تهدیدات تازه آمریکا علیه ایران در حالی ادامه دارد که همزمان، مجموعهای از مواضع نظامی و رسمی در تهران از آمادگی نیروهای مسلح برای مواجهه با هرگونه تعرض جدید خبر میدهد.
به گزارش خبرگزاری مهر، روزنامه جامجم نوشت: در شرایطی که تنش میان تهران و واشنگتن بار دیگر در سطح تهدیدات سیاسی و نظامی افزایش یافته، سخنان سخنگوی سپاه پاسداران، بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح و پیام فرمانده کل ارتش، سه ضلع از یک پیام مشترک را ترسیم میکنند: ایران خود را برای تداوم جنگ آماده میداند و در صورت تعرض جدید، پاسخ را الزاما در همان مختصات مرحله قبلی جنگ تعریف نخواهد کرد. این مواضع در شرایطی مطرح میشود که دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، در روزهای اخیر بار دیگر از تشدید فشار علیه ایران سخن گفته و همزمان مقامات ایرانی درباره پیامدهای هرگونه حمله جدید هشدار دادهاند. رویترز نیز گزارش داده است که در پی تشدید تنشهای منطقهای، تهران نسبت به هرگونه حمله جدید آمریکا یا متحدانش هشدار داده.
تهدید تازه، پاسخ تازه
در این میان، سخنان سردار حسین محبی سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شاید صریحترین تصویر از نگاه نظامی ایران به مرحله کنونی باشد. او با بیان اینکه جنگ از نگاه سپاه همچنان ادامه دارد، گفت: «از نظر ما جنگ همان جنگ است، مقاطع مختلفی دارد ولی جنگ همان جنگ است و جنگ هم تمام نشده. جنگ ادامه دارد و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هم خودش را برای یک جنگ طولانیمدت آماده کرده و از قبل هم آماده بوده و الان آمادهتر شده برای یک جنگ طولانیمدت.» محبی در ادامه درباره احتمال تهاجم جدید تصریح کرد: «اگر تهاجم جدیدی صورت بگیرد قطعا تغییرات قابل توجهی در دفاع ما و هجوم متقابل ما وجود خواهد داشت. آن تغییرات، تغییر در جغرافیای جنگ است.
ما قطعا جغرافیای جنگ را تغییر خواهیم داد.» او همچنین از تغییر در سلاحها، تجهیزات و اهداف سخن گفت و افزود: «قطعا ما سلاحهای جدیدی را با قابلیتهای جدید وارد معرکه خواهیم کرد و دنیا شگفتزده خواهد شد. اهداف ما متفاوت خواهد بود. اهداف ما دیگر الزاما اهداف سابق نیست. ما اهداف جدیدی را داریم که هنوز مورد هجوم قرار نگرفتهاند و در بهاصطلاح صورت تهاجم، اهداف جدیدی را مورد حمله قرار خواهیم داد.» این بخش از اظهارات سخنگوی سپاه، مهمترین پیام نظامی تهران به تهدیدات جدید واشنگتن است: جنگ آینده اگر رخ دهد، الزاما ادامه خط قبلی نبرد نخواهد بود.
از دفاع سرزمینی تا تغییر میدان
تغییر جغرافیای جنگ به این معناست که محاسبه طرف مقابل درباره محل درگیری دیگر نمیتواند صرفا بر محدوده سرزمینی ایران یا اهدافی که در مراحل قبلی جنگ مورد حمله قرار گرفتهاند متمرکز باشد. محبی در همین زمینه با اشاره به اهدافی که در جریان جنگ مورد حمله قرار گرفتهاند، گفت: «دشمن تصور نمیکرد ایران به پایگاه التنف یا خلیج عقبه حمله کند. ما اهدافی داریم که فعلا از تصور دشمن خارج است.» این گزاره را باید در کنار تجربه جنگ اخیر خواند. در مرحلهای که آمریکا و رژیم صهیونیستی با تصور برتری مطلق هوایی و اطلاعاتی وارد میدان شدند، بهتدریج دامنه پاسخهای ایران از سطح محدودتر فراتر رفت و پایگاهها و منافع آمریکا در منطقه نیز در معرض حملات قرار گرفتند.
همزمان گزارشهای رسانههای آمریکایی از خسارت واردشده به پایگاههای این کشور در منطقه، تصویری از هزینههای این تغییر معادله ارائه کردهاند.CBS با انتشار تصاویر اختصاصی از پایگاههای آمریکا در عربستان، کویت و دیگر نقاط منطقه، از خسارات گسترده ناشی از حملات موشکی و پهپادی ایران خبر داده بود. در چنین شرایطی، تهدید جدید واشنگتن با یک مسأله اساسی مواجه است: آیا آمریکا میتواند جنگ را با همان مختصات قبلی آغاز کند، بدون آنکه بداند پاسخ ایران در چه جغرافیا و با چه سطحی از ابزار و اهداف دنبال خواهد شد.
میدان دیگر همان میدان سابق نیست
بخش دیگری از سخنان سخنگوی سپاه، به ارزیابی ایران از عملکرد آمریکا در جنگ اخیر مربوط میشود. محبی معتقد است شکست آمریکا صرفا به عدم دستیابی به اهداف از پیش تعیینشده محدود نمیشود بلکه از نگاه سپاه، این شکست ابعاد راهبردی تری دارد. او با اشاره به تنگه هرمز، پایگاههای نظامی آمریکا، مراکز اطلاعاتی و فناوری نظامی این کشور، چهار عرصه را بهعنوان نمونههای شکست آمریکا برشمرد.
به گفته محبی، یکی از این عرصهها ناتوانی آمریکا در بازگشایی تنگه هرمز بود. او گفت: «آمریکا علیرغم برخورداری از بزرگترین نیروی دریایی دنیا و علیرغم اینکه علت حضور خودش را در منطقه و در جهان تامین امنیت جریان انرژی و همینطور آزادی کشتیرانی تعریف میکند اما در این جنگ مشخص شد آمریکا اولا توان بازگشایی تنگه را نداشت و نتوانست.» سخنگوی سپاه همچنین درباره پایگاههای آمریکا گفت: «تمام این پایگاههای آمریکا زیر ضرب موشکها و پهپادهای ایران قرار گرفت بهطوری که اکثر این پایگاهها از حیز انتفاع ساقط شدند.»
او همچنین مدعی شد که آمریکا پس از جنگ ناچار به انتقال بخشی از نیروها و تجهیزات خود به نقاط دورتر شده است. فارغ از ارزیابی سیاسی این ادعاها، نکته مهم در سطح راهبردی آن است که پایگاههای آمریکا در منطقه که طی دهههای گذشته بخشی از معماری بازدارندگی واشنگتن محسوب میشدند، در جنگ اخیر به یکی از محورهای اصلی تهدید علیه خود آمریکا تبدیل شدند.
آمادگی ۱۰۰درصدی
این نگاه تنها به سپاه محدود نمانده است. ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا(ص) در بیانیهای به مناسبت هفته دفاع مقدس تاکید کردند که ارتش، سپاه، وزارت دفاع، فراجا، بسیج و مرزبانان کشور در حفظ منافع ملی، حقوق ملت و تمامیت ارضی ایران در برابر دشمن کوتاه نخواهند آمد و طعم تلخ شکستهای بیشتر را به دشمنان آمریکایی، صهیونیستی و همپیمانان آنها خواهند چشاند.
در همین بیانیه، نیروهای مسلح تاکید کردهاند که در شرایط کنونی با اتکا به توان دفاعی و فناوریهای بومی، معادلات امنیتی را به نفع امت اسلامی و ملت شریف ایران تغییر دادهاند و تصریح کردهاند که در برابر حملات ترکیبی دشمن، از جمله جنگ اقتصادی، شناختی و رسانهای نیز آماده مقابله هستند. این پیام در کنار موضع فرمانده کل ارتش قرار میگیرد. سرلشکر امیر حاتمی نیز در پیامی به مناسبت هفته دفاع مقدس اعلام کرده است که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در جنگهای تحمیلی ۱۲ و ۴۰ روزه جلوههای دیگری از اقتدار، انسجام و آمادگی خود را به نمایش گذاشتند و تعرض به امنیت و تمامیت ارضی ایران اسلامی با پاسخی قاطع و پشیمانکننده مواجه خواهد شد.
ابتکار عمل در گروی محاسبه پاسخ
در ادبیات نظامی، بازدارندگی زمانی معنا پیدا میکند که طرف مقابل نهفقط توان ضربهزدن بلکه دامنه و هزینه پاسخ را نیز در محاسبات خود وارد کند. پیامهای اخیر تهران دقیقا بر همین نقطه متمرکز است. سخنگوی سپاه از تغییر جغرافیا، سلاح و اهداف سخن میگوید. ستاد کل از آمادگی همه اجزای نیروهای مسلح برای وارد کردن شکستهای بیشتر میگوید و فرمانده کل ارتش از پاسخ قاطع و پشیمانکننده سخن به میان میآورد. در نتیجه، اگر واشنگتن تصور کند میتواند با تکرار الگوی قبلی، جنگ را در همان محدوده و با همان قواعد ادامه دهد، با موضع رسمی اعلامشده از سوی تهران فاصله خواهد داشت. از این منظر، تهدیدات تازه آمریکا با یک پرسش جدی مواجهند: اگر جنگ دوباره آغاز شود، آیا واشنگتن قادر خواهد بود دامنه آن را همانگونه که خود طراحی کرده کنترل کند؟
جنگی که جغرافیایش دیگر ثابت نیست
در مرحله قبلی جنگ، بخشی از محاسبات آمریکا بر این فرض استوار بود که برتری فناوری، توان هوایی و شبکه گسترده پایگاهها میتواند میدان را کنترل کند اما گزارشهای منتشرشده درباره آسیب دیدن پایگاهها و تجهیزات آمریکایی و همچنین مواضع رسمی ایران نشان میدهد که تهران تلاش دارد این محاسبه را تغییر دهد. محبی در پایانبندی این بخش از سخنان خود صریحتر از همیشه گفت: «ما قطعا جغرافیای جنگ را تغییر خواهیم داد.»
این جمله در کنار اعلام آمادگی برای سلاحهای جدید، اهداف جدید و یک جنگ طولانیمدت، پیام مشخصی برای مرحله بعدی مناقشه دارد: تهران نمیخواهد در صورت آغاز حمله جدید، در زمینی که طرف مقابل طراحی کرده بازی کند. اکنون خلیج فارس، تنگه هرمز، پایگاههای منطقهای، مسیرهای انرژی، عمق عملیاتی و زیرساختهای نظامی، همگی بخشی از محاسبات امنیتی جدید میدان شدهاند. همزمان، ادامه تهدیدات متقابل ایران و آمریکا و کاهش شدید تردد کشتیها در تنگه هرمز نشان میدهد که بحران همچنان آثار منطقهای و بینالمللی دارد.بدین ترتیب، پیام تهران را میتوان در یک گزاره خلاصه کرد: ایران خود را برای جنگ آماده میداند اما جنگ بعدی را الزاما جنگ قبلی نمیداند.
