قم- شاعر و استاد ادبیات با تأکید بر ضرورت پاسداشت گویش قمی و تقویت هویت فرهنگی، حفظ میراث زبانی و معرفی ظرفیت‌های ادبی بومی را در مقابله با کلیشه‌ها و قم‌هراسی مؤثر دانست.
به گزارش خبرنگار مهر، ناصر فیض شامگاه سه‌شنبه در همایش گردشگری استان قم در سخنانی با اشاره به جایگاه تاریخی و ادبی زبان فارسی اظهار کرد: زبان فارسی از جمله زبان‌های برجسته جهان است که در طول هزاره اخیر، پیوند خود را با بخش مهمی از میراث ادبی گذشته حفظ کرده و نسل امروز همچنان می‌تواند با آثار کهن این زبان ارتباط برقرار کند.
وی با اشاره به ماندگاری شاهنامه فردوسی افزود: یکی از ویژگی‌های ارزشمند زبان فارسی آن است که مخاطب امروز می‌تواند متون برجسته‌ای همچون شاهنامه را بخواند و با لایه‌های اولیه شعر و اندیشه آن ارتباط بگیرد، در حالی که در برخی زبان‌های دیگر، فهم آثار چند قرن گذشته به توضیح و ترجمه بیشتری نیاز دارد.
این شاعر قمی با بیان اینکه پیشینه درخشان ادبی یکی دیگر از شاخصه‌های اهمیت زبان فارسی است، تصریح کرد: در دوره‌های مختلف تاریخی، شاعران و نویسندگان برجسته‌ای در زبان فارسی ظهور کرده‌اند و کتابخانه‌های ایران سرشار از آثار منظوم و منثور ارزشمندی است که نشان‌دهنده ظرفیت گسترده این زبان در آفرینش ادبی است.
فیض با تأکید بر اینکه پاسداشت زبان فارسی نباید موجب غفلت از گویش‌های محلی شود، گفت: گویش‌های بومی تنها وسیله‌ای برای سرگرمی یا متفاوت صحبت کردن نیستند، بلکه مجموعه‌ای از ظرافت‌های زبانی، اصطلاحات، ضرب‌المثل‌ها و شیوه‌های بیان را در خود جای داده‌اند که همچنان می‌توانند در زندگی امروز کاربرد داشته باشند.
گویش‌های محلی ظرفیت‌های تازه‌ای برای ادبیات دارند
وی با اشاره به کارکرد فرهنگی و اجتماعی زبان در روابط روزمره مردم بیان کرد: بسیاری از واژه‌ها و تعبیرهایی که در ارتباطات روزانه به کار می‌بریم، حامل نگرش‌ها و ظرافت‌های فرهنگی هستند و تغییر تدریجی این عبارت‌ها می‌تواند بر شیوه ارتباط و بیان عواطف میان افراد نیز اثر بگذارد.
این استاد ادبیات با اشاره به تغییر برخی عبارت‌های رایج در گفت‌وگوهای روزمره افزود: در گذشته، عبارت‌هایی مانند خداحافظ و خدا نگهدار، یادآور سپردن افراد به حفاظت الهی بود، اما امروز در مواردی تعابیر دیگری مانند مواظب خودت باش جایگزین آن‌ها شده است که این تغییرات، بخشی از دگرگونی‌های زبانی و فرهنگی جامعه را نشان می‌دهد.
فیض همچنین با انتقاد از رواج نام‌های غیرفارسی در برخی کسب‌وکارها اظهار کرد: در کشوری که زبان فارسی از پیشینه و اعتبار فرهنگی برخوردار است، باید نسبت به انتخاب نام برای مجموعه‌ها و فعالیت‌های اقتصادی توجه بیشتری داشت و این پرسش را مطرح کرد که چرا برای برخی بانک‌ها و کسب‌وکارها از نام‌هایی استفاده می‌شود که با زبان فارسی تناسبی ندارند.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به این موضوع ادامه داد: در کنار پذیرش واژه‌هایی که به‌مرور در زبان جا افتاده‌اند، باید برای حفظ جایگاه زبان فارسی در عرصه عمومی و انتخاب نام‌های متناسب با فرهنگ ایرانی نیز اهمیت قائل شد.
این شاعر با اشاره به طرح موضوع پاسداشت گویش‌های بومی در برنامه‌های فرهنگی گفت: صرف‌نظر از اینکه چنین اقدام‌هایی با تأخیر آغاز شده باشند، اصل شکل‌گیری این حرکت فرهنگی اتفاقی ارزشمند است و به جای سرزنش افراد به دلیل دیرکرد، باید از کسانی که زمینه طرح و پیگیری این موضوع را فراهم کرده‌اند، حمایت و قدردانی کرد.
شعر به گویش محلی جهان تازه‌ای می‌سازد
فیض در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ظرفیت گویش‌های بومی در آفرینش ادبی خاطرنشان کرد: هنگامی که شاعر به زبان یا گویش محلی شعر می‌سراید، صرفاً همان مفاهیم شعر فارسی را با واژه‌هایی متفاوت بیان نمی‌کند، بلکه با ورود به فضای زبانی و فرهنگی دیگر، امکان خلق تجربه‌ها و معناهای تازه‌ای فراهم می‌شود.
وی با اشاره به تجربه‌های ادبی استاد شهریار در سرودن شعر به زبان فارسی و ترکی گفت: آثار این شاعر در هر دو زبان نشان می‌دهد که بهره‌گیری از زبان‌ها و گویش‌های مختلف می‌تواند به شکل‌گیری آثاری متفاوت منجر شود و هر زبان، ظرفیت‌های خاص خود را برای بیان احساسات و تجربه‌های انسانی دارد.
این استاد ادبیات با بیان اینکه زبان محلی می‌تواند امکان‌های تازه‌ای برای نویسندگان و شاعران ایجاد کند، افزود: هنگامی که یک شاعر یا نویسنده با گویش بومی اثر خلق می‌کند، ممکن است مفاهیم و تجربه‌هایی را بیان کند که در زبان معیار به همان شکل قابل انتقال نباشند و این تفاوت می‌تواند به غنای ادبیات منجر شود.
فیض همچنین به قابلیت‌های آوایی گویش‌های محلی در شعر اشاره کرد و گفت: تلفظ واژه‌ها در گویش‌های بومی گاهی امکان ایجاد قافیه‌هایی را فراهم می‌کند که در زبان معیار به همان صورت شکل نمی‌گیرند و همین ویژگی می‌تواند دست شاعر را برای استفاده از ظرفیت‌های موسیقایی و زبانی بازتر بگذارد.
وی در پایان با اشاره به تجربه سرودن شعر به زبان محلی در یک کارگاه ادبی تأکید کرد: توجه به گویش‌های بومی باید فراتر از حفظ چند واژه یا استفاده تفننی از آن‌ها باشد و زمینه‌ای فراهم کند تا شاعران و نویسندگان بتوانند از ظرفیت‌های زبانی و فرهنگی این میراث در خلق آثار تازه بهره بگیرند.
