پنجمین نشست عمومی بیستمین کمیته مرکزی، یک نشست «درون‌نگر» بود؛ نشستی که به‌جای وعده‌های توسعه‌ای یا سیاست خارجی، بر استحکام ساختار حزبی متمرکز شد.
یادداشت مهمان- مهدی تهرانی – معاون امور بین الملل حزب موتلفه اسلامی: پنجمین نشست عمومی بیستمین کمیته مرکزی حزب کمونیست چین، از ۲۶ تا ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ در پکن برگزار شد.
برخلاف بسیاری از نشست‌های پیشین که محور اصلی آن‌ها مسائل اقتصادی یا راهبردی بود، این نشست به‌طور مشخص و انحصاری به موضوع «مدیریت سختگیرانه همه‌جانبه بر حزب» اختصاص یافت و سند اصلی آن، یعنی «تصمیم کمیته مرکزی در مورد چندین موضوع مهم مربوط به پیشبرد مستمر مدیریت سختگیرانه همه‌جانبه بر حزب»، تصویب شد. این تمرکز، نشان‌دهنده اولویت‌یابی راهبردی رهبری چین بر انضباط درونی حزب به‌عنوان پیش‌شرط هرگونه تحول در حکمرانی ملی و سیاست خارجی است.
بر اساس متن مصوبه و پیوست‌های ارائه‌شده در نشست مطبوعاتی پس از آن، محتوای سند در سه محور قابل تحلیل است:
«تقویت روحیه حزبی» به‌عنوان وظیفه بنیادین؛ تأکید بر وفاداری، صداقت و خلوص اخلاقی اعضا شکل‌دهی به یک کادر حزبی «خودانگیخته» و درونی‌شده، نه صرفاً مبتنی بر نظارت بیرونی
اجرای دقیق «تمرکز دموکراتیک»؛ ساختن سازمانی «منسجم و کارآمد»؛ مدیریت سختگیرانه بر انتخاب و نظارت بر کادرها تثبیت زنجیره فرماندهی و جلوگیری از انحراف اجرایی در سطوح میانی و پایینی
«حرکت پیوسته در مسیر درست‌سازی جو و اجرای انضباط»؛ پیشبرد همزمان «ترسیدن از فساد، نتوانستن فساد و نخواستن فساد»؛ تقویت نظام نظارت و بازرسی گذار از مبارزات مقطعی به یک معماری نهادی دائمی برای مهار فساد
نکته قابل توجه آن است که مصوبه، «تقویت روحیه حزبی» را نه یک شعار اخلاقی، بلکه به‌عنوان «وظیفه بنیادین» مدیریت سختگیرانه حزب تعریف کرده است. این بدان معناست که رهبری چین، پایداری حکمرانی را در گرو تربیت کادری می‌داند که انضباط را نه از ترس مجازات، بلکه به‌عنوان یک «خصیصه درونی‌شده» رعایت کند.
نشست پنجم در شرایطی برگزار شد که چین با فشارهای ژئوپلیتیک و اقتصادی فزاینده‌ای از سوی غرب مواجه است. از دید یک ناظر بیرونی، اولویت‌دادن به انضباط درونی در چنین مقطعی، پیامی دوگانه دارد: نخست، تثبیت جبهه داخلی پیش از هرگونه مصالحه یا رویارویی بیرونی؛ دوم، نمایش توان «خوداصلاحی» به‌عنوان یک ویژگی متمایز نظام سیاسی چین در مقایسه با دموکراسی‌های لیبرال که با بحران مشروعیت نهادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. برای احزاب اسلامی من جمله حزب موتلفه اسلامی که در محیط‌های سیاسی متلاطم فعالیت می‌کنند، این الگو می‌تواند نشان از این باشد که بقای سازمانی، پیش از هر چیز در گرو انسجام درونی و شفافیت در قبال پایگاه اجتماعی خود است.
ارزیابی و تحلیل تجربه تاریخی نشان می‌دهد که تمرکز صرف بر انضباط و نظارت، در صورت عدم توازن با سازوکارهای مشارکت و پاسخ‌گویی، می‌تواند به رکود سازمانی و فرسایش ابتکار عمل در سطوح میانی منجر شود. حزب حاکم چین تا حدی از این خطر آگاه است و بر «تمرکز دموکراتیک» و «نظام سازمانی منسجم» تأکید می‌کند. با این حال، موفقیت واقعی این سیاست به تعادل عملی میان نظارت و تفویض اختیار بستگی دارد؛ تعادلی که تنها در عمل و در دوره‌های میان‌مدت قابل سنجش است. از منظر حزب مؤتلفه اسلامی، این نکته یادآور ضرورت پرهیز از تبدیل «انضباط» به «بروکراسی در راهروهای تصمیم‌گیری» در سازمان‌های حزبی است.
لزوم پیوند انضباط حزبی با «مشروعیت عملکردی» بدین معنی که مصوبه پنجمین نشست، مدیریت سختگیرانه حزب را با «توسعه با کیفیت بالا» و «حکمرانی قانونی» پیوند می‌زند. این پیوند، انضباط را از یک امر صرفاً درون‌حزبی به یک ابزار مشروعیت‌بخشی برای نظام سیاسی ارتقا می‌دهد. در واقع، رهبری چین می‌کوشد نشان دهد که نظم درونی حزب، پیش‌شرط ارائه خدمات عمومی بهتر و حفظ ثبات اجتماعی است. برای ناظران بین‌المللی، این رویکرد می‌تواند الگویی جایگزین در برابر روایت‌های غربی از «حکمرانی خوب» ارائه دهد، مشروط بر آنکه در عمل به نتایج ملموس برای شهروندان منجر شود.
در پایان می‌توان گفت پنجمین نشست عمومی بیستمین کمیته مرکزی، یک نشست «درون‌نگر» بود؛ نشستی که به‌جای وعده‌های توسعه‌ای یا سیاست خارجی، بر استحکام ساختار حزبی متمرکز شد. پیام اصلی آن برای ناظران بیرونی، به‌ویژه احزاب اسلامی و انقلابی، این است که پایداری در برابر چالش‌های بیرونی، بدون انسجام و انضباط درونی امکان‌پذیر نیست. با این حال، اثربخشی بلندمدت این مصوبه به دو شرط بستگی دارد: نخست، حفظ تعادل میان نظارت و ابتکار عمل در سطوح میانی؛ دوم، پیوند ملموس میان انضباط حزبی و بهبود واقعی شرایط زندگی مردم. بدون این دو، خطر آن وجود دارد که «مدیریت سختگیرانه» به یک آیین بوروکراتیک تبدیل شود و از هدف اصلی خود یعنی تقویت توان حکمرانی فاصله بگیرد.
ما در حزب موتلفه اسلامی برای مرتبطین خود در حزب حاکم چین آرزوی موفقیت و توسعه و پیشرفت روز افزون داریم.
