سلامت

جنگ هم مانع از تولید دارو نشد

هدف‌قراردادن مجموعه‌ای که محصولاتش در تأمین نیازهای دارویی بیماران و کاهش وابستگی کشور به واردات نقشی مؤثر داشت، نشان داد دامنه تجاوز دشمن حتی زیرساخت‌های مرتبط با سلامت و درمان مردم را نیز در بر گرفته است. اقدامی که آثار و پیامدهای آن می‌تواند فراتر از خسارت‌های مالی و صنعتی، بر دسترسی بیماران به داروهای مورد نیازشان تأثیر بگذارد.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از جام جم، حمله نظامی آمریکا و رژیم‌صهیونیستی به زیرساخت‌های صنعتی و اقتصادی ایران، تنها یک اقدام علیه تأسیسات تولیدی کشور نبود؛ بلکه در یکی از جنایت‌بارترین ابعاد خود، امنیت سلامت مردم و زنجیره تأمین دارو را نیز مورد هدف قرار داد. در یکی از این حملات که ساعت ۶:۳۰ صبح روز ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ به وقوع پیوست، شرکت «توفیق‌دارو»، از تولیدکنندگان مواد اولیه داروهای تخصصی، بیمارستانی، اتاق‌عمل و برخی داروهای ضدسرطان، هدف اصابت مستقیم چند موشک قرار گرفت و پنج خط تولید و بخش‌های تحقیق‌وتوسعه آن به‌طور کامل تخریب شد.

هدف‌قراردادن مجموعه‌ای که محصولاتش در تأمین نیازهای دارویی بیماران و کاهش وابستگی کشور به واردات نقشی مؤثر داشت، نشان داد دامنه تجاوز دشمن حتی زیرساخت‌های مرتبط با سلامت و درمان مردم را نیز در بر گرفته است. اقدامی که آثار و پیامدهای آن می‌تواند فراتر از خسارت‌های مالی و صنعتی، بر دسترسی بیماران به داروهای مورد نیازشان تأثیر بگذارد. بااین‌حال، روایت توفیق‌دارو فقط به تخریب و خسارت محدود نمی‌شود؛ نجات ذخایر دارویی از دل حمله، تلاش برای حفظ ظرفیت‌های باقیمانده و برنامه‌ریزی برای بازسازی و احیای خطوط تولید، حکایت از اراده متخصصان و فعالان صنعت داروسازی برای بازگرداندن این مجموعه به چرخه تولید دارد. اکنون پرسش اصلی این است که در پی این حمله، چه میزان از توان تولیدی کشور آسیب دیده، ذخایر دارویی چگونه از خطر نابودی نجات یافته و توفیق‌دارو با چه برنامه‌ای می‌خواهد بار دیگر به یکی از حلقه‌های مهم زنجیره تأمین داروی ایران تبدیل شود؟

در همین راستا، در گفت‌وگو با دکتر نوید نوبخت حقیقی، مدیرعامل شرکت توفیق‌دارو، ابعاد این حمله، خسارت‌های واردشده، جزئیات نجات ذخایر دارویی و برنامه‌های بازسازی و بازآفرینی این مجموعه را بررسی کرده است.

 توفیق‌دارو از شرکت‌های زیرمجموعه شستاست که در جریان حمله جنایتکارانه آمریکا و رژیم‌صهیونیستی، بخش‌های تولیدی و تحقیق و توسعه آن به‌شدت تخریب شد. با توجه به نقش این شرکت در تولید مواد اولیه داروهای خاص، چه برنامه‌ای برای بازسازی این مجموعه دارید؟ 

شرکت توفیق‌دارو از شرکت‌های وابسته به گروه دارویی تأمین (تیپیکو) و سازمان تأمین اجتماعی است. این شرکت با ماهیت سهامی خاص و در چارچوب یک نهاد عمومی غیردولتی فعالیت می‌کند و هیچ‌گونه وابستگی نظامی یا امنیتی نداشته و ندارد. همچنین برخلاف تصور عمومی، این مجموعه از شرکت‌های دارای ردیف بودجه دولتی نیست. توفیق‌دارو سال ۱۳۷۷ تأسیس شد و پیش از آن، در قالب مجموعه آزمایشگاه‌های گروه دارویی تأمین فعالیت می‌کرد. این شرکت از زمان تأسیس تا یازدهم فروردین ۱۴۰۵، درمجموع ۶۳ ماده اولیه دارویی را تولید کرده و برای آنها پروانه تولید داشته است. با توجه به زیرساخت آزمایشگاهی مجموعه، از ابتدا تمرکز ما بر تولید مواد اولیه دارویی با ارزش‌افزوده بالا و حجم تولید پایین بود؛ محصولاتی که در اصطلاح صنعتی به آنها محصولات با حجم تولید کم و ارزش‌افزوده بالا  (LVHV) گفته می‌شود. بخش عمده این محصولات در حوزه بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج، ازجمله داروهای ضدسرطان و بیهوشی قرار دارند. بنابراین، توفیق‌دارو در حوزه‌ای فعالیت می‌کرد که ارتباط مستقیمی با سلامت مردم داشت. واردات سالانه محصولاتی که در این شرکت تولید می‌شد، حدود ۳۰میلیون دلار ارزبری داشت. این مجموعه علاوه بر اشتغال‌زایی برای حدود ۱۵۰ نفر، نقش مهمی در جلوگیری از خروج ارز و تأمین مواد اولیه داروهای خاص ایفا می‌کرد. به همین دلیل، توفیق‌دارو را باید بخشی از امنیت سلامت و امنیت اقتصادی کشور دانست. براساس ارزیابی ۱۱ نفر از کارشناسان رسمی کانون کارشناسان دادگستری، میزان خسارت وارده به توفیق‌دارو براثر حمله نظامی آمریکا و رژیم‌صهیونیستی حدود ۲/۲ همت برآورد شده است. بااین‌حال، بازسازی مجموعه به اعتباری بیش از ۵/۳ همت نیاز دارد؛ رقمی که از برآورد کارشناسان نیز بیشتر است. دلیل این اختلاف، افزایش شدید نرخ ارز و تغییر شرایط تأمین ماشین‌آلات و مواد اولیه صنعت داروست. در سال ۱۴۰۵، ارز ترجیحی ماشین‌آلات صنایع دارویی و همچنین واردات مواد اولیه حذف شده و همین موضوع هزینه بازسازی را افزایش داده است. البته هدف ما صرفا بازسازی ساختمان‌ها و خطوط تولید گذشته نیست. با توجه به ماهیت تحقیق و توسعه‌محور صنعت دارو، تلاش می‌کنیم توفیق‌دارویی نوین‌تر و توانمندتر از گذشته ایجاد کنیم؛ مجموعه‌ای که بتواند با انجام فعالیت‌های تحقیقاتی، نسل‌های جدید دارو را تولید و در دسترس مردم قرار دهد.

 با وجود تخریب کامل کارخانه در جنایت آمریکا و رژیم‌صهیونیستی، در ماه‌های گذشته چه اقداماتی برای جلوگیری از ایجاد اختلال در تأمین محصولات این شرکت انجام داده‌اید؟ 

ما برای چنین شرایطی یک برنامه میان‌مدت داشتیم و خوشبختانه توانستیم با اتکا به موجودی انبار و همچنین همکاری سایر مجموعه‌ها، از ایجاد کمبود در بازار جلوگیری کنیم. در جریان حمله جنایتکارانه‌ای که صورت‌گرفت، کارخانه ما به‌طور کامل تخریب شد. این مجموعه شامل آزمایشگاه‌های تحقیقاتی، آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت، پنج خط تولید و بخش‌های ستادی بود که براثر اصابت‌های صورت‌گرفته، عملا از بین رفت. بااین‌حال، در همان ساعات اولیه، همکاران ما با وجود شرایط بسیار دشوار و خطرناک، توانستند موجودی انبار را تخلیه کنند. انبار مجموعه در محوطه‌ای خارج از کارخانه قرار داشت. در شرایطی که کارخانه در آتش می‌سوخت، دود ناشی از حریق فضا را فراگرفته و صدای پدافند به گوش می‌رسید، کارکنان با وجود خطرات موجود توانستند مواد اولیه و محصولات انبارشده را خارج کنند. در آن زمان، محدوده همچنان در وضعیت قرمز قرار داشت و دستور تخلیه قطعی برای منطقه ۲۱ تهران صادر شده بود، اما همکاران ما با احساس مسئولیت و تعهد نسبت به مجموعه، برای حفظ سرمایه‌های شرکت تلاش کردند. اگر این اقدام به‌موقع انجام نمی‌شد، ممکن بود علاوه بر تخریب کارخانه، موجودی مواد اولیه و محصولات نیز از بین برود. به اتکای همین موجودی انبار، طی ماه‌های گذشته نه‌تنها در تأمین حدود ۶۰ قلم از محصولات شرکت با کمبود مواجه نشدیم، بلکه تولید سایر محصولات را نیز با استفاده از ظرفیت‌های خالی سایر شرکت‌ها و تدابیری که برای تأمین نیازهای حیاتی اندیشیدیم، ادامه دادیم. در این روش، از ظرفیت خطوط تولید شرکت‌های دیگر استفاده کردیم و محصولات خود را در آن مجموعه‌ها به تولید رساندیم. البته بخشی از محصولات توفیق‌دارو شرایط خاصی دارند و حتی در برخی موارد، این شرکت تنها تولیدکننده آنها در ایران و حتی منطقه غرب آسیاست. تولید این محصولات نیازمند خطوط اختصاصی و زیرساخت‌های متناسب با الزامات فنی و کیفی آنهاست. به همین دلیل، در برنامه میان‌مدت خود ایجاد خطوط تولید اضطراری در نقاط مختلف را در دستورکار قرار دادیم تا این خطوط با الزامات تولید محصولات اختصاصی ما مطابقت داشته باشند. پیش‌بینی می‌کنیم طی یک ماه آینده از این خطوط رونمایی کنیم و تولید در آنها آغاز شود.

 با توجه به این‌که برخی بخش‌ها احتمالا از نو ساخته خواهند شد برنامه بلندمدت شما برای آینده توفیق‌دارو چیست؟ 

برنامه بلندمدت ما صرفا بازسازی توفیق‌دارو نیست، بلکه به‌دنبال بازآفرینی این مجموعه هستیم. باید از تجربه گذشته درس بگیریم و نقاط ضعف و محدودیت‌های مدل کسب‌وکار قبلی را شناسایی کنیم تا بتوانیم با اصلاح ساختار و ایجاد ارزش بیشتر برای جامعه و سهامداران، فعالیت‌های خود را در سطحی متفاوت ادامه دهیم. توفیق‌دارو در گذشته با توجه به پیشینه آزمایشگاهی و زیرساخت‌هایی که در اختیار داشت، به سمت تولید محصولاتی حرکت کرد که در کشور کمتر مورد توجه قرار گرفته بودند. برای نمونه، نخستین خط تولید داروهای پپتیدی در کشور و همچنین نخستین خط تولید داروهای نارکوتیک سنتزی و داروهای ضدسرطان در این مجموعه ایجاد شد. اکنون نیز باید سراغ فناوری‌های نوین‌تر و افق‌های درمانی جدید برویم؛ حوزه‌هایی که امید بسیاری از بیماران برای دسترسی به روش‌های درمانی پیشرفته‌تر به آنها وابسته است. این درمان‌ها در سطح جهان هزینه‌های بسیار بالایی دارند و توسعه آنها مستلزم برخورداری از نیروی انسانی متخصص، زیرساخت تحقیقاتی و توانایی تبدیل دستاوردهای پژوهشی به محصول تجاری است. اگر شرکت‌هایی مانند توفیق‌دارو این ظرفیت‌ها را ایجاد نکنند، جامعه در آینده با مشکل دسترسی به نسل‌های جدید دارو مواجه خواهد شد. به همین دلیل، تلاش ما این است که با تکیه بر تجربه نزدیک به سه دهه فعالیت در حوزه داروهای تخصصی، مسیر تولید محصولات متمایز را ادامه دهیم. در برنامه آینده، بازآفرینی ساختار سازمانی و اصلاح مدل فعالیت شرکت با هدف رشد و توسعه نیز قرار دارد. می‌خواهیم با یک بازآرایی ساختاری و تمرکز بر فناوری‌های جدید، داروهای آینده حوزه درمان را با قیمت معقول در دسترس مردم کشور قرار دهیم.

آگهی
دکمه بازگشت به بالا