دوره قاجار
-
حوادث

اولین سلاح گرم ایران چه بود؟
حوادث رکنا: در دورانی که صحبت از سلاحهای دقیق لیزری و کاربرد رایانه در میدان نبرد است، مطالعه درباره سلاحی به نام “زنبورک” که بر پشت شتر حمل میشده، میتواند جذاب و جالب توجه باشد. به گزارش رکنا،تصورش را بکنید، شتری که باید سر خود را پایین میگرفته تا گلوله او را هلاک نکند، و البته گاهی هم شتر عصبانی میشد و سوار خود یعنی زنبورکچی را به دیار باقی میفرستاد! این سلاح، که روزی در میدانهای نبرد غوغا به…
-
فرهنگ

رقابت تاریخی چای و قهوه در ایران!
استقبال جوانترها از نوشیدن قهوه و افزایش تعداد قهوهفروشیها در سالهای اخیر یادآور یک رقابت تاریخی میان چای و قهوه در ایران است؛ روزگاری بود که ایرانیها قهوه مینوشیدند و بعد چای آمد و در رقابتی طولانی بساط قهوه را جمع کرد. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: مصرف قهوه در ایران سابقهای ۵۰۰ ساله دارد و داستانش این است: «در دوره صفویه پیش از آنکه چای در ایران شناخته شود، قهوه شناخته شده بود. قهوه در جهان اسلام…
-
فرهنگ

«ابوموسی» نامی که انگلیسی ها روی جزیره ایرانی گذاشتند
اینکه نام جنوبیترین جزیره ایرانی خلیج فارس، ابوموسی باشد یا بوموسی شاید برای خیلیها مهم نباشد، ولی وقتی بدانیم نام این جزیره را انگلیسیها تغییر دادهاند مسأله جالب میشود و باید دید واقعا ماجرا چیست و چرا. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: داستان اینکه نام ابوموسی از کجا آمده، این است که از اواخر دوره قاجار بریتانیا جزایر سهگانه ایران شامل تنب بزرگ و تنب کوچک و بوموسی را اشغال کرد و سیاست ایرانزدایی در خلیج فارس را…
-
فرهنگ

«ببر مازندران» را این آقا منقرض کرد
«ظلالسلطان» پسر ناصرالدین قاجار بود و در شکار حیوانات بهقدری افراط کرد که متهم اصلی انقراض چند گونه جانوری در ایران است؛ از جمله ببر مازندران. خودش هم در کتاب «تاریخ سرگذشت مسعودی» نوشته که چه بلایی سر حیات وحش ایران آورد. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: «ظلالسلطان» لقبش بود و اسمش «سلطان مسعود میرزا» بود و چند دهه حاکم اصفهان و مناطق اطرافش بود و به شکار علاقه داشت و قشونی بزرگ برای شکار تدارک دیده بود…
-
فرهنگ

25 هزار تومان جایزه برای دستگیری برادر شاه!
محمدعلی قاجار که استبداد صغیر درست کرد و مجلس را به توپ بست وقتی از سلطنت خلع شد و از ایران تبعید شد یکی بود که مدام در ایران بلوا و شورش میکرد تا وی را بازگرداند؛ برادرش «سالارالدوله» که در ایجاد شورش، سماجت عجیبی هم داشت! گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: محمدعلی قاجار که مشروطه را از اصل و اساس قبول نداشت، پس از فتح تهران توسط مشروطهطلبان از سلطنت خلع شد و از ایران اخراج شد؛…
-
فرهنگ

تیم ملی فوتبال؛ وقتی ۱۱ ـ هیچ میباختیم!
ایرانیها از اواخر دوره قاجار که با فوتبال آشنا شدند خیلی زود عاشقش شدند؛ ولی خیلی طول کشید تا فدراسیون فوتبال ایران تشکیل شود و خیلی طول کشید تا تیم ملی فوتبال داشته باشیم. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: از سال ۱۳۰۰ و با شروع قرن جدید علاقه ایرانیها به فوتبال زیاد شده بود ولی تیم ملی فوتبال نداشتیم. به جایش وقتی از ایران دعوت میشد تا به مصاف تیم فوتبال سایر کشورها برود یک تیم منتخب و…
-
فرهنگ

جرائمی که طهرانیها مرتکب میشدند!
قدیمها اهالی تهران از همه بیشتر چه جُرمی مرتکب میشدند؟ درباره جرائمی که از پایتختنشینان قاجاری سر میزد اسناد تاریخی متعددی باقی مانده است و رکورددار جرم در طهران قدیم هم «زد و خورد» بود! گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: بخشی از اطلاعاتی که امروزه درباره وقوع جرائم در طهران قدیم در اختیار داریم به «راپورت وقایع مختلفه محلات دارالخلافه» مربوط است و ماجرایش این است که ناصرالدین قاجار دومینبار که به سفر فرنگ رفت برای راهاندازی نظمیه…
-
فرهنگ

«صنعت ایران» و یک مشکل قاجاری!
در دوره قاجار وضعیت صنعت ایران چگونه بود و چه مشکلی داشت؟ «ادوارد پولاک» اتریشی این مشکل را نوشته برای تاریخ؛ «خامفروشی» مشکلی قدیمی در صنعت ایران است که حتی در دوره قاجار هم بود. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: «یاکوب ادوارد پولاک» معلم دارالفنون و پزشک مخصوص ناصرالدین قاجار بود و حدود ۱۰ سال در ایران اقامت داشت. وی در کتاب «ایران و ایرانیان» به شرح و توصیف وضعیت زندگی فردی و اجتماعی ایران از ابعاد مختلف…
-
فرهنگ

شاهنشاه خورشها و نخستین خورش جهان/ «قیمه» از کی غذای نذری محرم شد؟
«خورش قیمه» از کی شد مهمترین غذای نذری در ایام محرم؟ دراینباره روایتهای متفاوت و جالبی وجود دارد؛ نخستین روایت هم اینکه قیمه از دوره قاجار غذای نذری محرم شد؛ چون ایرانیان آن را بسیار لذیذ و «شاهنشاه خورشها» میدانستند. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: قیمه در ایران قدیمیتر از این حرفهاست و در دوره صفویه هم «ژان شاردن»، سیاح فرانسوی آن را دیده و چشیده و دربارهاش نوشته است: «[ایرانیان] گوشت را هرگونه به کار برند، خواه…
-
فرهنگ

خواندنیهای تاریخ| ماجرای ورود «چغندر قند» به ایرانِ عهد قاجار
«چغندر قند» که از آن قند میسازند و یکی از محصولات اساسی کشاورزی و اقتصاد ایران است از کی به ایران آمد؟ اولینبار «ادوارد پولاک» طبیب مخصوص ناصرالدین قاجار بذر چغندر قند را به ایران آورد و کشت آن را رواج داد و قند شد محصول وطنی. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: کشت انواعی از چغندر ازجمله چغندر قرمز در ایران، قرنها سابقه دارد اما نوع امروزی چغندر قند که به کار تولید قند میآید در دوره قاجار از…
-
فرهنگ

غذای 5 هزار ساله ایرانی که به تمام سلیقهها پاسخ میدهد!
«قورمهسبزی» از کی اختراع شد؟ بنا به تحقیقات تاریخی، قورمهسبزی غذایی 2000 تا 5000 ساله است و این یعنی اختراع نشده، بلکه تکامل یافته و «غذای ملی» شده؛ و البته یکی از نمادهای همبستگی فرهنگی و تغذیهای ایرانیها. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: «نجف دریابندری» در «کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز» قورمهسبزی را جزو «خورشهای سبز» قرار داده که اینطورند: «منظور از خورشهای سبز، خورشهایی است که یک پای ثابت آنها را سبزیهایی مانند تره و…
-
فرهنگ

ماجرای نخستین پرواز بالون در تهران که عبارت «فیل هوا کردن» را ساخت
«فیل هوا کردن» از کجا آمد؟ خیلیها نمیدانند که این اصطلاح به نخستین پرواز بالون در تهران مربوط است؛ عهد ناصری بود و بزرگی بالون به فیل تشبیه شد و ماجرایی جالب داشت این کار عجیب فرنگیها پیش چشم مردم سادهدل قاجاری. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: بالون خیلی پیش از عهد ناصری اختراع شده بود ولی در دوره ناصرالدین قاجار یک بالون به تهران آوردند و ماجرایش این بود: «چند نفر خارجی از اتباع فرانسه ادعا کردند…
-
فرهنگ

آن مرد عرقچین به سر که «سیدخندان» شد/ رفیق مشهور مسافران شمیران
مردمدار که باشی و همه را خندان بخواهی ببینی و خدمتگزار مسافران و خستگان که باشی، یک محله به چه بزرگی را به نامت میزنند؛ «سیدخندان» که نامش ماندگار شد در تهران، خودش ماجرایی دارد در تاریخ. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: نامش «سیدجعفر شاه صاحب» بود و «سیدخندان» لقبش بود و به قول مرحوم «سیدمرتضی احمدی» هنرمند و تهرانشناس معاصر در کتاب «پرسه در احوالات تهرون و تهرونیا» اینطور آدمی بود: «مردی بود قدکوتاه و کمی کپُل.…
-
فرهنگ

آن مرد عرقچین بهسر که «سید خندان» شد/ رفیق مشهور مسافران شمیران
مردمدار که باشی و همه را خندان بخواهی ببینی و خدمتگزار مسافران و خستگان که باشی، یک محله به چه بزرگی را به نامت میزنند؛ «سید خندان» که نامش ماندگار شد در تهران، خودش ماجرایی دارد در تاریخ. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: نامش «سیدجعفر شاه صاحب» بود و «سیدخندان» لقبش بود و بهقول «مرتضی احمدی» هنرمند و تهرانشناس معاصر در کتاب «پرسه در احوالات تهرون و تهرونیا» اینطور آدمی بود: «مردی بود قدکوتاه و کمی کپُل. صبور…
-
فرهنگ

خواندنیهای تاریخ| روایت ناصرالدین شاه از دیدار با ملکه ویکتوریا
اگر ناصرالدین قاجار برود کاخ ویندزور به دیدار ملکه ویکتوریا آنجا چه کار میکند؟ خودش در خاطراتش برایمان نوشته است و از الماس کوه نور هم خبر داده و شطرنج هم بازی کرده در مقابل اعیان و اشراف انگلیس و نتیجه را هم گفته که چه شده! گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: ناصرالدین قاجار در نخستین سفر فرنگ، به انگلیس و به دیدار ملکه ویکتوریا رفت و درباره این دیدار نوشت: «در صبح از خواب برخاسته، رفتیم برای…
-
فرهنگ

خواندنیهای تاریخ| بازی عجیب ناصرالدین شاه بهروایت دخترش
«برقبازی» سرگرمی عجیبی بود که ناصرالدین قاجار اختراع کرد؛ با خاموشکردن برق کاخ قاجاری و اعلام آزادی رفتاری کامل. چنین بازی عجیبی حتماً نتایج جالبی هم داشته و البته «تاجالسلطنه» روایت کرده که این بازی، هدف و منظوری هم داشته است. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: «تاجالسلطنه» یکی از دختران ناصرالدین قاجار است که به سبک پدر، خاطره هم نوشته برای آیندگان. یکی از این خاطرات به برقبازی اختصاص دارد که تاجالسلطنه خودش اول تا آخر آن را…
-
فرهنگ

نقش جالب «یخچال» در زندگی ایرانیها!
قدیمها که یخچال نبود ایرانیها در گرمای تابستان آب خنک از کجا میآوردند؟ در حرارت طاقتفرسای شهرهای گرم ایران، نوشیدنی خنک چگونه تهیه میشد؟ پاسخ این است: «یخچال» بود! گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: یخچال برقی را که در دنیا «رفریجراتور» مینامند بیدلیل نیست که ایرانیها یخچال مینامند؛ یخچالهای طبیعی داشتند ایرانیها و یخچالهای دستساز که یخ را چند ماه نگه میداشت و آب و نوشیدنیها و مواد غذایی را تابستانها هم خنک میکرد. یخچالهای طبیعی در شهرهای…
-
فرهنگ

باورتان میشود قدیمها «دندانپزشک دورهگرد» هم داشتیم؟ +تصاویر
دورهگردها امروزه کمیابند، اما روزگاری در ایران دورهگردی خودش یک روش مهم اشتغال بود؛ در دوره قاجار که دورهگردها از کارهای ساده تا پیچیده را انجام میدادند و دندانپزشک دورهگرد هم داشتیم. آلبوم عکس دورهگردهای قاجاری دیدنی است. گروه تاریخ خبرگزاری فارس- امین رحیمی: در دوره قاجار حال و هوای مشاغل چهطوری بود که دورهگردی رواج داشت؟ طبق احصائیه یا همان آمارگیری سال ۱۲۶۲ شمسی، در تهران تعداد شاغلان حدود یکهشتم کل جمعیت بود و «جعفر شهری» در کتاب «تاریخ…
-
فرهنگ

تفرقهاندازی نفتی انگلیس در جنوب ایران/ «شیخ خزعل» و عاقبت خوشخدمتی!
نفت ایران را نخستینبار انگلیسیها کشف و استخراج کردند. آنموقع اگر میخواستند با دولت مرکزی ایران برای منافع و قراردادهای نفتیشان مذاکره کنند، کارشان سخت میشد؛ به جایش تفرقه انداختند و حکومت کردند بر نفت ایران و بر جنوب ایران. گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: سال ۱۲۸۰ شمسی «شیخ خزعل» پس از پدر و برادرش شد حکمران محمره یا همان خرمشهر. رئیس طایفه بود و زمیندار بزرگ بود ولی حاکم خودخوانده نبود و حکم داشت از طرف مظفرالدین…
-
فرهنگ

عملیات بزرگ انگلیس در ایران با مشهورترین کودتاچی تاریخ کشور
۳ اسفند سال ۱۲۹۹ شمسی، رضاخان در ایران کودتا کرد؛ روزهایی بود که انگلیسیها میخواستند حال قاجارها را بگیرند و جای پایشان را در سیاست ایران محکم کنند و کودتایی برپا شد که مسیر تغییر حکومت از قاجار به پهلوی را هموار کرد. همین دیروز|گروه تاریخ خبرگزاری فارس ـ امین رحیمی: ماجرا از آنجا شروع شد که در سال ۱۲۹۸ شمسی، «میرزا حسن خان وثوقالدوله» نخستوزیر وقت با انگلیسیها پنهانی مذاکره کرد و بعد معلوم شد خودش ۲۰۰ هزار تومان…