کرمانشاه- سنقر و کلیایی با پیشینه غنی فرهنگ و تدین، این روزها در سایه بنبستهای مواصلاتی و کمبود اشتغال، با موج نگرانکننده مهاجرت جوانان و چالشهای اقتصادی دستوپنجه نرم میکند.
خبرگزاری مهر – گروه استانها، کوثر یاوری: شهرستان کهن و ریشهدار سنقر و کلیایی، با داشتن پیشینهای بسیار غنی و پربار در حوزههای فرهنگی، مذهبی و اجتماعی، همواره به عنوان یکی از درخشانترین نگینهای استان کرمانشاه شناخته شده است؛ دیاری که ظرفیتهای بینظیر و متنوعی را برای توسعه همهجانبه در دل خود جای داده است. مردمان اصیل، نجیب و پرتلاش این شهرستان، در کنار فعالیتهای خستگیناپذیر در عرصههای کشاورزی و دامداری که شریان اصلی حیات اقتصادی منطقه را تشکیل میدهد، همواره به عنوان نمادی از مشارکتهای پرشور اجتماعی و پاسداران راستین آیینها، سنتها و ارزشهای بومی شناخته میشوند. سنقر و کلیایی تنها یک محدوده جغرافیایی ساده نیست؛ بلکه بافتی درهمتنیده از اصالت شهری و سادگی روستایی است که با برخورداری از یک شهر، سه بخش و ۲۲۰ روستای پرجنبوجوش، بخش بسیار قابلتوجهی از جمعیت مولد استان را در مناطق روستایی خود جای داده و از این حیث، پس از مرکز استان، گستردهترین پهنه روستایی کرمانشاه را به خود اختصاص داده است.
یکی از زیباترین جلوههای اجتماعی و فرهنگی این شهرستان، ترکیب جمعیتی منحصربهفرد آن است؛ جایی که قومیتهای غیور ترک و کردهای اصیل کلیایی با گویشهای مختلف و شیرین خود، سالهاست در کمال صلح، آرامش و برادری در کنار یکدیگر زندگی میکنند و تابلویی بینظیر از انسجام و وحدت ملی را به تصویر کشیدهاند. کشاورزی و دامداری، پایههای استوار اقتصاد این منطقه محسوب میشوند و در کنار این دو قطب تولیدی، فعالیت صادقانه اصناف و بازاریان متدین نیز بخش مهمی از چرخه پویای اقتصادی شهرستان را به حرکت درآورده است. افزون بر این، ظرفیتهای بکر طبیعی، جاذبههای فرهنگی و میراث ناملموس از جمله غذاهای سنتی و محلی سنقر، از جمله داشتههای بینظیری است که در صورت توجه و سرمایهگذاری مناسب، میتواند این شهرستان را به یکی از قطبهای مهم گردشگری منطقه تبدیل کند.
سنقر در سپهر فرهنگی و مذهبی غرب کشور جایگاهی ممتاز دارد. این دیار به دلیل پیشینه عمیق مذهبی، تقید به احکام شرعی و مشارکت بینظیر مردم در برنامههای ملی و مناسبتهای مذهبی، از دیرباز با القاب افتخارآمیزی همچون «دارالمؤمنین» و «قم کرمانشاه» شناخته میشود. وجود خیرین پایکار و نیکاندیش، حضور بزرگان و معتمدان محلی تأثیرگذار، و همچنین سابقه درخشان حضور فرزندان این شهرستان در عالیترین عرصههای علمی، فرهنگی، ادبی و اجتماعی کشور، بخش جداییناپذیری از هویت باشکوه سنقر را شکل داده است. اگرچه گذر زمان و تغییرات سبک زندگی مدرن، بخشی از آیینها و رسوم بومی را کمرنگ کرده، اما این سنتهای ارزشمند همچنان با هدایت بزرگان، در مناسبتهای مختلف جان میگیرند و روح اصالت را در کالبد شهر میدمند.
در کانون این جوششهای مذهبی و فرهنگی، مسجد جامع سنقر همواره به عنوان قلب تپنده و مرکز مهم فعالیتهای اجتماعی و انقلابی شهرستان ایفای نقش کرده است. از دل همین پایگاههای ایمانی است که مجموعههای دغدغهمندی نظیر هیئت فرهنگی مذهبی شهدا جوانه زدهاند؛ هیئتی که از سال ۱۳۸۵ با هدف والای زنده نگه داشتن یاد و راه سرخ شهدا پا به عرصه وجود گذاشت و امروز با وسعت بخشیدن به مأموریتهای خود، برنامههای اثرگذاری همچون کاروانهای راهیان نور، یادوارههای باشکوه شهدا، جمعآوری دقیق اسناد ایثارگران، تولید محتوای غنی مرتبط با شهدا و پیگیری مجدانه امور شهدای گمنام را دنبال میکند. این ظرفیتهای عظیم فرهنگی و اجتماعی، در کنار توانمندیهای بالقوه اقتصادی و بومی، سرمایه اجتماعی بیبدیلی را برای سنقر فراهم آورده است که شکوفایی آن نیازمند نگاهی نو و مدیریتی تحولگراست.
موج نگرانکننده مهاجرت جوانان در سایه کمبود اشتغال
میلاد پروینی، معاون اجتماعی فرمانداری سنقر در گفتگو با خبرنگار مهر، با تشریح وضعیت جمعیتی و دموگرافیک این شهرستان اظهار کرد: ترکیب جمعیتی شهرستان سنقر در حال حاضر حدود ۸۵ تا ۹۰ هزار نفر است که از دو قوم اصیل ترک و کرد کلیایی با چندین گویش متفاوت و در کمال همزیستی تشکیل شده است. این منطقه با برخورداری از یک شهر، سه بخش و ۲۲۰ روستا، پس از مرکز استان کرمانشاه، بیشترین پهنه روستایی را به خود اختصاص داده است؛ اما متأسفانه اگر به آمارهای سال ۱۳۸۰ تاکنون نگاهی بیندازیم، متوجه میشویم که بیش از ۱۵۰ هزار نفر از اهالی سنقر از این دیار مهاجرت کرده و فرزندان آنها در شهرهای دیگر زاده شدهاند.
وی با تأکید بر اینکه سنقر با یک مهاجرت بسیار شدید و نگرانکننده روبهرو است، افزود:دلیل اصلی و یگانه این حجم از مهاجرت، فقط و فقط مسئله اشتغال است. مهمترین آسیبهای اجتماعی شهر ما حول محور کمبود فضای تفریحی و فقدان شغل میچرخد. بیشترین آسیبها، جوانان در سنین ازدواج را تهدید میکند که ریشه اصلی آن همین کمبود فرصتهای شغلی است. با وجود تمام تلاشها و پیگیریهای نمایندگان محترم مجلس و فرماندار، همچنان موانع و مشکلات بسیاری در این زمینه پیش روی جوانان ما قرار دارد و مشکلات شغلی سنقر همواره با معضل “بنبست بودن” جغرافیایی و مواصلاتی شهر گره خورده است.
دارالمؤمنین؛ دیار مفاخر، آرامش و طعمهای ماندگار
معاون اجتماعی فرمانداری سنقر در بخش دیگری از گفتگوی خود با خبرنگار مهر، به ظرفیتهای غنی فرهنگی این خطه اشاره کرد و گفت: سنقر را در منطقه به نام “شهر دارالمؤمنین” میشناسند؛ دلیل اصلی این نامگذاری، مشارکتهای خیرخواهانه، همدلی اجتماعی و حضور پرشور مردم در برگزاری مناسبتهای ملی و مذهبی است. ظرفیت خیرین پایکار و تفکر شیعی و جانفزا، از مهمترین و بارزترین ویژگیهای سنقر محسوب میشود. این شهرستان از دیرباز به دلیل بافت و باور عمیق مذهبی مردم و سیر در کسب احکام و معارف دینی، جایگاه مهمی داشته است.
پروینی تصریح کرد: موفقیتهای چشمگیر علمی و پژوهشی در میان نخبگان و بزرگان این شهرستان کاملاً مشهود است. سنقر شهر شاعران و نویسندگان بزرگ و خوشنام، شهر قهرمانان عرصه شهادت و ایثار، و دیار مفاخر سیاسی و اجتماعی است. مهمترین شاخصه مردم این خطه، آرامش، صمیمیت و فرهنگ غنی و سرشار از ادب آنهاست. اقتصاد این مردم نجیب عمدتاً بر پایه کشاورزی و دامداری استوار است و اصناف و بازاریان آن نیز انسانهایی بسیار متدین و منصف هستند. با این حال، در استفاده بهینه و حداکثری از منابع طبیعی خدادادی شهرستان هنوز به درستی و بهطور کامل عمل نشده و اگرچه اقداماتی صورت گرفته، اما اصلاً کافی نیست.
وی در پایان با اشاره به میراث ناملموس شهرستان خاطرنشان کرد: به منظور حفظ آثار فرهنگی و هویت بومی، سه غذای لذیذ و معروف سنقری شامل “کباب سنقری”، “یتیمچه” و “قورمی” در مراحل کلی به ثبت رسیدهاند. همچنین، اگرچه آداب و رسوم کهن تا حدودی کمرنگ شده است، اما حضور گرم بزرگان و معتمدان محلی باعث شده که سنتهای اصیل همچنان بر مراسمات و آیینهای مردم تأثیرگذار باقی بماند.
مسجد جامع سنقر؛ کانون جوشان انقلاب و دفاع مقدس
مسلم حسنی، عضو هیئت امنای هیئت فرهنگی مذهبی شهدای مسجد جامع سنقر نیز در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به پیشینه درخشان مذهبی این شهرستان بیان کرد: مسجد جامع سنقر همواره کانون اصلی و مرکزی فعالیتهای انقلابی و جوششهای مردمی در این شهرستان بوده است. جالب است بدانید که از میان روحانیون مبلغ صدر انقلاب اسلامی و حتی پیش از پیروزی انقلاب، چهرههای برجستهای از جمله آیتالله منتظری که بنیانگذار حوزه علمیه سنقر بودند، فعالیتهای خود را از همین مسجد جامع آغاز و هدایت میکردند.
وی افزود: مسجد جامع شهرستان سنقر در جریان پیروزی انقلاب اسلامی از پیشتازان بلامنازع منطقه بود و در دوران باشکوه هشت سال دفاع مقدس نیز به عنوان یکی از اصلیترین مقرهای پشتیبانی جنگ، اعزام نیرو و جمعآوری کمکهای مردمی ایفای نقش میکرد؛ مسجدی که خاستگاه بسیاری از دلاورمردان و شهدای این خطه است.
از تدفین شهدای گمنام تا پرچمداری جهاد تبیین
عضو هیئت امنای هیئت فرهنگی مذهبی شهدا در ادامه گفتگوی خود با خبرنگار مهر، به تشریح فعالیتهای این مجموعه پرداخت و اظهار کرد: هیئت فرهنگی مذهبی شهدا در سال ۱۳۸۵ و دقیقاً در راستای زنده نگه داشتن یاد و خاطره جاودان شهدا راهاندازی شد. در همان سالهای ابتدایی، هیئت بهصورت سلسلهوار و مستمر یادوارههای متعددی را در طول سال برای شهدای والامقام برگزار میکرد. این روال تا حدود ۴ سال پیش با قوت ادامه داشت، اما با ورود سایر مجموعههای فرهنگی به بحث برگزاری یادوارهها، هیئت ما مأموریت خود را ارتقا داد و تغییر فاز داد. بیشک، مهمترین و ماندگارترین دستاورد ما در این مسیر، پیگیری مجدانه برای تدفین ۵ تن از شهدای گمنام دوران دفاع مقدس در ارتفاعات شهرستان سنقر بود که امروز به قطب فرهنگی شهر تبدیل شده است.
حسنی در پایان تصریح کرد: امروز برنامههای متنوعی مانند برگزاری ثابت اردوهای راهیان نور، جمعآوری دقیق اسناد شهدا، برگزاری جلسات پربار هفتگی در جوار گلزار مطهر شهدای گمنام و تولید محتوای فاخر از زندگینامه شهدا در دستور کار ما قرار دارد. خوشبختانه با قرارگاه ساماندهی امور مساجد، همافزایی ویژهای بین مجموعه هیئت شهدا، پایگاه مقاومت بسیج و هیئت امنای مسجد جامع برقرار است و از این ظرفیت برای جذب، سازماندهی و آموزش خیل عظیم جوانان استفاده میشود. چشمانداز نهایی طراحیشده برای فعالیت هیئت، لبیک به فرمان امام جامعه در خصوص “جهاد تبیین” است تا بتوانیم در عرصههای جهادی، فرهنگی و انقلابی نقشآفرینی کرده و جامعهای زمینهساز برای ظهور حضرت مهدی (عج) بسازیم.
دیار سنگ و آب، مهد مردمان باصلابت کُرد و تُرک که نام پرافتخار «دارالمؤمنین» را بر تارک خود دارد، امروز در حساسترین مقطع تاریخی خود ایستاده است؛ سرزمینی که با وجود تمام گنجینههای عظیم مذهبی، فرهنگی، کشاورزی و برندهای بینظیر غذایی، به دلیل قرار گرفتن در یک بنبست جغرافیایی و فقدان صنایع تبدیلی، شاهد کوچ تلخ و نگرانکننده جوانان مستعد خود است. پایان دادن به این تراژدی مهاجرت و خروج از انزوای اقتصادی، نیازمند یک اراده پولادین و مطالبهای قطعی از سوی مدیریت ارشد استان و وزارتخانههای متولی است تا با تسریع در تکمیل زیرساختهای مواصلاتی جادهای، تخصیص خطوط اعتباری ویژه برای احداث صنایع تبدیلی کشاورزی و حمایت عملی از طرحهای گردشگری و بومگردی مبتنی بر برندهای غذایی این شهرستان، چرخه اقتصاد محلی را به حرکت درآورند. سنقر، با آن جوانان مؤمن، پرانرژی و مجموعههای فرهنگی پایکار، این ظرفیت عظیم را دارد که در صورت شکستن سدِ بیکاری و بنبستهای مواصلاتی، نه تنها به کانون جوشان تولید و اشتغال پایدار در شرق کرمانشاه تبدیل شود، بلکه الگویی درخشان از یک جامعه مهدوی، توسعهیافته و امیدوار را به ایران اسلامی معرفی کند.
