البرز _ شهروندان فردیس پس از رایگان شدن اتوبوس‌های کرج و کمالشهر، خواهان خدمات مشابه هستند؛ مطالبه‌ای که هنوز میان موافقت شورا و مخالفت شهردار بلاتکلیف مانده است.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها، حمیدرضا عبدالمنافی: رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی در کرج و کمالشهر، مطالبه شهروندان فردیس برای برخورداری از خدمات مشابه را افزایش داده است؛ مطالبه‌ای که با توجه به رفت‌وآمد روزانه بخشی از ساکنان فردیس به کرج برای اشتغال و تحصیل، اهمیت بیشتری پیدا کرده و حالا به یکی از موضوعات مورد اختلاف در مدیریت شهری فردیس تبدیل شده است.
در حالی که برخی اعضای شورای اسلامی شهر فردیس از برنامه‌ریزی برای رایگان‌سازی اتوبوس‌ها تا پایان سال جاری خبر می‌دهند، شهردار فردیس با این طرح موافق نیست و معتقد است حذف درآمد حاصل از دریافت کرایه، در میان‌مدت و بلندمدت می‌تواند مدیریت شهری را با چالش‌های مالی و هزینه‌های نگهداری ناوگان مواجه کند؛ اختلاف دیدگاهی که تعیین تکلیف آن برای شهروندانی که هر روز هزینه رفت‌وآمد می‌پردازند، اهمیت دارد.
رایگان شدن اتوبوس‌های کرج و مطالبه شهروندان فردیس
شهرداری کرج از مردادماه امسال اجرای طرح رایگان‌سازی حمل‌ونقل عمومی را در دستور کار قرار داد و استفاده از اتوبوس‌های شهری را برای شهروندان بدون دریافت کرایه امکان‌پذیر کرد. پس از آن، کمالشهر نیز به سمت رایگان‌سازی خدمات حمل‌ونقل عمومی حرکت کرد تا موضوع استفاده رایگان از ناوگان اتوبوسرانی به یکی از مطالبات شهروندان در شهرهای اطراف کرج تبدیل شود.
در این میان، فردیس به دلیل پیوندهای روزانه اقتصادی و شغلی با کرج، بیش از برخی شهرهای دیگر تحت تأثیر این موضوع قرار دارد. تعداد قابل توجهی از ساکنان فردیس برای رسیدن به محل کار خود در کرج از ناوگان حمل‌ونقل عمومی استفاده می‌کنند و بخشی از مسیر رفت‌وآمد آنان از محدوده پل شهید سلطانی می‌گذرد؛ مسیری که مرز ارتباطی دو شهر محسوب می‌شود.
تفاوت در سیاست‌های حمل‌ونقل عمومی دو شهر، این پرسش را برای شهروندان فردیس ایجاد کرده است که چرا مسافری که در کرج از اتوبوس رایگان استفاده می‌کند، برای طی کردن بخش دیگری از مسیر در محدوده فردیس باید کرایه بپردازد؟
این مطالبه در شرایطی مطرح می‌شود که هزینه‌های روزانه رفت‌وآمد برای خانوارها اهمیت دارد و استفاده از حمل‌ونقل عمومی یکی از راه‌های مدیریت مخارج زندگی شهری به شمار می‌رود. از همین رو، رایگان شدن اتوبوس‌ها صرفاً یک تصمیم اجرایی در حوزه حمل‌ونقل نیست، بلکه می‌تواند به موضوعی مرتبط با عدالت در دسترسی به خدمات شهری نیز تبدیل شود.
شهروندان فردیس خواهان برخورداری از خدمات مشابه کرج هستند
مرتضی محمدی، یکی از شهروندان فردیس که برای رسیدن به محل کار خود هر روز از فردیس به کرج رفت‌وآمد می‌کند، از جمله افرادی است که تفاوت سیاست حمل‌ونقل عمومی دو شهر را تجربه می‌کند.
وی برای رسیدن به محل کار خود از اتوبوس استفاده می‌کند، اما معتقد است در بخشی از مسیر که در محدوده فردیس قرار دارد، باید هزینه پرداخت کند؛ در حالی که با ورود به محدوده کرج، امکان استفاده رایگان از اتوبوس را دارد.
مطالبه این شهروند در واقع بازتاب مسئله‌ای است که برای بخشی از مسافران بین‌شهری در محدوده فردیس و کرج وجود دارد؛ افرادی که مسیر روزانه آنها از دو محدوده مدیریت شهری عبور می‌کند، اما سیاست دریافت کرایه در تمام طول مسیر یکسان نیست.
مریم اکبری، دیگر شهروندی که در این گزارش با او گفت‌وگو با خبرگزاری مهر شده نیز از زاویه‌ای مشابه به موضوع حمل‌ونقل رایگان نگاه دارد. تجربه شهروندانی مانند محمدی و اکبری نشان می‌دهد رایگان شدن اتوبوس‌ها در شهرهای همجوار، انتظارات عمومی از مدیریت شهری فردیس را افزایش داده است.
با این حال، پاسخ به این مطالبه تنها به اعلام موافقت یا مخالفت با رایگان‌سازی محدود نمی‌شود و نیازمند بررسی توان مالی شهرداری، تعداد ناوگان، هزینه‌های بهره‌برداری و چگونگی تأمین منابع جایگزین است.
رئیس شورای شهر فردیس: برای رایگان‌سازی اتوبوس‌ها برنامه داریم
سیدحمید یعقوبی، رئیس شورای اسلامی شهر فردیس، در گفتگو با خبرگزاری مهر درباره مطالبه شهروندان برای رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی و برنامه مدیریت شهری در این زمینه گفت: اتوبوس‌هایی که خریداری شده‌اند، از محل مالیات مردم تأمین شده‌اند و مدیریت شهری نیز رقم قابل توجهی بابت استفاده از حمل‌ونقل عمومی از شهروندان دریافت نمی‌کند.
وی با اشاره به اینکه حتی همین مبلغ جزئی دریافتی از مسافران نیز می‌تواند در مقطعی حذف شود، از بررسی امکان رایگان‌سازی استفاده از اتوبوس‌های شهری خبر داد.
اظهارات رئیس شورای شهر فردیس نشان می‌دهد که موضوع رایگان‌سازی حمل‌ونقل عمومی در سطح شورا مورد توجه قرار گرفته و دست‌کم بخشی از اعضای مدیریت شهری، حذف هزینه استفاده از اتوبوس‌ها را به‌عنوان راهکاری برای پاسخ به مطالبه شهروندان دنبال می‌کنند.
مصطفی رشیدی، عضو شورای اسلامی شهر فردیس نیز با اشاره به اتوبوس‌های برقی خریداری‌شده برای ناوگان شهری اظهار کرد: این اتوبوس‌ها با استفاده از منابع حاصل از مالیات و عوارض پرداختی مردم تأمین شده‌اند و در برنامه مدیریت شهری قرار دارد که امکان استفاده رایگان از آنها برای شهروندان فراهم شود.
وی ابراز امیدواری کرد که تا پایان سال جاری، اتوبوس‌های موردنظر به‌صورت رایگان در اختیار مردم قرار بگیرند.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که شهروندان فردیس همچنان منتظر تعیین تکلیف نهایی این برنامه هستند و مشخص نیست رایگان‌سازی قرار است تمام ناوگان اتوبوسرانی را شامل شود یا صرفاً اتوبوس‌های برقی و بخشی از خطوط شهری را در بر بگیرد.
شهردار فردیس: با رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی مخالفم
در مقابل دیدگاه رئیس و عضو شورای شهر، محمدرضا احمدی‌نژاد، شهردار فردیس، با رایگان‌سازی حمل‌ونقل عمومی موافق نیست و معتقد است چنین تصمیمی می‌تواند در میان‌مدت و بلندمدت مشکلاتی را برای مدیریت شهری ایجاد کند.
وی درباره دلایل مخالفت خود با رایگان شدن اتوبوس‌ها اظهار کرد: «موضوع رایگان کردن از این باب مخالف هستم که در درازمدت یا میان‌مدت مدیریت شهری را دچار چالش خواهد کرد.»
شهردار فردیس با اشاره به وضعیت فعلی ناوگان اتوبوسرانی و هزینه‌های نگهداری آن افزود: در شرایط کنونی، ناوگان اتوبوسرانی نسبتاً جدید است و ممکن است هزینه‌های نگهداری آن چندان زیاد نباشد، اما با افزایش عمر اتوبوس‌ها، هزینه تعمیرات و نگهداری نیز افزایش پیدا می‌کند.
احمدی‌نژاد با تأکید بر اینکه حمل‌ونقل عمومی در شهرداری‌ها اساساً با دریافت یارانه اداره می‌شود، توضیح داد: شهرداری‌ها در حال حاضر نیز حداقل هزینه را از شهروندان دریافت می‌کنند و اگر همین درآمد محدود نیز حذف شود، کسری درآمد شهرداری را به دنبال خواهد داشت.
وی ادامه داد: افزایش هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری اتوبوس‌ها در آینده می‌تواند مدیریت شهری را ناچار کند بخشی از اعتبارات سایر حوزه‌ها را به حمل‌ونقل عمومی اختصاص دهد.
دیدگاه شهردار فردیس بر یک مسئله اقتصادی در مدیریت ناوگان شهری متمرکز است؛ اینکه رایگان شدن خدمات برای شهروندان، به معنای رایگان بودن هزینه ارائه آن خدمات برای شهرداری نیست و هزینه خرید، تعمیر، نگهداری و بهره‌برداری از اتوبوس‌ها همچنان باید از محل منابع عمومی تأمین شود.
رایگان سازی؛ مطالبه اجتماعی یا چالش مالی شهرداری؟
اختلاف دیدگاه مطرح‌شده میان اعضای شورای شهر و شهردار فردیس را می‌توان از دو منظر متفاوت بررسی کرد. از یک سو، شهروندان انتظار دارند با توجه به اجرای طرح حمل‌ونقل رایگان در کرج و کمالشهر، امکان استفاده از خدمات مشابه در فردیس نیز برای آنها فراهم شود؛ به‌ویژه افرادی که هر روز برای اشتغال و انجام امور روزمره میان این شهرها رفت‌وآمد می‌کنند.
از سوی دیگر، مدیریت شهری باید پیش از اجرای چنین طرحی، منابع مالی پایدار و سازوکار جبران هزینه‌های آن را مشخص کند. اتوبوسرانی شهری تنها به خرید اتوبوس محدود نیست و هزینه‌هایی مانند تأمین قطعات، تعمیرات، دستمزد رانندگان، سوخت یا انرژی مصرفی و نگهداری مستمر ناوگان را نیز شامل می‌شود.
در چنین شرایطی، رایگان‌سازی بدون پیش‌بینی منابع جایگزین می‌تواند در آینده بر کیفیت خدمات اثر بگذارد؛ موضوعی که شهردار فردیس نیز در اظهارات خود به آن اشاره کرده است. در مقابل، حذف کرایه می‌تواند هزینه رفت‌وآمد بخشی از شهروندان را کاهش دهد و استفاده از حمل‌ونقل عمومی را برای آنان تسهیل کند.
نکته قابل توجه این است که هر دو دیدگاه مطرح‌شده، از یک مسئله مشترک آغاز می‌شوند: استفاده شهروندان از ناوگان عمومی و تأمین هزینه‌های آن. اختلاف اصلی بر سر شیوه تأمین این هزینه‌ها و نحوه اجرای طرح رایگان‌سازی است.
از این منظر، انتظار می‌رود شورای شهر و شهرداری فردیس به جای باقی ماندن موضوع در سطح موافقت و مخالفت، درباره ابعاد اجرایی آن به جمع‌بندی برسند؛ از جمله اینکه رایگان‌سازی برای تمام خطوط انجام شود یا به‌صورت مرحله‌ای، ابتدا در خطوط پرتردد و مسیرهای منتهی به کرج اجرا شود.
همچنین انتشار برآورد مالی اجرای طرح، تعداد اتوبوس‌های مشمول، میزان درآمد فعلی حاصل از دریافت کرایه و منابع احتمالی جبران این درآمد می‌تواند به شفاف شدن موضوع برای شهروندان کمک کند.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا وعده رایگان شدن اتوبوس‌های فردیس تا پایان سال جاری به مرحله اجرا می‌رسد یا نگرانی‌های مالی شهرداری مانع تحقق این مطالبه خواهد شد؟ پاسخ به این پرسش، به تصمیم نهایی مدیریت شهری و مشخص شدن منابع موردنیاز برای اجرای طرح بستگی دارد.
