راهکاری سبز برای شهرهای خاکستری؛
پویش «سهشنبههای بدون خودرو» با هدف کاهش ترافیک و آلودگی هوا، شهروندان را به جایگزینی خودروی شخصی با پیادهروی، دوچرخه و حملونقل عمومی دعوت میکند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر،پویش «سهشنبههای بدون خودرو» با یک ایده ساده اما اثرگذار شکل گرفت؛ یک روز در هفته، خودرو شخصی را کنار بگذاریم و برای رفتوآمدهای روزمره، پیادهروی، دوچرخه، حملونقل عمومی یا حتی خودروی اشتراکی را انتخاب کنیم. پویشی که از اراک آغاز شد و با هدف کاهش آلودگی هوا، ترافیک و آسیبهای ناشی از تردد خودروهای تکسرنشین، به تدریج رنگ و بوی ملی به خود گرفت.
وقتی یک سهشنبه، متفاوت میشود
تصور کنید صبح سهشنبه است و بخشی از شهروندان تصمیم گرفتهاند خودروهای شخصی خود را از خیابانها دور نگه دارند. عدهای پیاده راهی محل کار میشوند، گروهی دوچرخه را انتخاب میکنند و برخی دیگر سوار اتوبوس و دیگر وسایل حملونقل عمومی میشوند.
«سهشنبههای بدون خودرو» بر همین تغییر کوچک در عادتهای روزمره بنا شده است؛ تغییری که هدف آن، کاهش وابستگی به خودروهای تکسرنشین و حرکت به سمت شهری سالمتر و سازگارتر با محیط زیست است.
این پویش شهروندان را تشویق میکند دستکم یک روز در هفته، برای انجام کارهای روزمره خود گزینههایی غیر از خودروی شخصی را امتحان کنند؛ از پیادهروی و دوچرخهسواری گرفته تا استفاده از حملونقل عمومی و خودروی اشتراکی.
اراک؛ نقطه شروع یک ایده سبز
ایده راهبردی «سهشنبههای بدون خودرو» نخستین بار در شهرستان اراک و با فعالیتهای کوروش بختیاری، فعال محیط زیست، مطرح و اجرا شد. این حرکت در ادامه بازتاب گستردهای در کشور پیدا کرد و زمینه را برای شکلگیری ساختاری منسجمتر برای توسعه آن فراهم کرد.
در بهمنماه ۱۳۹۴، موضوع تشکیل ستاد اجرایی این پویش و تدوین آئیننامهها، دستورالعملهای اجرایی و تفاهمنامههای مرتبط در دفتر محیط زیست و توسعه پایدار وزارت ورزش و جوانان دنبال شد. این اقدامات با همکاری کمیته دوچرخهسواری همگانی کشور و دفتر مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط زیست کشور انجام گرفت.
یک پویش برای شهر سالم
ستاد اجرایی «سهشنبههای بدون خودرو» با هدف توسعه فرهنگ زندگی در شهرهای دوستدار سلامت و محیط زیست در دفتر محیط زیست و توسعه پایدار وزارت ورزش و جوانان شکل گرفت.
قرار بود این طرح با هماهنگی دفاتر محیط زیست و توسعه پایدار ادارات کل ورزش و جوانان استانها دنبال شود و به عنوان یک حرکت فرهنگی، شهروندان را به انتخاب شیوههای پایدارتر جابهجایی ترغیب کند.
در این نگاه، مسئله فقط حذف خودرو از یک روز هفته نیست؛ بلکه تغییر تدریجی سبک زندگی و عادتهای حملونقلی شهروندان است.
از سلامت شهروندان تا کاهش آلودگی
یکی از اهداف اصلی این پویش، ایجاد نشاط و ارتقای سلامت جسمی و روحی شهروندان است. پیادهروی و دوچرخهسواری، بهویژه برای مسیرهای کوتاه، میتواند جایگزینی برای سفرهای کوتاه با خودرو باشد و در عین حال شهروندان را به فعالیت بدنی بیشتر تشویق کند.
کاهش استفاده از خودروهای شخصی همچنین میتواند در کاهش آلودگی هوا و آلودگی صوتی، ازدحام ترافیکی و برخی پیامدهای ناشی از آن مؤثر باشد.
از سوی دیگر، افزایش استفاده از حملونقل عمومی میتواند به تقویت جایگاه این بخش در الگوی جابهجایی شهری کمک کند؛ بهخصوص اگر مسیرهای پیاده و دوچرخه به شبکه حملونقل عمومی متصل شوند.
دوچرخه؛ گزینهای که هنوز جای رشد دارد
در کنار حملونقل عمومی و پیادهروی، دوچرخه یکی از محورهای اصلی این پویش به شمار میرود. توسعه فرهنگ دوچرخهسواری، بهویژه برای سفرهای کوتاه شهری، میتواند بخشی از راهکار کاهش وابستگی به خودرو باشد.
البته گسترش دوچرخهسواری تنها به استقبال شهروندان وابسته نیست و به زیرساختهای مناسب، مسیرهای ایمن، امکانات نگهداری و پارک دوچرخه و همچنین برنامهریزی شهری هماهنگ نیاز دارد.
به همین دلیل، «سهشنبههای بدون خودرو» را میتوان فراتر از یک دعوت ساده به دوچرخهسواری یا پیادهروی دید؛ این پویش در صورت تداوم میتواند بخشی از گفتوگوی عمومی درباره آینده حملونقل شهری و کیفیت زندگی در شهرها باشد.
کمتر شدن استفاده از خودروی شخصی تنها یک موضوع زیستمحیطی نیست. کاهش مصرف سوخت و هزینههای مرتبط با خودرو میتواند از منظر اقتصادی نیز برای خانوادهها و جامعه اهمیت داشته باشد.
از سوی دیگر، توسعه خدمات مرتبط با حملونقل عمومی، دوچرخهسواری و پیادهمحوری میتواند زمینه شکلگیری فعالیتها و مشاغل جدید در حوزه خدمات شهری را فراهم کند.
یک سهشنبه، یک پیام بزرگ
«سهشنبههای بدون خودرو» در ظاهر تنها یک روز بدون خودروی شخصی است، اما پیام آن گستردهتر از یک روز تقویمی است: اینکه انتخاب شیوه رفتوآمد، بخشی از کیفیت زندگی شهری است.
اگر شهروندان بتوانند برای بخشی از سفرهای روزانه خود، گزینههایی مانند پیادهروی، دوچرخه، حملونقل عمومی یا خودروی اشتراکی را جایگزین کنند، شهر نیز میتواند از فشار ناشی از ترافیک، آلودگی و حضور گسترده خودروهای تکسرنشین فاصله بگیرد.
در نهایت، شهر سبز تنها با ساخت بوستان و کاشت درخت شکل نمیگیرد؛ گاهی برای سبزتر شدن شهر، کافی است بخشی از مسیر را جور دیگری طی کنیم.
