در شهر قزوین اظهار کرد: قطعاً شهردار آینده با پروژههایی مواجه خواهد شد که به علت کمبود نقدینگی، زمان و عوامل مختلف نیمهتمام باقی ماندهاند.
وی افزود: شهردار جدید ناگزیر است بخشی از پروژههایی را که در دورههای گذشته آغاز شده و اکنون نیمهتمام ماندهاند، تکمیل کند و در بسیاری از این پروژهها دیگر راه برگشتی وجود ندارد.
نوروزیان ادامه داد: البته مسئله فقط تکمیل پروژههای موجود نیست، بلکه باید درباره رویکرد کلی مدیریت شهری نیز تجدیدنظر شود.
این فعال حوزه مدیریت شهری با انتقاد از رویکردی که به گفته وی در سالهای گذشته موجب تبدیل مداوم بخشهایی از شهر به کارگاه ساختمانی شده است، گفت: اینکه در چند سال گذشته شهر دائماً به یک کارگاه ساختمانی تبدیل شود، به آسایش و آرامش شهروندان و کیفیت زندگی آنها آسیب میزند.
وی افزود: اگر مدیریت شهری صرفاً به دنبال اجرای پروژههای مختلف باشد، ممکن است در کنار برخی دستاوردهای عمرانی، آسیبهایی نیز به شهر وارد شود که در نهایت از کیفیت زندگی شهروندان و استانداردهای مطلوب شهری میکاهد.
نوروزیان تصریح کرد: امیدواریم شهردار آینده بتواند این ریلگذاری را تغییر دهد و در کنار تعیین تکلیف پروژههای موجود، شهر را به سمت ایجاد یک فضای مطلوب برای زندگی شهروندان هدایت کند.
هرچه تراکمفروشی بیشتر، ترافیک بیشتر
وی در ادامه درباره وضعیت ترافیکی شهر قزوین اظهار کرد: یک مسئله علمی و مشخص وجود دارد؛ هرچه تراکمفروشی بیشتر و بارگذاری جمعیتی بیشتر شود، به طور طبیعی ترافیک نیز افزایش پیدا خواهد کرد.
نوروزیان افزود: شما میتوانید تعداد زیادی پل، خیابان و زیرگذر احداث کنید، اما تا زمانی که رویکرد مدیریت شهری این باشد که بخشی از درآمد خود را از محل تراکمفروشی و آنچه میتوان از آن به عنوان تخلففروشی یاد کرد، تأمین کند، مسئله ترافیک به شکل ریشهای حل نخواهد شد.
وی ادامه داد: توسعه شبکه معابر به تنهایی نمیتواند پاسخگوی افزایش بارگذاری جمعیتی و فعالیتی در شهر باشد و باید همزمان سیاستهای مربوط به نحوه توسعه شهر، توزیع جمعیت و استقرار فعالیتها نیز مورد بازنگری قرار گیرد.
این فعال حوزه مدیریت شهری با اشاره به برخی راهکارهای قابل بررسی برای مدیریت ترافیک گفت: شهرداری میتواند بارگذاریهای جمعیتی و فعالیتی را کنترلشدهتر انجام دهد و در زمینه ساماندهی مشاغل نیز برنامه داشته باشد.
وی افزود: بخشی از مراجعات شهری به دلیل تمرکز مشاغل و خدمات در نقاط خاص ایجاد میشود. بنابراین میتوان با ساماندهی مشاغل و تمرکززدایی از برخی فعالیتها، توزیع مناسبتری در سطح شهر ایجاد کرد.
نوروزیان تصریح کرد: مجوزهایی که صادر میشود و نوع فعالیتهایی که در نقاط مختلف شهر مستقر میشوند نیز باید با نگاه ترافیکی مورد توجه قرار گیرند.
وی ادامه داد: اگر این بارگذاریها به شکل منطقی و متوازن در سطح شهر توزیع شود، میتوان بخشی از فشار ترافیکی موجود را مدیریت کرد و از ایجاد تمرکزهای شدید در برخی نقاط جلوگیری کرد.
نوروزیان در پایان گفت: مدیریت شهری میتواند بدون اینکه شهر را دائماً به کارگاه ساختمانی تبدیل کند، با برنامهریزی صحیح و تغییر رویکرد، به سمت افزایش آسایش و آرامش شهروندان حرکت کند.
وی افزود: مجموعهای از سیاستهای مرتبط با نحوه بارگذاری جمعیتی، ساماندهی مشاغل، تمرکززدایی، مدیریت پروژههای عمرانی و کنترل توسعه کالبدی میتواند در نهایت شهر را به سمت شرایط مطلوبتری برای زندگی هدایت کند.
این فعال حوزه مدیریت شهری تأکید کرد: امید است شهردار آینده قزوین در کنار تعیین تکلیف پروژههای نیمهتمام، نگاه خود را از صرف اجرای پروژههای عمرانی به سمت کیفیت زندگی، آرامش شهروندان و مدیریت متوازن توسعه شهری تغییر دهد.
شهردار آینده نباید با فهرست تازهای از پروژهها آغاز کند
رکسانا رضایی، خبرنگار و فعال رسانهای استان قزوین نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر با تشریح مهمترین چالشها و فرصتهای پیش روی مدیریت شهری قزوین اظهار کرد: شهردار آینده قزوین، فارغ از اینکه چه کسی باشد، با شهری مواجه است که دیگر صرفاً به مدیریت خدمات شهری نیاز ندارد، چراکه قزوین امروز به یک راهبرد روشن برای آینده خود نیازمند است.
وی نخستین چالش مدیریت شهری آینده قزوین را انضباط مالی و تعیین تکلیف اقتصاد شهری دانست و گفت: همگان آگاهند که بودجه سال ۱۴۰۵ شهرداری حدود ۱۱ هزار میلیارد تومان پیشبینی شده و سهم بالایی از آن به پروژههای عمرانی اختصاص یافته است.
رضایی افزود: بنابراین شهردار آینده باید میان توسعه عمرانی، هزینههای جاری، ظرفیت درآمدهای پایدار و توان واقعی شهر برای تأمین منابع، تعادل برقرار کند.
این فعال رسانهای ادامه داد: تجربه سالهای گذشته و بحث پروژههای نیمهتمام نیز نشان داده که توسعه شهری بدون اولویتبندی میتواند منابع را در پروژههایی پراکنده کند که سالها در انتظار تکمیل باقی بمانند.
وی تصریح کرد: مسئله اقتصاد شهری صرفاً به میزان بودجه یا حجم اعتبارات محدود نمیشود، بلکه شهرداری آینده باید مشخص کند منابع موجود با چه اولویتهایی هزینه میشوند و چه میزان از هزینههای مدیریت شهر بر پایه درآمدهای پایدار و قابل اتکا قرار دارد.
رضایی دومین مسئله مهم را پروژههای نیمهتمام و انباشت تصمیمهای گذشته عنوان کرد و گفت: شهردار جدید نباید مدیریت خود را با تعریف فهرستی تازه از پروژهها آغاز کند، بلکه نخست باید یک ممیزی شهری انجام دهد.
وی ادامه داد: در این ممیزی باید مشخص شود چه پروژههایی باید تکمیل شوند، کدام پروژهها نیازمند اصلاح هستند، کدام طرحها توجیه اقتصادی یا اجتماعی ندارند و کدام طرحها اساساً نباید ادامه پیدا کنند.
این خبرنگار و فعال رسانهای استان قزوین با اشاره به تجربه سالهای گذشته گفت: در سالهای گذشته ۶۸ پروژه عمرانی بزرگ و نیمهتمام در قزوین شناسایی شده بود و این تجربه نشان میدهد که مسئله شهر صرفاً کمبود پروژه نیست، بلکه مسئله اصلی، اولویتگذاری و تکمیل پروژههای مؤثر است.
وی تأکید کرد: شهرداری آینده به جای افزایش تعداد پروژهها باید بر تعیین تکلیف پروژههای موجود تمرکز کند تا منابع محدود شهر در طرحهایی که اثر واقعی و ملموس بر زندگی شهروندان دارند، هزینه شود.
ترافیک قزوین با تعریض معابر حل نمیشود
رضایی در ادامه حملونقل و کیفیت زندگی شهری را سومین چالش اساسی قزوین دانست و اظهار کرد: قزوین برای آنکه شهری قابل زیستتر باشد، نمیتواند مسئله ترافیک را صرفاً با تعریض معابر و ساخت مسیرهای جدید پاسخ دهد.
وی افزود: حملونقل عمومی، مدیریت هوشمند ترافیک، پیادهمحوری، ایمنی معابر و ارتباط منطقی میان توسعه کالبدی و ظرفیت شبکه حملونقل باید در یک منظومه واحد دیده شود.
این فعال رسانهای خاطرنشان کرد: اگر توسعه شهری بدون توجه به ظرفیت شبکه حملونقل دنبال شود، بخشی از مشکلات موجود در آینده نیز بازتولید خواهد شد؛ بنابراین مدیریت ترافیک باید در کنار سایر سیاستهای توسعه شهری و نه به صورت جداگانه مورد توجه قرار گیرد.
توسعه قزوین نباید در تقابل با باغستان قرار گیرد
وی چهارمین چالش پیش روی مدیریت شهری را نسبت توسعه با هویت تاریخی و طبیعی قزوین دانست و گفت: باغستان سنتی فقط یک فضای سبز نیست، بلکه بخشی از هویت، ساختار زیستمحیطی و تاریخ شکلگیری شهر است.
رضایی ادامه داد: مطالعات دانشگاهی نیز بر نقش تاریخی و حیاتی باغستان در ساختار شهر تأکید کردهاند و شورای عالی شهرسازی و معماری نیز بر ضرورت پرهیز از اقداماتی که به تخریب این سرمایه طبیعی و میراثی منجر شود، تأکید داشته است.
وی تصریح کرد: شهردار آینده باید میان توسعه زیرساختی و صیانت از باغستان، یک رابطه تعارضآمیز ایجاد نکند، بلکه مدل اقتصادی و مدیریتی تازهای برای حفاظت و بهرهبرداری پایدار از آن طراحی کند.
به گفته رضایی، حفظ باغستان نباید صرفاً در قالب یک شعار محیطزیستی دنبال شود، بلکه باید برای آن سازوکار اقتصادی و مدیریتی مشخصی تعریف شود تا حفاظت از این میراث طبیعی بتواند در ساختار مدیریت شهری جایگاه پایدار و عملیاتی پیدا کند.
قزوین ظرفیتهای مهمی برای توسعه دارد
این خبرنگار و فعال رسانهای در ادامه به فرصتهای پیش روی قزوین اشاره کرد و گفت: در کنار این چالشها، قزوین فرصتهای کمنظیری نیز دارد که باید مورد توجه ویژه قرار گیرد.
وی موقعیت ارتباطی استان، ظرفیت صنعتی و دانشگاهی، میراث تاریخی و گردشگری، باغستان، سرمایه انسانی و ظرفیت رو به رشد اقتصاد دیجیتال را از جمله این فرصتها برشمرد.
رضایی افزود: حتی در ماههای اخیر، هوشمندسازی شهری به عنوان یکی از اولویتهای شورای شهر دنبال شده و برای ۱۰ پروژه هوشمندسازی، ۲۲۶ میلیارد تومان اعتبار اعلام شده است.
وی اظهار کرد: این موضوع نشان میدهد بخشی از زیرساخت لازم برای حرکت از شهرداری خدماتمحور به سمت شهرداری دادهمحور و پاسخگو در حال شکلگیری است.
شهروند امروز فقط آسفالت و جدول نمیخواهد
رضایی در ادامه بازتعریف رابطه شهرداری با شهروندان را یکی از مهمترین فرصتهای پیش روی شهردار آینده قزوین دانست و گفت: شهروند امروز فقط آسفالت، جدول و فضای سبز نمیخواهد، بلکه میخواهد بداند شهر با چه منطقی اداره میشود، پول شهر کجا هزینه میشود، پروژهها چرا اولویت پیدا میکنند و تصمیمات شهری بر چه اساسی گرفته میشوند.
وی افزود: از این منظر، شهردار آینده قزوین بیش از آنکه به پروژه بزرگ نیاز داشته باشد، به نظام تصمیمگیری منسجم، تیم حرفهای، شفافیت، انضباط مالی، گفتوگوی مستمر با جامعه و قدرت اولویتگذاری نیاز دارد.
فرهنگ باید بخشی از فلسفه حکمرانی شهری باشد
این فعال رسانهای در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت توجه ویژه به فرهنگ در مدیریت شهری آینده قزوین تأکید کرد و گفت: توسعه فرهنگی باید یکی از ارکان اصلی مدیریت شهری آینده قزوین باشد.
رضایی ادامه داد: ضعف اقدامات فرهنگی در بخشهای مختلف مدیریت شهری، در قیاس با ضرورتهای امروز شهر، نیازمند بازنگری جدی است، چراکه فرهنگ، پیشران و زیربنای توسعه پایدار است.
وی افزود: از فرهنگ شهروندی و مسئولیت اجتماعی تا هویت شهری، سرمایه اجتماعی و کیفیت زندگی، هیچ توسعه کالبدی بدون پشتوانه فرهنگی نمیتواند به توسعهای ماندگار و مؤثر تبدیل شود.
رضایی تصریح کرد: شهرداری آینده باید فرهنگ را نه یک فعالیت حاشیهای، بلکه بخشی از فلسفه حکمرانی و برنامه توسعه شهر بداند.
عجله برای انتخاب شهردار؛ چالش دیگری که مطرح است
احمد خورگامی، فعال سیاسی و اجتماعی استان قزوین نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر، درباره مهمترین چالشهای پیش روی شهردار آینده قزوین اظهار کرد: نخستین نکتهای که در مقطع فعلی درباره انتخاب شهردار برای من جای سؤال و علامت تعجب دارد، عجله برای انجام این انتخاب است.
وی افزود: ما در مقطعی قرار داریم که هنوز مشخص نیست انتخابات شورا یک ماه دیگر، دو ماه دیگر یا حتی در فاصله کوتاهتری برگزار خواهد شد و از سوی دیگر، طبق قانون امکان استفاده شورا از سرپرست شهرداری برای دو دوره سهماهه وجود دارد.
خورگامی با اشاره به عملکرد سرپرست فعلی شهرداری قزوین گفت: سرپرست فعلی در حال انجام کار خود است و اگر شورا از عملکرد او رضایت دارد، میتواند با بررسی دقیقتر شرایط، از این ظرفیت استفاده کند.
وی ادامه داد: به نظر من یکی از مهمترین چالشهای فعلی، همین عجله برای انتخاب شهردار است. شورا میتواند ابتدا عملکرد سرپرست را ارزیابی کند، در یک دوره چندماهه با او کار کند، شناخت بیشتری از تواناییها و حتی ویژگیهای مدیریتی او به دست آورد و پس از آن درباره انتخاب شهردار تصمیم بگیرد.
تجربه گذشته نباید نادیده گرفته شود
این فعال سیاسی و اجتماعی با اشاره به تجربه دوره گذشته شورای شهر قزوین در فرآیند انتخاب شهردار اظهار کرد: در دوره گذشته شاهد یک فرآیند طولانی برای انتخاب شهردار بودیم و چند گزینه در مراحل مختلف مورد بررسی قرار گرفتند و از آنها برنامه دریافت شد، اما پس از انتخاب، شورا با چالشها و اختلافاتی مواجه شد.
وی افزود: به نظرم شورا باید از تجربه دوره گذشته برای تصمیمگیری امروز استفاده کند و پیش از انتخاب شهردار، درباره شرایط موجود و گزینههای احتمالی با دقت بیشتری بررسی و ارزیابی انجام دهد.
اختلافات داخلی شورا؛ چالش شهردار آینده
خورگامی در ادامه با بیان اینکه شورای فعلی نیز با چالشهایی در حوزه تعاملات داخلی مواجه بوده است، گفت: من نقد جدی به شورای فعلی دارم. با وجود اینکه هشت نفر از اعضای شورا از یک جریان فکری و سیاسی هستند و عضو نهم نیز الزاماً در مقابل آنها قرار ندارد، این اعضا نتوانستند در طول دوره فعالیت خود آنگونه که باید با یکدیگر کار کنند.
وی اضافه کرد: اختلافات داخلی شورا و نزاعهایی که در طول این سالها وجود داشته، به اعتقاد من به برخی امور و تصمیمات شهری آسیب زده است.
این فعال سیاسی و اجتماعی تصریح کرد: این وضعیت برای شهردار آینده نیز یک چالش جدی خواهد بود، چراکه شهرداری که قرار است چهار سال آینده مدیریت شهر را برعهده داشته باشد، باید بتواند با شورایی کار کند که به گفته من در سالهای گذشته اختلافات جدی میان اعضای آن وجود داشته است.
خورگامی ادامه داد: شهردار آینده باید بتواند در چنین شرایطی تعامل مناسبی با اعضای شورا برقرار کند و نظر آنها را درباره برنامههای مدیریت شهری جلب کند. کار کردن با شورایی که اعضای آن در موارد مختلف اختلاف نظر جدی دارند، طبیعتاً برای شهردار آسان نخواهد بود.
وی با اشاره به تجربه انتخاب و عملکرد شهرداران در دورههای گذشته اظهار کرد: یکی از تبعات اختلافات داخلی شورا این است که ممکن است اعضا نسبت به انتخاب گزینههای قدرتمند و خارج از مجموعه شهرداری با احتیاط بیشتری برخورد کنند.
خورگامی گفت: به نظر میرسد تجربهای که شورا در دوره گذشته از انتخاب شهردار و اختلافات پس از آن داشته، میتواند در انتخابهای بعدی آنها تأثیرگذار باشد و حتی باعث شود به سمت گزینههایی از داخل مجموعه شهرداری بروند.
تأمین منابع مالی؛ چالش مهم مدیریت شهری آینده
این فعال سیاسی و اجتماعی استان قزوین در بخش دیگری از سخنان خود درباره وضعیت منابع مالی شهرداری اظهار کرد: یکی دیگر از چالشهای جدی شهر در آینده میتواند تأمین منابع مالی باشد.
وی افزود: مسائل اقتصادی ناشی از شرایط جنگی، وضعیت درآمدهای مالیاتی و مالیات بر ارزش افزوده و همچنین افزایش تورم در حوزه ساختوساز میتواند بر درآمدهای شهری اثرگذار باشد.
خورگامی ادامه داد: در شرایطی که کسبوکارها نیز با مشکلات اقتصادی مواجه هستند، احتمال کاهش برخی درآمدهای شهرداری وجود دارد و این مسئله میتواند مدیریت شهری آینده را با دشواریهایی مواجه کند.
وی یکی دیگر از مسائل مهم را حجم بالای نیروی انسانی شهرداری دانست و گفت: با توجه به حجم بالای نیروی انسانی، اگر درآمدهای شهرداری کاهش پیدا کند، احتمالاً مدیریت شهری در پرداخت حقوق و تأمین هزینههای جاری با چالشهای جدی مواجه خواهد شد.
خورگامی تأکید کرد: بنابراین شهردار آینده علاوه بر مدیریت پروژهها و مسائل عمرانی شهر، باید از ابتدا برای وضعیت درآمدی و هزینههای جاری شهرداری نیز برنامه مشخصی داشته باشد.
آزمون شهردار آینده فقط تعداد پروژههای افتتاحشده نیست
آنچه از مجموع دیدگاههای مطرحشده به دست میآید، این است که مسئله شهرداری آینده قزوین تنها انتخاب یک مدیر برای اداره مجموعهای بزرگ و اجرای پروژههای عمرانی نیست؛ بلکه انتخاب مسیری برای نحوه اداره شهر است.
در نهایت، شهردار آینده قزوین با شهری مواجه خواهد شد که همزمان پروژه میخواهد، اما صرفاً پروژه نمیخواهد؛ توسعه میخواهد، اما توسعه بدون توجه به باغستان و کیفیت زندگی را نمیپذیرد؛ منابع مالی میخواهد، اما در کنار آن نیازمند انضباط و اولویتبندی است و مدیریت ترافیک میخواهد، اما حل این مسئله تنها با ساخت خیابان و زیرگذر ممکن نیست.
شاید مهمترین پرسش پیش روی شورای شهر در انتخاب شهردار آینده همین باشد که گزینه نهایی تا چه اندازه برای مواجهه با این مجموعه بههمپیوسته از مسائل آماده است؛ چراکه عملکرد شهردار آینده را نه فقط تعداد پروژههای افتتاحشده، بلکه نحوه مواجهه او با پروژههای نیمهتمام، منابع محدود، ترافیک، توسعه کالبدی، باغستان، کیفیت زندگی، ساختار شهرداری و رابطه با شورای شهر تعیین خواهد کرد.
