انتشار ویدیویی از شکستن مجموعه پدال ترمز یک مینی‌ون فوق‌لوکس چینی (Maextro V800)، طی روزهای اخیر به یکی از بحث‌برانگیزترین اتفاقات صنعت خودرو چین تبدیل شده است.
خودروی مورد بحث Maextro V800 است؛ محصولی که با همکاری هواوی و خودروساز باسابقه JAC توسعه یافته و با قیمتی بین ۷۶۶ هزار تا بیش از یک میلیون یوان، مستقیماً بازار خودروهایی مانند Lexus LM و Toyota Alphard را هدف گرفته است.
نکته‌ای که ماجرا را جدی‌تر کرد، شکست یک نمونه منفرد نبود؛ در آزمایش رسانه چینی Dongchedi، براکت پدال ترمز هر سه خودروی آزمایش‌شده هنگام ترمزگیری‌های اضطراری شکست. اکنون سه نهاد دولتی چین نیز تحقیقات مشترکی درباره این اتفاق آغاز کرده‌اند.
سه خودرو، سه شکست تقریباً مشابه
ماجرا از ۸ اکتبر ۲۰۲۶ آغاز شد. Dongchedi سه دستگاه Maextro V800 را در آزمایش ترمزگیری اضطراری از سرعت ۱۰۰ کیلومتربرساعت تا توقف کامل قرار داد. براکت پدال ترمز خودروی اول در سومین ترمزگیری شدید شکست، نمونه دوم در چهارمین تلاش با همین مشکل روبه‌رو شد و نمونه سوم که بعداً برای تکرار آزمایش خریداری شده بود، در دومین ترمزگیری دچار شکست شد.
پس از خرابی براکت، آزمایش‌کنندگان اعلام کردند استفاده عادی از پدال ترمز دیگر ممکن نبود و خودروها را با عملکرد ترمز اضطراری فعال‌شونده از طریق کنترل Park متوقف کردند. در گزارش اولیه آزمایش، مسافت توقف عادی حدود ۳۸ متر اعلام شده بود، اما پس از شکست مجموعه پدال این فاصله تا حدود ۱۴۰ متر افزایش پیدا کرد. چنین اختلافی در شرایط واقعی جاده می‌تواند پیامدهای بسیار جدی داشته باشد.
تکرارپذیری خرابی، مهم‌ترین بخش این آزمایش است. شکستن یک قطعه در یک خودرو ممکن است ناشی از نقص موردی تولید یا آسیب قبلی باشد، اما مشاهده خرابی مشابه در سه نمونه مختلف، احتمال وجود مسئله‌ای مشترک در طراحی، مواد یا فرآیند تولید را مطرح می‌کند.
V800 نیز خودرویی اقتصادی نیست که بتوان نقص آن را به تلاش برای کاهش شدید هزینه تولید نسبت داد. این مینی‌ون پرچمدار در زمان عرضه بین ۷۶۶ هزار تا ۱.۰۱۶ میلیون یوان قیمت داشت؛ رقمی معادل بیش از ۱۱۰ هزار دلار برای نسخه پایه. به همین دلیل شکست قطعه‌ای حیاتی مانند مجموعه پدال ترمز در چنین محصولی بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های چین پیدا کرد.
آیا واقعاً با نیروی غیرعادی پدال را شکستند؟
پس از وایرال‌شدن ویدیو، یکی از مهم‌ترین بحث‌ها به میزان نیروی واردشده روی پدال مربوط بود. تصویری با عدد ۴۵۸۹ نیوتن در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و برخی کاربران مدعی شدند آزمایش‌کنندگان با نیرویی غیرواقعی و بسیار بیشتر از توان پای یک راننده معمولی پدال را شکسته‌اند.
Dongchedi در پاسخ اعلام کرد این عدد نتیجه تداخل نرخ فریم دوربین با نمایشگر ابزار اندازه‌گیری بوده است. طبق توضیح این رسانه، حداکثر نیروی واقعی ثبت‌شده هنگام شکست نمونه سوم حدود ۱۶۱۲ نیوتن بوده است.
از طرف دیگر، Maextro شرایط آزمایش را «غیراستاندارد و شدید» توصیف کرده و اعلام کرده است سیستم ترمز V800 براساس الزاماتی بالاتر از استانداردهای ملی و صنعتی چین توسعه داده شده است. همین اختلاف دیدگاه اکنون یکی از محورهای اصلی پرونده شده: آیا آزمایش Dongchedi واقعاً نمایانگر شرایطی است که ممکن است در یک ترمزگیری اضطراری رخ دهد یا فشار اعمال‌شده از شرایط واقعی استفاده از خودرو فراتر رفته است؟
مسئله فقط مقدار بیشینه نیرو نیست. سرعت واردشدن نیرو، محل تماس پا با پدال، فاصله مرکز پدال تا محور چرخش، نحوه نصب براکت، ضخامت قطعه و نحوه تقویت نقاط تنش همگی می‌توانند روی نتیجه تأثیر بگذارند. بررسی‌های اولیه Dongchedi نیز به فاصله حدود ۱۳۰ میلی‌متری مرکز پدال از محور، ساختار نسبتاً ساده تکیه‌گاه و محدودبودن تقویت‌کننده‌ها در بخش موردنظر اشاره کرده است. بااین‌حال علت نهایی شکست هنوز به‌صورت رسمی مشخص نشده است.
چرا شکستن براکت پدال این‌قدر خطرناک است؟
پدال ترمز فقط اهرمی نیست که راننده با پا روی آن فشار می‌دهد. این مجموعه باید نیروی راننده را به سامانه ترمز منتقل کند و در عین سادگی ظاهری، یکی از حیاتی‌ترین اجزای کنترلی خودرو محسوب می‌شود.
اگر پایه یا براکتی که پدال روی آن نصب شده بشکند، راننده ممکن است دیگر نتواند به شکل معمول فرمان ترمزگیری صادر کند. در چنین شرایطی حتی سالم بودن دیسک‌ها، کالیپرها، بوستر، ABS و سایر سامانه‌های الکترونیکی لزوماً به معنی در دسترس بودن ترمز اصلی برای راننده نیست.
اهمیت موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم بالاترین نیروی واردشده به پدال معمولاً دقیقاً در شرایط اضطراری اتفاق می‌افتد؛ زمانی که راننده برای جلوگیری از برخورد ممکن است بدون توجه به مقدار نیرو، با تمام توان پای خود را روی ترمز بگذارد. بنابراین قطعه‌ای مانند پایه پدال باید برای چنین وضعیت‌هایی نیز حاشیه اطمینان کافی داشته باشد.
پاسخ سازنده؛ مشکل نداریم، اما قطعه را تغییر می‌دهیم
Maextro پس از انتشار ویدیو اعلام کرد از زمان آغاز تحویل V800 هیچ نمونه‌ای از شکست پایه پدال ترمز در استفاده واقعی مشتریان گزارش نشده است. این شرکت همچنین تأکید کرد که سیستم ترمز خودرو براساس الزامات سخت‌گیرانه طراحی و آزمایش شده و شرایط آزمایش منتشرشده در ویدیو را «غیراستاندارد و شدید» دانست.
اما بخش جالب واکنش Maextro این بود که شرکت در همان زمان اعلام کرد طراحی پایه براکت پدال ترمز را بهینه خواهد کرد و نمونه اصلاح‌شده را به‌صورت رایگان در اختیار مالکان خودروهای تحویل‌شده قرار می‌دهد. همچنین قرار است فرآیند اعتبارسنجی طراحی، پارامترهای آزمایش و مدیریت کیفیت تولید این قطعه دوباره بررسی و تقویت شوند.
طبیعتاً این تصمیم پرسش دیگری ایجاد می‌کند: اگر قطعه فعلی هیچ مشکل ایمنی ندارد، چرا سازنده تصمیم گرفته طراحی آن را تغییر دهد؟
در عین حال، تغییر داوطلبانه قطعه الزاماً به این معنی نیست که وجود یک نقص طراحی عمومی اثبات شده است. شرکت‌ها گاهی برای افزایش حاشیه ایمنی یا پایان‌دادن به نگرانی مشتریان، قطعات را پیش از نتیجه نهایی تحقیقات اصلاح می‌کنند.
هنوز فراخوان رسمی اعلام نشده است
تا زمان نگارش این مطلب، Maextro برای V800 یک فراخوان رسمی مرتبط با این موضوع اعلام نکرده است. برنامه فعلی شرکت یک «ارتقای رایگان» برای مجموعه پدال محسوب می‌شود و از نظر قانونی لزوماً معادل یک فراخوان رسمی نیست.
بااین‌حال پرونده اکنون از یک اختلاف میان رسانه و خودروساز فراتر رفته است. وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین همراه با سازمان تنظیم بازار و نهاد نظارت بر فضای مجازی این کشور یک گروه تحقیقاتی مشترک تشکیل داده‌اند تا موضوع شکستن براکت پدال V800 را بررسی کنند. نهادهای چینی اعلام کرده‌اند نتایج بررسی‌ها و اقدامات بعدی را در زمان مناسب منتشر خواهند کرد.
این جنجال حتی بازار سهام را نیز تحت‌تأثیر قرار داد. سهام JAC در روز انتشار ویدیو حدود ۱۰ درصد کاهش یافت و به سقف مجاز افت روزانه رسید. Maextro برند فوق‌لوکس مجموعه HIMA محسوب می‌شود و V800 یکی از مهم‌ترین محصولاتی است که همکاری Huawei و JAC را به نمایش می‌گذارد.
آیا می‌توان این مشکل را به خودروهای چینی تعمیم داد؟
خیر. اتفاقی که برای Maextro V800 رخ داده، فعلاً مربوط به همین مدل و آزمایش‌هایی است که روی سه نمونه از آن انجام شده است. تاکنون مدرکی منتشر نشده که نشان دهد همین نقص در محصولات دیگر JAC یا سایر خودروهای چینی وجود دارد.
حتی درباره خود V800 نیز هنوز نتیجه نهایی تحقیقات رسمی در دسترس نیست. مشخص نیست علت شکستن براکت به طراحی قطعه، جنس مواد، فرآیند تولید، مجموعه‌ای خاص از خودروهای تولیدشده یا شرایط آزمایش مربوط بوده است. ورود نهادهای دولتی چین به پرونده قرار است دقیقاً به همین پرسش‌ها پاسخ دهد.
درعین‌حال، سه شکست مشابه در سه خودرو باعث می‌شود نتوان موضوع را صرفاً یک خرابی تصادفی دانست. مخصوصاً اینکه قطعه مورد بحث بخشی از سامانه‌ای است که در شرایط اضطراری باید بالاترین سطح اطمینان را داشته باشد.
فراخوان مهم‌تر از خود نقص است
وجود نقص فنی حتی در خودروهای گران‌قیمت اتفاق بی‌سابقه‌ای نیست. تقریباً تمام خودروسازان بزرگ جهان سابقه فراخوان برای ایرادهای مربوط به ترمز، فرمان، کیسه هوا، موتور یا باتری را دارند. تفاوت اصلی در نحوه شناسایی و برخورد با مشکل است.
در پرونده Maextro، واکنش اولیه سازنده تا حدی بحث‌برانگیز بوده است؛ زیرا از یک‌سو شرایط آزمایش را غیرعادی خوانده و اعلام کرده گزارشی از شکست قطعه در خودروهای مشتریان وجود ندارد، اما از سوی دیگر تصمیم گرفته طراحی همان قطعه را تغییر دهد و نسخه اصلاح‌شده را رایگان در اختیار مالکان قرار دهد.
اکنون با ورود رسمی نهادهای نظارتی چین، باید مشخص شود آیا همین اقدام داوطلبانه کافی خواهد بود یا V800 در نهایت مشمول یک فراخوان رسمی می‌شود.
جنجال شکستن ترمز Maextro هنوز تمام نشده است
فعلاً مهم‌ترین واقعیت پرونده روشن است: در یک آزمایش مستقل، براکت پدال ترمز سه دستگاه Maextro V800 پس از چند ترمزگیری شدید شکست و الگوی خرابی هر سه خودرو مشابه گزارش شد.
از طرف دیگر، سازنده معتقد است آزمایش انجام‌شده از شرایط عادی فراتر رفته و تاکنون هیچ شکست مشابهی در خودروهای مشتریان گزارش نشده است. به همین دلیل هنوز نمی‌توان با قطعیت نتیجه گرفت تمام V800ها با یک نقص طراحی عمومی مواجه هستند.
اما وقتی صحبت از سامانه ترمز و خودرویی با قیمت بیش از ۱۰۰ هزار دلار است، همین ابهام نیز اهمیت زیادی پیدا می‌کند.
تحقیقات رسمی باید مشخص کند چرا سه نمونه مختلف به شکل مشابه دچار شکست شدند، آیا قطعه در بعضی سری‌های تولید حاشیه ایمنی کافی ندارد و آیا مالکان فعلی باید مجموعه پدال خودروی خود را تعویض کنند.
تا آن زمان، دقیق‌ترین توصیف این ماجرا این نیست که «ترمز خودروهای چینی می‌شکند»؛ بلکه این است که شکستن براکت پدال ترمز سه دستگاه از یک خودروی فوق‌لوکس چینی، اکنون به یک پرونده رسمی ایمنی تبدیل شده است.
