قزوین- استاد حوزه و دانشگاه گفت: جذب نوجوانان به اعتکاف باید متناسب با سن، آمادگی معنوی و شناخت احکام باشد تا ظرفیت تربیتی آن تحت‌تأثیر برنامه‌های غیرکارشناسی قرار نگیرد.
به گزارش خبرنگار مهر، حجت‌الاسلام یاسر ماهری چهارشنبه‌شب در نخستین نشست تحلیلی و ایده‌پردازی «بزم اندیشه» که به همت اداره‌کل تبلیغات اسلامی استان قزوین برگزار شد، با اشاره به گسترش اعتکاف در سال‌های اخیر، این مراسم را از ظرفیت‌های مهم معنوی انقلاب اسلامی دانست و بر ضرورت بهره‌برداری عمیق‌تر از آن تأکید کرد.
وی با بیان اینکه افزایش تعداد معتکفان به‌تنهایی نشان‌دهنده بهره‌گیری کامل از ظرفیت اعتکاف نیست، اظهار کرد: این مراسم در گذشته فضایی محدود و کمتر شناخته‌شده داشت، اما امروز در بسیاری از مساجد با استقبال گسترده مواجه است. با این حال، مسئله اصلی آن است که آیا برنامه‌های برگزارشده با ماهیت اعتکاف تناسب دارد و به اهداف معنوی و تربیتی آن منجر می‌شود؟
اعتکاف با اردو تفاوت دارد
این استاد حوزه و دانشگاه با انتقاد از برگزاری برخی برنامه‌های نوجوانانه به نام اعتکاف، گفت: در مواردی، برنامه‌هایی که در مسجد برگزار می‌شود، بیشتر به اردو شباهت دارد تا اعتکاف؛ در حالی که این دو، اهداف، اقتضائات و خروجی‌های متفاوتی دارند.
ماهری افزود: اعتکاف فرصتی برای خلوت با خدا، تمرکز معنوی و تجربه فردی عبادت است. اگر این ماهیت با برنامه‌هایی مانند بازی‌های نامتناسب، سرگرمی‌های پراکنده یا استفاده از تلویزیون و وسایل بازی جایگزین شود، نباید انتظار داشت که صرف حضور سه‌روزه نوجوان در مسجد، به معنای بهره‌مندی از آثار اعتکاف باشد.
وی ادامه داد: اگر هدف آشنایی نوجوان با مسجد است، می‌توان از الگوهای دیگری مانند اردوهای مسجدی، برنامه‌های تربیتی و فعالیت‌های مستمر فرهنگی استفاده کرد و اعتکاف را برای زمانی در نظر گرفت که فرد آمادگی بیشتری برای درک و تجربه این فرصت معنوی پیدا کرده باشد.
جذب نوجوانان نیازمند برنامه‌ریزی تدریجی است
ماهری با تأکید بر اینکه حضور نوجوانان در اعتکاف باید با ملاحظات تربیتی همراه باشد، تصریح کرد: مسئله این نیست که نوجوانان نباید در اعتکاف شرکت کنند؛ بلکه باید سن، میزان آمادگی، شرایط روحی و توانایی رعایت الزامات این مراسم در نظر گرفته شود.
وی با اشاره به تفاوت‌های رشدی دختران و پسران گفت: نمی‌توان برای همه گروه‌های سنی نسخه‌ای یکسان پیچید. برگزارکنندگان باید متناسب با شرایط مخاطبان تصمیم بگیرند و در مواردی که آمادگی فرد برای حضور در اعتکاف محل تردید است، از شیوه‌های سنجش و گفت‌وگو پیش از ثبت‌نام استفاده کنند.
این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: تربیت نوجوان برای حضور مؤثر در اعتکاف، فرایندی تدریجی است و می‌توان با برنامه‌های مسجدی، اردوهای تربیتی و فعالیت‌های مستمر، زمینه حضور آگاهانه‌تر او را فراهم کرد؛ به‌گونه‌ای که اعتکاف به یک هدف تربیتی دست‌یافتنی تبدیل شود، نه صرفاً برنامه‌ای برای تکمیل ظرفیت مسجد.
ماهری با تأکید بر اهمیت آموزش احکام اعتکاف اظهار کرد: برگزارکنندگان باید پیش از آغاز مراسم، شرکت‌کنندگان را با واجبات، محرمات و الزامات شرعی اعتکاف آشنا کنند. ناآگاهی از این احکام می‌تواند علاوه بر آسیب‌زدن به تجربه معنوی افراد، پیامدهای شرعی نیز به همراه داشته باشد.
وی افزود: آموزش احکام نباید به توضیحاتی کوتاه در آغاز مراسم محدود شود، بلکه لازم است در قالب جلسات مقدماتی و یادآوری‌های متناسب در طول اعتکاف دنبال شود. این موضوع به‌ویژه درباره نوجوانانی که تجربه کمتری دارند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
این استاد حوزه و دانشگاه، قانون‌پذیری و نظم‌پذیری را نیز از فرصت‌های تربیتی اعتکاف دانست و گفت: رعایت مقررات این مراسم می‌تواند به بخشی از فرایند تربیت دینی تبدیل شود، به شرط آنکه احکام به‌درستی آموزش داده شود و برگزارکنندگان نیز در اجرای آن‌ها جدیت داشته باشند.
استمرار معنویت پس از اعتکاف اهمیت دارد
ماهری با اشاره به ضرورت توجه به آثار اعتکاف پس از پایان مراسم، اظهار کرد: معیار موفقیت نباید فقط تعداد شرکت‌کنندگان یا برنامه‌های اجراشده در این سه روز باشد؛ بلکه باید دید فرد پس از بازگشت به زندگی روزمره، چه نسبتی با عبادت، خلوت معنوی و ارتباط با خدا پیدا می‌کند.
وی با بیان اینکه تجربه معنوی زمانی ارزش تربیتی بیشتری پیدا می‌کند که در زندگی فرد ادامه یابد، افزود: برنامه‌ریزی برای امتداد اعتکاف می‌تواند از طریق شکل‌گیری هیئت‌های هفتگی یا دوهفته‌ای، شب‌های مسجدی و ارتباط مستمر نوجوانان با مربیان دنبال شود.
