مهبانگ
-
دانش و فناوری
دانشمندان به کشف راز وجود جهان نزدیک شدند؛ ذره‌ای مرموز که همه‌چیز را تغییر داد
دانشمندان می‌گویند ممکن است دلیل این را که ما اینجا هستیم، یافته باشند. ذره‌ای باستانی که تاکنون به آن بی‌توجهی شده، ممکن است سرنخی از این باشد که چرا اصلاً کیهان وجود دارد. سال‌ها است که پرسشی اساسی ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده است: اینکه ماده چگونه توانست پس از مهبانگ، بر پادماده غلبه کند. نظریه‌های کنونی حاکی از آن‌اند که آنها اصولاً باید پس از انفجاری عظیم، یکدیگر را نابود می‌کردند و کیهانی متشکل از انرژی خالص…
-
دانش و فناوری
کشف قدیمی‌ترین اختروش‌های جهان؛ پنجره‌ای تازه به نخستین روزهای کیهان
اختروش‌ها از درخشان‌ترین اجرام جهان هستند و با نیروی سیاهچاله‌های ابرپرجرم در حال بلعیدن مقادیر عظیم ماده می‌درخشند. برخی از آنها آنقدر پرنورند که از کل کهکشان‌ها درخشان‌تر می‌تابند و به اخترشناسان امکان دیدن آنها را در بیش از ۱۳ میلیارد سال تاریخ کیهانی می‌دهند. به گزارش ایتنا و به نقل از SciTechDaily، اخترشناسان یک گروه پژوهشی بین‌المللی با استفاده از تلسکوپ فضایی اقلیدس، ۳۱ اختروش باستانی از جمله دو نمونه قدیمی‌تر را کشف کرده‌اند که به درک شکل‌گیری…
-
دانش و فناوری
تلسکوپ جیمز وب از هرج‌ومرج کهکشان‌های نوزاد پرده برداشت
گروهی از ستاره‌شناسان با بهره‌گیری از تلسکوپ فضایی جیمز وب، دقیق‌ترین و واضح‌ترین تصویر تا کنون از چگونگی شکل‌گیری کهکشان‌ها در نخستین صدها میلیون سال پس از مهبانگ را ثبت کرده‌اند. به گزارش ایتنا و به نقل از سای‌تک‌دیلی، بر اساس این پژوهش که توسط دانشمندان دانشگاه کمبریج رهبری شده، کهکشان‌های نخستین نه ساختار منظم و مارپیچی امروزی، بلکه توده‌های آشفته و پرهرج‌ومرجی از گاز بودند که پیوسته تحت تأثیر انفجارهای ستاره‌ای و برخوردها تغییر شکل می‌دادند. این…
-
دانش و فناوری
راز آفرینش جهان فاش شد: نوترینوها چرا ماده بر ضد ماده پیروز شد؟
دانشمندان دانشگاه ایندیانا گامی بلند در درک چگونگی پیدایش جهان برداشتند. این پیشرفت از همکاری بی‌سابقه دو تیم پژوهشی بین‌المللی در مطالعه نوترینوها به دست آمد. به گزارش ایتنا و به نقل از سای‌تک‌دیلی، یافته‌ها پژوهشگران را به حل یکی از بزرگترین معماهای علم نزدیک‌تر کرده است: چرا جهان پر از ماده، ستارگان، سیارات و حیات است، نه هیچ. گفتنی است، آزمایش NOvA در آمریکا و T2K در ژاپن داده‌های خود را ترکیب کردند تا رفتار پنهان نوترینوها…
-
دانش و فناوری
دانشمندان نخستین واکنش شیمیایی کیهان را بازآفرینی کردند
نزدیک به ۱۳٫۸ میلیارد سال پیش و بلافاصله پس از مهبانگ، کیهان به توده‌ای داغ و چگال از ذرات بنیادی تبدیل شد. با سرد شدن تدریجی جهان، نخستین اتم‌های هیدروژن و هلیوم تشکیل شدند و زمینه را برای وقوع اولین واکنش‌های شیمیایی فراهم کردند. در این میان، یون هیدرید هلیوم (HeH⁺) به عنوان نخستین مولکول جهان شناخته می‌شود که از ترکیب یک اتم هلیوم خنثی با هسته مثبت هیدروژن به وجود آمد. به گزارش ایتنا و به نقل از…
-
دانش و فناوری
گیتی ما شاید بر اثر امواج گرانشی به وجود آمده باشد، نه در مهبانگ
براساس مدل تورمی «آلن گوت»، که در حال حاضر نظریه غالب در کیهان‌شناسی است، گیتی در کسر بسیار ناچیزی از ثانیه پس از پیدایش، از اندازه یک پروتون تا اندازه یک گریپ‌فروت، بزرگ و متورم شده است. اکنون دانشمندان در نظریه جدیدشان این دیدگاه را مطرح کرده‌اند که امواج گرانشی، به بیان ساده یعنی چین‌وچروک‌هایی در بافت فضازمان، کلید آغاز شکل‌گیری کهکشان‌ها و ساختار کیهانی بوده‌اند. به گفته آنها، این دیدگاه جدید نیاز به فرضیات و عناصر ناشناخته را منتفی…
-
دانش و فناوری
کشف مهم تلسکوپ جیمز وب نظریه بیگ‌بنگ را تایید می‌کند؟
این کهکشان که ترکیب آن تقریباً فاقد هرگونه فلز است، از نظر علمی بسیار کمیاب و از اهمیت بالایی برخوردار است. مطالعه این کهکشان که توسط دکتر تاکاهیرو موری‌شیتا از مؤسسه فناوری کالیفرنیا سرپرستی شده، در مردادماه سال ۱۴۰۴ در پایگاه arXiv منتشر شده است. تیم پژوهشی می‌گوید AMORE6 می‌تواند نمونه‌ای واقعی از کهکشان‌هایی باشد که تنها از هیدروژن، هلیوم و مقدار کمی لیتیوم تشکیل شده‌اند؛ عناصری که مستقیماً پس از بیگ‌بنگ پدید آمده‌اند. بر اساس نظریه‌های کیهان‌شناسی، نخستین نسل…
-
دانش و فناوری
کشف «کهکشان‌های زیبای خفته» در کیهان اولیه توسط تلسکوپ جیمز وب
اخترشناسان با استفاده از داده‌های تلسکوپ جیمز وب موفق به شناسایی ۱۴ کهکشان «خفته» شده‌اند که فرآیند تشکیل ستاره‌های جدید در آنها متوقف شده است. به گزارش ایتنا و به نقل از لایوساینس، این کشف که در اولین میلیارد سال پس از مهبانگ رخ داده، می‌تواند درک ما از تکامل کهکشان‌ها را متحول کند. بر این اساس، کهکشان‌های خفته معمولاً به دلایل مختلفی تشکیل ستاره‌های جدید را متوقف می‌کنند. گفتنی است حضور سیاهچاله‌های کلان‌جرم در مرکز کهکشان‌ها یکی…
-
دانش و فناوری
آیا زمین در مرکز یک حفره عظیم کیهانی قرار دارد؟
اخترشناسان با تحلیل امواج باقیمانده از مهبانگ (بیگ‌بنگ)، شواهد تازه‌ای یافته‌اند که نشان می‌دهد زمین و کهکشان راه‌شیری در مرکز یک حفره کیهانی عظیم با وسعت ۲ میلیارد سال نوری قرار دارند – منطقه‌ای که تراکم ماده در آن ۲۰ درصد کمتر از میانگین کیهان است. به گزارش ایتنا و به نقل از لایوساینس، گفته می‌شود این یافته‌های انقلابی که در نشست ملی نجوم انجمن سلطنتی اخترشناسی در دورهام انگلستان ارائه شد، می‌تواند به حل یکی از بزرگترین معماهای…
-
دانش و فناوری
صدای مهبانگ نشان می‌دهد کهکشان راه شیری درون یک حباب خالی در فضا شناور است
مفهوم «تنش هابل» اصطلاحا به مقدار اختلاف در محاسبه ثابت هابل گفته می‌شود و به این موضوع می‌پردازد که چرا اندازه‌گیری‌های مختلف، سرعت‌های متفاوتی را نتیجه می‌دهند. در حالی که مشاهدات مربوط به جهان اولیه مانند تابش زمینه کیهانی عددی در حدود ۶۷ کیلومتر بر ثانیه بر مگاپارسک ارائه می‌دهند، اندازه‌گیری‌های مربوط به اجسام نزدیک‌تر مانند نوعی خاص از ابرنواخترها یا ستارگان، این مقدار را حدود ۷۳ کیلومتر بر ثانیه بر مگاپارسک تخمین می‌زنند. اما آیا ما در یک حباب…
-
دانش و فناوری
آیا مهبانگ آغاز جهان بود؟ نظریه‌ای تازه از مدلی متفاوت می‌گوید شاید نه
آیا جهان در ۱۳٫۸ میلیارد سال پیش با انفجاری بزرگ زاده شد، یا اینکه همواره در چرخه‌ای بی‌پایان از انبساط و انقباض قرار داشته است؟ به گزارش ایتنا و به نقل از لایوساینس، این پرسشی است که فیزیک‌دانی برزیلی با نگاهی متفاوت به ساختار سیاه‌چاله‌ها، در مقاله‌ای علمی مطرح کرده و یکی از ارکان کلیدی نظریۀ مهبانگ را زیر سؤال برده است. بر اساس نظریۀ رایج مهبانگ، جهان از یک تکینگی (singularity) به‌وجود آمده؛ نقطه‌ای با چگالی و گرانشی بی‌نهایت که…
-
دانش و فناوری
رصدخانه SPHEREx آغاز به کار کرد؛ نقشه‌برداری از آسمان برای کشف اسرار کیهان
رصدخانه فضایی SPHEREx که با هدف نقشه‌برداری کامل از آسمان در یک بازه زمانی دو ساله طراحی شده، تصویربرداری خود را آغاز کرده است. این مأموریت علمی که در اوایل اسفندماه به فضا پرتاب شد، پس از گذراندن بیش از یک ماه مراحل راه‌اندازی و بررسی‌های فنی، از هفته گذشته عملیات رصد را رسماً آغاز کرده است. به گزارش ایتنا و به نقل از انگجت، این تلسکوپ فضایی روزانه حدود چهارده و نیم بار به دور زمین می‌چرخد و در…
-
دانش و فناوری
کیهان‌شناسان: عالم احتمالا در چند مهبانگ متولد شده است
در نظریه جدیدی که ریچارد لیو، استاد فیزیک دانشگاه آلاباما در هانتسویل ارائه کرده، پیدایش و انبساط گیتی ممکن است در نتیجه انفجارهای مکرر و سریع (تکینگی‌های گذرا) رخ داده باشد. بر اساس این نظریه، این انفجارهای کوچک و سریع ماده و انرژی جدیدی در فضا پخش می‌کنند. این فرایند می‌تواند شکل‌گیری ساختارهای کیهانی و انبساط فضا را بدون نیاز به مفاهیمی مثل ماده تاریک و انرژی تاریک، توضیح دهد. این نظریه می‌افزاید که این انفجارها به‌قدری سریع و نادرند…
-
دانش و فناوری
هیولاهای سرخ؛ کشف سه کهکشان مرموز در مراحل اولیه پس از تولد گیتی
این کهکشان‌ها که منظومه‌هایی از ستارگان، گاز، غبار و ماده تاریک را شامل می‌شوند، در تصویری که از تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا به‌دست آمد، شبیه چشمانی درخشنده و خونین به نظر می‌رسند. این رنگ خیره‌کننده به دلیل مقدار بسیار زیاد غبار در این کهکشان‌ها است. این کهکشان‌ها که «هیولاهای سرخ» نام گرفته‌اند، هر یک تقریبا به اندازه کهکشان راه شیری جرم دارند و در نخستین میلیارد سال پس از مهبانگ، که به‌عنوان رخدادی شناخته می‌شود که گیتی را ایجاد…
-
دانش و فناوری
تلسکوپ فضایی جیمز وب یک کهکشان جدید کشف کرده است
تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) اخیراً موفق به کشف یک کهکشان عجیب و منحصربه‌فرد به نام «کهکشان درون‌بیرون» (Inside out galaxy) در ابتدای تاریخ کیهان شده است. این کهکشان با نام علمی JADES-GS+53.18343−27.79097 شناخته می‌شود و تنها ۷۰۰ میلیون سال پس از مهبانگ شکل گرفته است. به گزارش ایتنا و به نقل از لایوساینس، اندازه این کهکشان تقریباً صد برابر کوچکتر از کهکشان راه شیری است، اما نکته جالب این است که برخلاف کهکشان‌های معمول، رشد آن از بیرون…
-
دانش و فناوری
وجود اسرارآمیز کیهان پیش از مهبانگ
براساس یک نظریه جدید در کیهان‌شناسی، ممکن است جهان بین دو فاز مختلف انقباضی و انبساطی در جریان باشد. این نظریه، اگر درست باشد، می‌تواند بر درک ما از کیهان و اجزای ناشناخته آن، مانند سیاه‌چاله‌ها و ماده تاریک، تأثیر بگذارد. به گزارش ایتنا و به نقل از لایوساینس، مطالعه‌ای جدید پیشنهاد می‌دهد که ماده تاریک ممکن است از سیاه‌چاله‌هایی تشکیل شده باشد که در جریان گذار از فاز انقباض قبلی جهان به فاز انبساط کنونی، قبل از مهبانگ،…
-
دانش و فناوری
کشف دو سیاه‌چاله کلان‌جرم در فاصله ۸۰۰ میلیون سال نوری زمین که به طرز عجیبی به هم نزدیک هستند
تا به حال هیچ‌گاه دیده نشده بود که یک جفت سیاه‌چاله با چنین فاصله کمی نسبت به هم قرار داشته باشند. اخترشناسان می‌گویند میلیون‌ها سال بعد، آنها در برخوردی مهیب با هم ادغام خواهند شد. تیمی از محققان به سرپرستی آنا ترینداد فالکائو، محقق مقطع فوق‌دکتری در مرکز اخترفیزیک دانشگاه هاروارد، این دو ابر سیاه‌چاله را کشف کرده‌اند. اعضای تیم در حال تماشای تصاویر گرفته شده توسط تلسکوپ فضایی هابل از کهکشانی به نام «MCG-03-34-64» بودند که سه حباب درخشان…
-
دانش و فناوری
آیا تلسکوپ فضایی جیمز وب می‌تواند کهکشان‌هایی فراتر از افق جهان ما را رصد کند؟
از زمانی که تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) در سال ۲۰۲۲ شروع به ارسال داده‌ها به زمین کرد، تأثیر بزرگی بر علم نجوم گذاشت. یکی از دستاوردهای انقلابی این تلسکوپ، مشاهده برخی از دورترین کهکشان‌هایی است که تاکنون دیده شده‌اند. آیا جهان را می‌توان محدود به ۱۳٫۸ میلیارد سال نوری دانست؟ به گزارش ایتنا و به نقل از اسپیس، کیهان تقریباً ۱۳٫۸ میلیارد سال قدمت دارد. بنابراین منطقی به نظر می‌رسد که دورترین کهکشانی که بتوانیم ببینیم، بیش از…
-
دانش و فناوری
سیاه‌چاله‌ها؛ منبع احتمالی انرژی تاریک
وقتی ستاره‌شناسان متوجه شدند که جهان با سرعتی فزاینده در حال انبساط است، این سوال مطرح شد که چه نیرویی باعث می‌شود این انبساط ادامه یابد و بر نیروی جاذبه غلبه کند؟ در این میان نظریه‌ای مطرح شد که وجود یک نیروی ناشناخته به نام «انرژی تاریک» می‌تواند دلیل این پدیده باشد. با این حال، هیچ‌کس تاکنون نتوانسته است به طور دقیق منبع این انرژی را مشخص کند. اما به گزارش ایتنا و به نقل از اسپیس، اخیراً یک…
-
دانش و فناوری
.jpg "شاید نظریهٔ جدیدی از گرانش کوانتومی بتواند بزرگترین معمای کیهان‌شناسی را توضیح دهد")
شاید نظریهٔ جدیدی از گرانش کوانتومی بتواند بزرگترین معمای کیهان‌شناسی را توضیح دهد
نزدیک به یک قرن است که دانشمندان می‌دانند کیهان در حال گسترش است. اما در دهه‌های اخیر، فیزیکدانان متوجه شده‌اند که انواع مختلفی از اندازه‌گیری‌های نرخ گسترش — که به آن پارامتر هابل می‌گویند — ناهماهنگی‌های گیج‌کننده‌ای به دنبال دارند. به گزارش ایتنا و به نقل از لایوساینس، یک مطالعه جدید برای حل این تناقض، پیشنهاد می‌کند که تأثیرات کوانتومی به یکی از نظریه‌های عمده که برای تعیین نرخ گسترش استفاده می‌شود، افزوده گردد. پی‌کی سورش (یکی از…