یزد- احتمال تأثیر پدیده النینو بر بارش‌های پیش‌رو و بروز بارندگی‌های شدید و سیلابی، ضرورت آمادگی زیرساخت‌های شهری و حفاظت از بافت تاریخی یزد در برابر خطرات احتمالی را دوچندان کرده است.
خبرگزاری مهر – گروه استان‌ها، محدثه میرجلیلی؛ یزد بخش زیادی از سال را با کمبود بارش سپری می‌کند، اما بارش‌ها با بازگشت‌های چند صد ساله موجب شده است این شهر کویری در چند ساعت با حجم قابل‌توجهی از روان‌آب روبه‌رو شود؛ وضعیتی که مدیریت آب‌های سطحی را به یکی از مباحث مهم شهر یزد تبدیل کرده است. در این شرایط، شناسایی نقاط آب‌گرفتگی، تقویت مسیرهای انتقال آب و آماده‌به‌کاری تجهیزات، نقش مهمی در کاهش خسارت‌های احتمالی دارد.
در پی تجربه سیلاب سال ۱۴۰۱ و با توجه به ضرورت آمادگی برای بارندگی‌های شدید، مجموعه‌ای از اقدامات عمرانی و تجهیزاتی در شهر دنبال شده است. افزایش سه‌متری ارتفاع تاج سیل‌بند ورودی شهر، احداث چهار سیل‌بند جدید، دیواره‌سازی بخشی از رودخانه مرکزی و اصلاح پل‌ها در محدوده بلوار دانشجو تا بلوار شهید بهشتی، از جمله این اقدامات است.
با این حال، میزان آمادگی شهر تنها با شمار پروژه‌های اجراشده سنجیده نمی‌شود؛ بلکه بررسی وضعیت فعلی زیرساخت‌ها، رفع نواقص، پاک‌سازی مسیرهای عبور آب و هماهنگی دستگاه‌های مسئول نیز اهمیت دارد.
اختصاص ۱۲۰ میلیارد تومان برای مدیریت آب‌های سطحی
رئیس کمیسیون خدمات شهری و محیط زیست شورای اسلامی شهر یزد، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با تأکید بر ضرورت آمادگی مدیریت شهری برای بارندگی‌های پیش‌رو اظهار کرد: با آغاز فصل بارش، شناسایی نقاط مستعد آب‌گرفتگی و پیش‌بینی راهکارهای لازم برای هدایت سریع آب‌های سطحی باید با جدیت دنبال شود تا خسارت به معابر و املاک شهری به حداقل برسد.
فاطمه زارع بیدکی، با اشاره به اقدامات پیشگیرانه انجام‌شده در سال‌های گذشته افزود: احداث چهار سیل‌بند جدید و ایجاد حدود یک‌هزار و ۳۰۰ حلقه چاه جذبی از جمله اقداماتی است که با هدف کنترل و هدایت روان‌آب‌ها اجرا شده است.
زارع بیدکی با اشاره به اعتبارات این حوزه تصریح کرد: حدود ۱۲۰ میلیارد تومان برای اجرای طرح‌های مدیریت آب‌های سطحی پیش‌بینی و اختصاص یافته است که در بخش‌هایی مانند جدول‌گذاری، لوله‌گذاری، ایجاد مسیرهای انحراف آب و نصب دریچه‌های موتوردار هزینه می‌شود.
وی ادامه داد: نقاطی که در بارندگی‌های گذشته با آب‌گرفتگی مواجه بوده‌اند، باید در اولویت اجرای طرح‌ها قرار گیرند؛ چراکه رفع نواقص پیش از شروع بارندگی می‌تواند از بروز مشکلات در شرایط بحرانی جلوگیری کند.
رئیس کمیسیون خدمات شهری و محیط زیست شورای اسلامی شهر یزد با تأکید بر ضرورت آماده‌به‌کاری تجهیزات تخلیه آب گفت: ۵۰ دستگاه پمپ لجن‌کش، دو دستگاه بکهو، هشت دستگاه موتوربرق تک‌فاز، چهار دستگاه دیزل ژنراتور سیار، دو دستگاه دیزل ژنراتور ثابت و ۱۲ دستگاه پمپ لجن‌کش سنگین از جمله تجهیزات پیش‌بینی‌شده برای مقابله با آب‌گرفتگی است.
وی خاطرنشان کرد: شناسایی نقاط آسیب‌پذیر، تقویت مسیرهای انتقال آب، بررسی مستمر تجهیزات و هماهنگی میان بخش‌های مختلف مدیریت شهری باید پیش از وقوع بارندگی انجام شود؛ زیرا هنگام بحران، سرعت واکنش نیروهای عملیاتی اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد.
بافت تاریخی یزد؛ ضرورت مراقبت از بناهای خشتی در فصل بارش
در کنار طرح‌های کلان مدیریت شهری، هدایت روان‌آب‌ها در بافت تاریخی یزد نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ محدوده‌ای که بناهای خشتی و گلی آن در برابر نفوذ رطوبت و ماندگاری آب آسیب‌پذیرند. در این محدوده، اجرای طرح‌های عمرانی باید با نگهداری مسیرهای دفع آب از ساختمان‌ها و مشارکت ساکنان همراه باشد.
معاون خدمات شهری و محیط زیست منطقه تاریخی شهرداری یزد، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به تجربه سیلاب سال ۱۴۰۱ اظهار کرد: خسارت‌های ناشی از آن حادثه، ضرورت اصلاح مسیرهای انتقال آب‌های سطحی را در نقاط مختلف شهر، به‌ویژه محدوده تاریخی، بیش از گذشته مشخص کرد.
محمد سلمانی افزود: بهبود روند جمع‌آوری و هدایت آب در معابر و محله‌های این منطقه از طریق اقداماتی مانند بازسازی دریچه‌ها، رفع گرفتگی مسیرهای انتقال آب و تقویت زیرساخت‌ها دنبال می‌شود.
سلمانی با اشاره به پروژه‌های اجراشده در معابر شهر گفت: در بلوار دهم فروردین و بلوار شهید صدوقی، عملیات لوله‌گذاری برای انتقال روان‌آب‌ها به مسیرهای دفع آب انجام شده است. همچنین در خیابان چمران، مسیر انتقال آب‌های سطحی به رودخانه مرکزی پیش‌بینی شده است.
وی ادامه داد: برای رفع مشکل روان‌آب‌ها در محدوده محله سرسنگ و اطراف پارک وحشی بافقی نیز عملیات لوله‌گذاری در حال انجام است تا آب‌های سطحی به سمت خیابان شهید ابراهیمی و خیابان امام هدایت و دفع شود.
معاون خدمات شهری و محیط زیست منطقه تاریخی شهرداری یزد با تأکید بر نقش شهروندان در حفاظت از بناهای تاریخی خاطرنشان کرد: بررسی و پاک‌سازی ناودان‌ها و مسیرهای خروج آب از پشت‌بام‌ها پیش از بارندگی ضروری است؛ زیرا تجمع آب و نفوذ رطوبت می‌تواند به بناهای خشتی و گلی آسیب وارد کند.
معیار آمادگی، عملکرد زیرساخت‌ها هنگام بارندگی است
یزد پس از سیلاب سال ۱۴۰۱، مجموعه‌ای از اقدامات عمرانی، تجهیزاتی و نظارتی را برای کاهش خطر آب‌گرفتگی دنبال کرده است؛ از توسعه مسیرهای دفع آب و احداث چاه‌های جذبی و سیل‌بندها تا تأمین تجهیزات تخلیه آب و اصلاح زیرساخت‌های محله‌ای است.
با وجود این اقدامات، آمادگی شهر در برابر بارندگی‌های شدید به وضعیت واقعی زیرساخت‌ها، رفع نواقص شناسایی‌شده، آماده‌به‌کاری تجهیزات و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول وابسته است.
در این میان، حفاظت از بافت تاریخی و بناهای خشتی نیز باید در کنار مدیریت روان‌آب‌ها مورد توجه قرار گیرد؛ موضوعی که علاوه بر اجرای پروژه‌های شهری، به نگهداری مستمر مسیرهای خروج آب و مشارکت شهروندان نیاز دارد.
در نهایت، موفقیت مدیریت شهری تنها با تعداد سیل‌بندها و چاه‌های جذبی سنجیده نمی‌شود، بلکه کاهش آب‌گرفتگی، هدایت مؤثر روان‌آب‌ها و حفاظت از جان و مال مردم در زمان بارندگی، معیار اصلی ارزیابی عملکرد دستگاه‌های مسئول خواهد بود.
