وزیر آموزش‌وپرورش از تشکیل شش قطب پژوهشی، بازنگری در هیئت‌های اندیشه‌ورز و اجرای برنامه تربیت پژوهشگر در مدارس خبر داد.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وزارت آموزش و پرورش، علیرضا کاظمی وزیر آموزش‌وپرورش، صبح امروز یکشنبه ۱۷ آبان ماه در جمع‌بندی نشست شورای سیاست‌گذاری و هماهنگی پژوهش و تحقیقات این وزارتخانه و پس از استماع گزارش رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش و مدیران استان‌ها، بر ضرورت تحول در ساختار و شیوه فعالیت‌های پژوهشی، تقویت هیئت‌های اندیشه‌ورز و گسترش شبکه‌های علمی و تحقیقاتی در سطح مدارس و مناطق تأکید کرد.
وی با قدردانی از تلاش‌های رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش، همکاران این مجموعه، رؤسای گروه‌های پژوهش استان‌ها و اعضای شورای هماهنگی و سیاست‌گذاری، اظهار کرد: با وجود اقدامات انجام‌شده، ضرورت دارد در زمینه هیئت‌های اندیشه‌ورز به یک درک مشترک و همگرایی لازم برسیم و برای ارتقای کیفیت و اثربخشی فعالیت این هیئت‌ها اقدامات جدی‌تری صورت گیرد.
کاظمی با تبیین فلسفه شکل‌گیری هیئت‌های اندیشه‌ورزی، گفت: هوشمندی و توانمندی یک مدیر به این است که در کنار خود مجموعه‌ای از افراد هوشمند، توانمند و صاحب‌نظر داشته باشد.
وی افزود: فلسفه اصلی تشکیل هیئت‌های اندیشه‌ورز، بهره‌گیری از عقل، خرد، دانش و نگاه دیگران در مسیر تحقق اهداف سازمانی است. ما در ساختارهای مدیریتی بسیاری از مسائل را نمی‌بینیم و از زوایای مختلف به موضوعات توجه نداریم؛ بنابراین نیازمند افرادی هستیم که از منظرهای متفاوت به مسائل آموزش‌وپرورش نگاه کنند.
وزیر آموزش‌وپرورش هیئت‌های اندیشه‌ورز را یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های اجتماعی و شبکه‌های ارتباطی این وزارتخانه دانست و تصریح کرد: این هیئت‌ها فرصتی فراهم می‌کنند تا ایده‌ها، طرح‌ها و دیدگاه‌های مدیران در معرض نقد و بررسی صاحب‌نظران قرار گیرد و با کاهش خطاهای تصمیم‌گیری، کیفیت سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی ارتقا یابد.
وی با تأکید بر ضرورت تبدیل این موضوع به یک گفتمان فراگیر در آموزش‌وپرورش، خاطرنشان کرد: چارچوب و دستورالعمل برای فعالیت این هیئت‌ها لازم است، اما نباید تصور شود که فعالیت‌ها صرفاً باید در محدوده بخشنامه‌ها باقی بماند. اگر آیین‌نامه موجود نیازمند اصلاح و بازنگری است، این موضوع باید در دستور کار قرار گیرد.
ضرورت بازنگری در ساختار دبیرخانه هیئت‌های اندیشه‌ورز
کاظمی از رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش خواست شبکه هیئت‌های اندیشه‌ورز و دبیران آن‌ها در استان‌ها را به‌صورت دقیق شناسایی و ارزیابی کند و گفت: لازم است گزارشی تحلیلی از وضعیت این هیئت‌ها، ترکیب اعضا، جایگاه دبیران و میزان فعالیت آن‌ها تهیه شود تا در شورای معاونان و نشست مدیران کل استان‌ها مطرح و درباره آن تصمیم‌گیری شود.
وی با تأکید بر اهمیت انتخاب افراد صاحب‌نظر برای مسئولیت دبیرخانه این هیئت‌ها، افزود: دبیر هیئت اندیشه‌ورز باید از جایگاه علمی، تخصصی و مدیریتی مناسبی برخوردار باشد و بتواند مرجعیت لازم را برای هدایت فعالیت‌های تخصصی داشته باشد. بر همین اساس، پیشنهاد می‌شود این مسئولیت به یکی از معاونان یا مشاوران دارای صلاحیت واگذار شود و دبیرخانه نیز در مجموعه کارگروه تحقیق و پژوهش مستقر باشد.
وزیر آموزش‌وپرورش همچنین پیشنهاد کرد: پس از تعیین دبیران، دوره‌های توجیهی و آموزشی به‌صورت وبیناری برای آنان برگزار شود تا ضمن ایجاد درک مشترک از مأموریت‌ها، زمینه فعالیت منسجم‌تر هیئت‌های اندیشه‌ورز فراهم شود.
تشکیل شش قطب پژوهشی با دبیرخانه‌های تخصصی
کاظمی با استقبال از پیشنهاد قطب‌بندی فعالیت‌های پژوهشی استان‌ها، این رویکرد را اقدامی مؤثر برای استفاده از ظرفیت‌های استانی و تبدیل آموزش‌وپرورش به یک سازمان یادگیرنده دانست.
وی پیشنهاد کرد: برای هر یک از شش قطب پژوهشی، دبیرخانه موضوعی تخصصی تشکیل شود تا هر قطب علاوه بر هماهنگی فعالیت‌های منطقه‌ای، مسئولیت راهبری یک محور مشخص پژوهشی را در سطح کشور بر عهده بگیرد.
وزیر آموزش‌وپرورش در توضیح این پیشنهاد گفت: برای مثال، می‌توان یکی از قطب‌ها را مسئول راهبری تخصصی برنامه معلم پژوهنده کرد تا تمام فعالیت‌های مرتبط با این موضوع در سطح کشور با تمرکز و هماهنگی بیشتری دنبال شود.
وی افزود: دبیرخانه‌های تخصصی می‌توانند به‌صورت چرخشی و سالانه در استان‌های مختلف مستقر شوند. این جابه‌جایی موجب افزایش مشارکت استان‌ها، انتقال تجربه، یادگیری متقابل و تقویت ظرفیت‌های علمی و اجرایی مناطق خواهد شد.
کاظمی تأکید کرد: این ساختار باید پس از بررسی و تکمیل کارشناسی، به‌گونه‌ای طراحی شود که کارکردهای بیشتری برای قطب‌های پژوهشی تعریف و ظرفیت‌های استان‌ها به شکل مؤثرتری فعال شود.
برنامه تربیت پژوهشگر باید عملیاتی و مدرسه‌محور باشد
وزیر آموزش‌وپرورش با تأکید بر ضرورت بازنگری در برنامه تربیت پژوهشگر، خواستار تدوین یک برنامه عملیاتی منسجم، روشن و قابل ارزیابی برای این طرح شد.
کاظمی با اشاره به نقش کلیدی مناطق و مدارس در تحقق این برنامه افزود: بخش اصلی مسئولیت تربیت پژوهشگر بر عهده افرادی است که در مناطق با مدیران مدارس و معلمان ارتباط مستقیم دارند. برگزاری دوره‌های آموزشی در سطح ملی زمانی ارزش افزوده واقعی ایجاد می‌کند که در نهایت در مدرسه اتفاقی ملموس رخ دهد.
وی تأکید کرد: باید یک برنامه عملیاتی منسجم طراحی شود تا تربیت پژوهشگر از سطح آموزش‌های نظری و دوره‌های تخصصی فراتر رفته و به تغییر رفتار، ارتقای مهارت و تقویت فعالیت‌های پژوهشی در مدارس منجر شود.
کاظمی با اشاره به موضوع تغییر ساختار وزارت آموزش‌وپرورش و پیگیری استقلال پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش، اظهار کرد: پس از مشخص شدن ساختار جدید، باید برنامه تربیت پژوهشگر نیز با رویکردی قوی‌تر، جامع‌تر و متناسب با شرایط جدید طراحی و دنبال شود.
وی ابراز امیدواری کرد :پیگیری‌های انجام‌شده در زمینه اصلاح ساختار و تقویت جایگاه پژوهشگاه هرچه سریع‌تر به نتیجه برسد.
کاهش فاصله عملکرد پژوهشی استان‌ها؛ مطالبه جدی وزارت آموزش‌وپرورش
وزیر آموزش‌وپرورش گفت: انتظار این است که فاصله عملکرد استان‌ها با میانگین فعالیت‌های پژوهشی به سطح قابل قبولی برسد.
وی با تأکید بر نقش مدیران کل و رؤسای گروه‌های پژوهش استان‌ها، افزود: بخش مهمی از این مسئله به میزان اهتمام مدیریتی بازمی‌گردد. اگر رئیس گروه پژوهش استان فعال و پیگیر باشد، قطعاً می‌تواند توجه و حمایت مدیرکل را نیز جلب کند.
کاظمی با اشاره به نزدیک شدن هفته پژوهش، خواستار برنامه‌ریزی جدی استان‌ها برای اجرای فعالیت‌های پژوهشی و تجلیل از پژوهشگران شد و تأکید کرد: لازم است گزارش عملکرد استان‌ها با دقت بررسی و زمینه کاهش فاصله میان استان‌ها در شاخص‌های پژوهشی فراهم شود.
پژوهش باید به مسائل واقعی آموزش‌وپرورش پاسخ دهد
وزیر آموزش‌وپرورش در ادامه، یکی از انتظارات مهم خود از حوزه‌های ستادی، مناطق و استان‌ها را ارائه طرح‌های پژوهشی فوری و بنیادی برای حل مسائل واقعی نظام تعلیم و تربیت عنوان کرد.
وی با تأکید بر اینکه آموزش‌وپرورش با مسائل متعدد و متنوعی مواجه است، گفت: باید مسائل اصلی هر حوزه شناسایی و برای هر یک راهکارهای علمی و پژوهشی ارائه شود. پژوهش نباید صرفاً به تولید گزارش محدود بماند، بلکه باید در حل مسائل و اصلاح برنامه‌های اجرایی نقش مستقیم داشته باشد.
کاظمی با اشاره به ضرورت ارزیابی طرح‌های مهم وزارتخانه، افزود: پژوهشگران باید علاوه بر بررسی امکان اجرای طرح‌های جدید، اثربخشی برنامه‌هایی را که هم‌اکنون در مدارس اجرا می‌شوند نیز ارزیابی کنند.
وی طرح‌هایی همچون «هر دانش‌آموز یک مهارت»، «حامی» در دوره ابتدایی، برنامه‌های عملیاتی حوزه‌های مختلف آموزشی، هنرستان‌های جوار صنعت و به‌روزرسانی برنامه‌های درسی رشته‌های فنی‌وحرفه‌ای را از جمله موضوعاتی دانست که باید به‌صورت جدی در دستور کار پژوهشگاه و کمیته‌های پژوهشی قرار گیرند.
وزیر آموزش‌وپرورش تصریح کرد: برای هر یک از این برنامه‌ها باید مشخص شود که آیا طرح از نظر علمی و اجرایی قابلیت تحقق دارد، چه موانعی در مسیر اجرای آن وجود دارد و میزان اثربخشی آن در عمل چقدر است.
کاظمی ضمن قدردانی از تلاش‌های پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش، مسئولان پژوهشی استان‌ها و اعضای شورای سیاست‌گذاری و هماهنگی پژوهش و تحقیقات ، بر ضرورت تقویت پیوند میان پژوهش، سیاست‌گذاری و اجرا تأکید کرد و خواستار آن شد که نتایج مطالعات علمی به‌صورت مستقیم در تصمیم‌گیری‌ها و بهبود کیفیت فعالیت‌های آموزشی و تربیتی مدارس مورد استفاده قرار گیرد.
