رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بر همکاری پنج کشور ساحلی برای حفاظت از دریای خزر تأکید کرد.
به گزارش خبرگزاری مهر، در مراسم افتتاحیه هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران ضمن خیر مقدم به مقامات و نمایندگان کشورهای عضو کنوانسیون تهران، نمایندگان سازمان ملل متحد و سازمانهای بینالمللی، سفرا، مسئولان دستگاههای اجرایی، استادان، کارشناسان، نمایندگان سازمانهای مردمنهاد و رسانه ها، میزبانی تهران از این اجلاس را فرصتی برای تجدید عهد مشترک در زمینه حفاظت از دریای خزر و تقویت همکاریهای منطقهای دانست.
وی با اشاره به اهمیت دریای خزر اظهار کرد: خزر صرفاً یک پهنه آبی نیست، بلکه میراث مشترک، اکوسیستمی بههمپیوسته و سرمایهای حیاتی برای نسلهای امروز و آینده است.
وی افزود: این پهنه منحصر بهفرد با تنوع زیستی ارزشمند خود، زیستگاه گونههایی همچون فوک خزری و یکی از مهمترین زیستبومهای تولیدمثل ماهیان خاویاری جهان است و در پیرامون آن نیز میلیونها انسان زندگی، معیشت و آینده خود را به سلامت و پایداری این دریا پیوند زدهاند.
حفاظت از خزر، مسئولیتی فرامرزی
انصاری با تأکید بر اینکه حفاظت از خزر بیش از هر زمان دیگری یک مسئولیت مشترک و فرامرزی است، گفت: آلودگیهای ناشی از منابع خشکی، فعالیتهای تخریبکننده زیستگاهها، فشار بر منابع زیستی، تغییر اقلیم و تغییرات سطح آب، چالشهایی نیستند که یک کشور بهتنهایی بتواند با آنها مقابله کند.
وی در ادامه به تجربه ایران در یک سال گذشته اشاره کرد و گفت: جمهوری اسلامی ایران در این مدت با تجاوز ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی مواجه بود و در جریان این تجاوزات، علاوه بر جانباختن رهبر جمهوری اسلامی ایران و زنان، مردان و کودکان، زیرساختها، مراکز علمی و درمانی و میراث تاریخی نیز آسیب دیدند و محیط زیست، مناطق حفاظتشده و برخی الزامات و قواعد بینالمللی محیطزیستی نیز با آسیب مواجه شد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: انفجار مخازن سوخت در تهران و ایجاد آلودگی گسترده و همچنین حملات به تأسیسات نفتی در منطقه عسلویه از مصادیق «اکوساید» یا جنایت محیطزیستی محسوب میشود.
محیط زیست قربانی خاموش جنگها
وی با بیان اینکه تجربه تلخ جنگ و منازعات بار دیگر اهمیت حفاظت از محیط زیست را یادآوری میکند، اظهار کرد: محیط زیست قربانی خاموش جنگهاست و آلودگی آب و خاک، آسیب به زیستگاهها و زیرساختهای محیطزیستی و افزایش فشار بر منابع طبیعی میتواند آثار جنگها را برای سالها و حتی نسلها باقی بگذارد.
انصاری تأکید کرد: از این رو حفاظت از محیط زیست و افزایش تابآوری زیستبومها باید بخشی جداییناپذیر از تلاشهای کشورها برای صلح، امنیت و توسعه پایدار باشد.
وی با اشاره به پیشینه کنوانسیون تهران گفت: در سال ۲۰۰۳، پنج کشور ساحلی شامل جمهوری آذربایجان، جمهوری اسلامی ایران، جمهوری قزاقستان، روسیه و ترکمنستان با امضای کنوانسیون تهران، چارچوب حقوقی منطقهای مشترکی را برای حفاظت از دریای خزر بنیان گذاشتند، این اقدام فراتر از امضای یک سند بینالمللی بود و بیانگر اراده مشترک پنج کشور برای همکاری در حفاظت از یک اکوسیستم مشترک به شمار میرفت.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: طی بیش از دو دهه، همکاری کشورهای ساحلی در زمینههایی مانند مقابله با آلودگی نفتی، حفاظت از تنوع زیستی و ارزیابی اثرات محیطزیستی فرامرزی توسعه یافته است، اما امروز باید گام دیگری برداشته شود.
وی تصریح کرد: باید از تعهد به اقدام، از اطلاعات پراکنده به دادههای مشترک، از پایشهای ملی به پایشهای هماهنگ منطقهای و از واکنش به بحران به پیشگیری و آمادگی مشترک حرکت کنیم.
وی یکی از پیامهای محوری این اجلاس را در عبارت «پنج کشور، یک اکوسیستم، یک آینده» خلاصه کرد و گفت: این عبارت صرفاً نمادین نیست، پنج کشور بیانگر مسئولیت مشترک ما، یک اکوسیستم بیانگر واقعیت علمی پیوستگی دریای خزر و آینده مشترک، یادآور مسئولیتی است که در برابر نسلهای آینده بر عهده داریم.
انصاری تأکید کرد: سرنوشت خزر را نمیتوان در مرزهای سیاسی تقسیم کرد، جریانهای آبی، گونههای زیستی، آلودگیها و تغییر اقلیم تابع مرزهای سیاسی نیستند و از این رو آینده خزر نیز نمیتواند پنج آینده جداگانه باشد، بلکه آینده خزر، آینده مشترک همه کشورهای ساحلی است.
وی با اشاره به نقش علم و فناوری در ساخت آینده مشترک خزر گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری برای ساخت این آینده مشترک به علم و فناوری نیاز داریم.
به گفته وی، فناوریهای نوین سنجش از دور، پایش ماهوارهای، سامانههای هوشمند محیطزیستی، مدلسازی اکولوژیک، پایگاههای داده مشترک و ابزارهای نوین تحلیل و پیشبینی، فرصتهای ارزشمندی برای شناخت دقیقتر تغییرات و واکنش سریعتر به تهدیدهای دریای خزر فراهم میکنند.
معاون رئیس جمهور افزود: از همین رو پیام دیگر این اجلاس میتواند این باشد که «در کنار هم و با کمک علم و فناوری برای حفظ اکوسیستم دریای خزر و ساخت فردایی پایدارتر» حرکت کنیم، پیامی که باید به یک رویکرد عملی تبدیل شود.
وی تأکید کرد: باید تبادل دادههای علمی، نظامهای مشترک پایش، ارزیابی منظم وضعیت اکوسیستم، آمادگی مشترک برای مقابله با حوادث آلودگی، حفاظت از تنوع زیستی و کاهش ورود آلایندهها به دریا بیش از پیش تقویت شود.
انصاری با اشاره به لازمالاجرا شدن پروتکل ارزیابی اثرات محیطزیستی فرامرزی در نوامبر ۲۰۲۵ گفت: این پروتکل، چارچوب همکاری کشورهای ساحلی را برای ارزیابی پیامدهای احتمالی پروژهها و فعالیتهای دارای آثار فرامرزی تقویت میکند.
وی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست دو هدف متعارض نیستند، بلکه توسعه پایدار زمانی محقق میشود که فعالیتهای اقتصادی با ظرفیت اکولوژیک طبیعت و منافع بلندمدت منطقه هماهنگ باشد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: از این منظر، علم، داده و ارزیابیهای محیطزیستی باید در مرکز تصمیمگیریهای مرتبط با دریای خزر قرار گیرند و دانشگاهها، مراکز پژوهشی، سازمانهای مردمنهاد و جوامع محلی نیز باید نقش مؤثرتری در این فرآیند ایفا کنند.
وی با تأکید بر مسئولیت کشورهای ساحلی در قبال نسلهای آینده اظهار کرد: مسئولیت ما تنها در برابر نسل حاضر نیست، بلکه ما امانتدار دریایی هستیم که باید سالمتر، پایدارتر و تابآورتر به نسلهای آینده تحویل داده شود.
انصاری ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران آمادگی خود را برای تعمیق همکاری با کشورهای ساحلی، دبیرخانه کنوانسیون تهران، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، نهادهای علمی و پژوهشی و سایر شرکای منطقهای و بینالمللی اعلام میکند.
وی ابراز امیدواری کرد: تصمیمات هفتمین اجلاس کنفرانس اعضای متعاهد کنوانسیون تهران، علاوه بر بیانگر اراده سیاسی مشترک کشورهای ساحلی، به نقشه راهی روشن برای اجرای اقدامات عملی و قابل سنجش در زمینه حفاظت از دریای خزر تبدیل شود.
وی از کشورهای ساحلی، دبیرخانه کنوانسیون تهران، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، کارشناسان، محققان، سازمانهای مردمنهاد، جوامع محلی، رسانه و همه نهادهایی که طی بیش از دو دهه در مسیر حفاظت از این میراث مشترک تلاش کردهاند، صمیمانه قدردانی کرد و گفت: امیدواریم دریای خزر برای امروز، فردا و نسلهای آینده، سالم، پویا، پایدار و تابآور باقی بماند.
