وقتی فراموشی جدی می‌شود

به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری، همه ما گاهی دچار فراموشی کوتاه‌مدت می‌شویم، اما چطور می‌توان تشخیص داد که این فراموشی‌های جزئی و گذرا امری عادی است یا نشانه‌ای از مشکلی جدی‌تر. در بیشتر موارد آنچه فراموشی می‌نامیم اصلا مشکل حافظه نیست، بلکه مشکل توجه است. زندگی مدرن دائما تمرکز ما را میان کار، خانواده، مسئولیت‌های مراقبتی و فهرستی بی‌پایان از کارهای ذهنی تقسیم می‌کند. وقفه‌های مداوم ناشی از اعلان‌ها و هشدارهای دستگاه‌های دیجیتال هم این وضعیت را تشدید می‌کند و می‌تواند پردازش و حفظ مؤثر اطلاعات را برای مغز دشوار سازد.

خاطراتی که رمزگذاری نمی‌شود

به‌ گفته نینا واسان، بنیانگذار و مدیر آزمایشگاه نوآوری سلامت روان استنفورد، دلیل این امر آن است که خاطرات پیش از آنکه قابل بازیابی باشند باید «رمزگذاری» شوند. وقتی حواس‌ فرد پرت است، آن خاطره هرگز ثبت نمی‌شود و سپس به‌دنبال چیزی می‌گردد که هرگز به‌درستی ذخیره نشده و نتیجه می‌گیرد که مشکل حافظه دارد.

کیفیت پایین خواب هم اثر دارد 

مغز در طول خواب، خاطرات کوتاه‌مدت را به خاطرات بلندمدت تبدیل و آن را تثبیت می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد که حتی یک شب خواب کمتر از 6ساعت نیز می‌تواند روند شکل‌گیری حافظه را مختل کند. برایان جی. بالین، استاد علوم اعصاب و آسیب‌شناسی عصبی در دانشکده پزشکی فیلادلفیا در این ‌باره می‌گوید: افراد در دهه‌های 60و 70زندگی معمولا خوابی ناآرام‌تر دارند و دفعات بیشتری در طول شب از خواب بیدار می‌شوند و این مسئله بر ثبت خاطرات بلندمدت اثر دارد.

تأثیر مشکلات سلامت بر حافظه

تغییرات هورمونی در دوران پیش‌یائسگی و یائسگی هم در این مورد مهم است. هیپوکامپ و قشر پیش‌پیشانی مغز، یعنی همان نواحی‌ مغز که در حافظه و عملکردهای اجرایی نقش دارند، دارای تعداد زیادی گیرنده استروژن هستند. با کاهش سطح استروژن، زنان اغلب متوجه کند شدن روند تفکر و افزایش تعداد دفعاتی می‌شوند که برای یافتن کلمات مناسب مشکل پیدا می‌کنند. به گفته تد هویی، معاون مرکز تحقیقات بیماری آلزایمر دانشگاه براون، یائسگی می‌تواند بر خلق‌وخو تأثیر بگذارد؛ امری که بر کارایی مغز در پردازش و بازیابی اطلاعات اثرگذار است.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

1-  آیا فراموشی کوتاه‌مدت دائم اتفاق می‌افتد؟
2-  آیا با وجود راه‌حل‌هایی که به‌ کار گرفته‌اید فراموشی‌های لحظه‌ای همچنان ادامه دارد؟ 
3-  آیا فراموشی‌های کوتاه‌مدت باعث ناراحتی‌های قابل توجه می‌شود یا زندگی روزمره را مختل می‌کند؟
پزشک می‌تواند با آزمایش‌هایی زوال عقل(دمانس) یا اختلال شناختی خفیف (MCI) را تشخیص دهد. عوامل متعددی‌ از عملکرد غده تیروئید گرفته تا آپنه خواب بر بروز این اختلال تأثیرگذار است. برخی از افراد مبتلا به اختلال شناختی خفیف ممکن است در نهایت به زوال عقل دچار شوند، اما برخی دیگر ممکن است هرگز چنین وضعیتی پیدا نکنند. مرحله اختلال شناختی خفیف فرصت بسیار مناسبی برای شناسایی و درمان افراد است و موقعیتی عالی برای مداخلات مربوط به سبک زندگی محسوب می‌شود.